ผลต่างระหว่างรุ่นของ "สภาผู้แทนราษฎร"
ไม่มีความย่อการแก้ไข |
|||
| (ไม่แสดง 17 รุ่นระหว่างกลางโดยผู้ใช้ 2 คน) | |||
| บรรทัดที่ 5: | บรรทัดที่ 5: | ||
---- | ---- | ||
เมื่อใดที่มีการกล่าวถึง “สภาผู้แทนราษฎร” เป็นที่เข้าใจได้ว่าเป็นสถานที่มีผู้แทนราษฎรมาร่วมชุมนุมกันกระทำกิจกรรมอย่างหนึ่งอย่างใดเพื่อประโยชน์ของประเทศ[ | เมื่อใดที่มีการกล่าวถึง “สภาผู้แทนราษฎร” เป็นที่เข้าใจได้ว่าเป็นสถานที่มีผู้แทนราษฎรมาร่วมชุมนุมกันกระทำกิจกรรมอย่างหนึ่งอย่างใดเพื่อประโยชน์ของประเทศ<ref>สถาบันพระปกเกล้า, '''สารานุกรมรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (พ.ศ. 2540) หมวดองค์กรทางการเมืองเรื่องสภาผู้แทนราษฎร.''' (กรุงเทพมหานคร : องค์การค้าคุรุสภา, 2544), หน้า 4.</ref> แต่เนื่องจากการปกครองระบอบประชาธิปไตยที่ประชาชนเป็นเจ้าของอำนาจอธิปไตยนั้น การที่จะให้ประชาชนของประเทศเข้ามามีส่วนร่วมในการปกครองทั้งหมดเป็นสิ่งที่ไม่อาจเป็นไปได้ในทุกกรณี จึงจำเป็นต้องใช้ระบบผู้แทนโดยประชาชนจะมอบหมายให้ผู้แทนที่ประชาชนเป็นผู้เลือกตั้งเข้าไปใช้[[อำนาจอธิปไตย]]แทนในด้านต่าง ๆ โดยรัฐสภาเป็นองค์กรผู้ใช้อำนาจอธิปไตยด้านนิติบัญญัติ เมื่อสภาผู้แทนราษฎรเป็นส่วนหนึ่งของรัฐสภา สภาผู้แทนราษฎรจึงเป็นสถาบันการเมืองที่เป็นผู้ใช้อำนาจอธิปไตยด้านนิติบัญญัติ ซึ่งถือว่าเป็นสถาบันการเมืองที่สำคัญยิ่งในการออกกฎหมายมาให้ประชาชนต้องปฏิบัติตาม | ||
==ที่มาของสภาผู้แทนราษฎร== | ==ที่มาของสภาผู้แทนราษฎร== | ||
การปกครองระบอบประชาธิปไตยในระบบรัฐสภาโดยหลักการแล้วสภาผู้แทนราษฎรจะประกอบด้วยสมาชิกที่มาจาก[[การเลือกตั้ง]]ของประชาชนทั้งประเทศ แต่วิธีการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรอาจจะเป็นการเลือกตั้งโดยตรงหรือโดยอ้อมก็ได้สุดแล้วแต่[[รัฐธรรมนูญ]]ของแต่ละประเทศจะกำหนดไว้ | |||
การเลือกตั้งโดยตรง หมายถึง การเลือกตั้งที่ให้ประชาชนเลือกผู้สมัครรับเลือกตั้งให้ไปปฏิบัติหน้าที่เป็นผู้แทนโดยตรง | [[การเลือกตั้งทางตรง|การเลือกตั้งโดยตรง]] หมายถึง การเลือกตั้งที่ให้ประชาชนเลือกผู้สมัครรับเลือกตั้งให้ไปปฏิบัติหน้าที่เป็นผู้แทนโดยตรง<ref>สิริวัฒน์ สุภรณ์ไพบูลย์, '''กฎหมายรัฐธรรมนูญ,''' (กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง, 2524), หน้า 53.</ref> | ||
การเลือกตั้งโดยอ้อม หมายถึง การเลือกตั้งที่ให้ประชาชนไปเลือกตั้งผู้ที่จะไปทำการเลือกตั้งแทนตนในภายหลัง | [[การเลือกตั้งทางอ้อม|การเลือกตั้งโดยอ้อม]] หมายถึง การเลือกตั้งที่ให้ประชาชนไปเลือกตั้งผู้ที่จะไปทำการเลือกตั้งแทนตนในภายหลัง<ref>เรื่องเดียวกัน, หน้าเดียวกัน.</ref> | ||
สำหรับสภาผู้แทนราษฎรของประเทศไทยตั้งแต่ในอดีตถึงปัจจุบันสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรมีทั้งที่มาจากการเลือกตั้งโดยตรงและโดยอ้อมทั้งนี้ขึ้นอยู่กับบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญแต่ละฉบับจะกำหนดไว้ ยกเว้นสภาผู้แทนราษฎรชุดแรกที่มาจากการแต่งตั้งตามพระธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยามชั่วคราว พุทธศักราช | สำหรับสภาผู้แทนราษฎรของประเทศไทยตั้งแต่ในอดีตถึงปัจจุบันสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรมีทั้งที่มาจากการเลือกตั้งโดยตรงและโดยอ้อมทั้งนี้ขึ้นอยู่กับบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญแต่ละฉบับจะกำหนดไว้ ยกเว้นสภาผู้แทนราษฎรชุดแรกที่มาจากการแต่งตั้งตามพระธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยามชั่วคราว พุทธศักราช 2475 รัฐธรรมนูญที่กำหนดให้สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรมาจากการเลือกตั้งโดยตรงได้แก่ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2489 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉะบับชั่วคราว) พุทธศักราช 2490 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2492 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2511 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2517 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2521 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2534 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 และรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 ส่วนรัฐธรรมนูญที่กำหนดให้สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรมาจากการเลือกตั้งโดยอ้อม ได้แก่ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม พุทธศักราช 2475 และรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2475 แก้ไขเพิ่มเติม พุทธศักราช 2495 โดยให้ราษฎรเลือกผู้แทนตำบลก่อนแล้วให้ผู้แทนตำบลไปเลือกสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรอีกทีหนึ่ง | ||
==จำนวนของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร== | ==จำนวนของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร== | ||
สภาผู้แทนราษฎรประกอบด้วยสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรส่วนจะมีจำนวนเท่าใดขึ้นอยู่กับรัฐธรรมนูญแต่ละฉบับจะกำหนดไว้ รัฐธรรมนูญที่ไม่ได้กำหนดจำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไว้ตายตัวแต่ให้คำนวณจากจำนวนราษฎรเป็นเกณฑ์ | สภาผู้แทนราษฎรประกอบด้วยสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรส่วนจะมีจำนวนเท่าใดขึ้นอยู่กับรัฐธรรมนูญแต่ละฉบับจะกำหนดไว้ รัฐธรรมนูญที่ไม่ได้กำหนดจำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไว้ตายตัวแต่ให้คำนวณจากจำนวนราษฎรเป็นเกณฑ์ โดยถือเกณฑ์ราษฎรจำนวนหนึ่งแสนห้าหมื่นคนให้เลือกสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรได้ 1 คน ถ้าเศษที่เหลือเกินเจ็ดหมื่นห้าพันคนให้มีจำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเพิ่มได้อีก 1 คน ได้แก่ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2492 และรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พทุธศักราช 2521 | ||
ส่วนรัฐธรรมนูญที่มีการกำหนดจำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไว้ตายตัว เช่น รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช | ส่วนรัฐธรรมนูญที่มีการกำหนดจำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไว้ตายตัว เช่น รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2517 กำหนดให้มีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวนไม่น้อยกว่าสองร้อยสี่สิบคนแต่ไม่เกินสามร้อยคน และรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2534 กำหนดให้มีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวนสามร้อยหกสิบคน | ||
นอกจากนี้ในรัฐธรรมนูญบางฉบับยังมีการแบ่งประเภทของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่มาจาก[[การเลือกตั้ง]]ด้วยนับจากที่ประเทศไทยได้มีการปฏิรูปทางการเมืองเมื่อปี พ.ศ. 2540 มีการประกาศใช้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 กำหนดประเภทของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่มาจากการเลือกตั้งไว้ 2 ประเภท คือ ประเภทที่มาจากการเลือกตั้งแบบแบ่งเขตเลือกตั้งเขตละหนึ่งคนจำนวนสี่ร้อยคน และประเภทที่มาจากการเลือกตั้งแบบบัญชีรายชื่อจำนวนหนึ่งร้อยคน และรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 ฉบับปัจจุบันกำหนดประเภทของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไว้ 2 ประเภทเช่นกัน คือ ประเภทที่มาจากการเลือกตั้งแบบแบ่งเขตเลือกตั้งเขตละไม่เกินสามคนจำนวนสี่ร้อยคน และประเภทที่มาจากการเลือกตั้งแบบสัดส่วนจำนวนแปดสิบคน | |||
==อำนาจหน้าที่ของสภาผู้แทนราษฎร== | ==อำนาจหน้าที่ของสภาผู้แทนราษฎร== | ||
รัฐธรรมนูญของประเทศไทยตั้งแต่ฉบับแรกเป็นต้นมาได้กำหนดให้สภาผู้แทนราษฎรมีอำนาจหน้าที่ในการตรา[[พระราชบัญญัติ]]ออกใช้บังคับและมีอำนาจหน้าที่ใน[[การควบคุมการบริหารราชการแผ่นดิน]]ของรัฐบาล เว้นแต่ในบางช่วงที่ใช้ธรรมนูญการปกครองประเทศ จะไม่มีการกำหนดให้สถาบันการเมืองที่ธรรมนูญการปกครองประเทศในช่วงนั้นกำหนดให้เป็นองค์กรผู้ใช้อำนาจนิติบัญญัติมีหน้าที่ควบคุม[[การบริหารราชการแผ่นดิน]]ของรัฐบาลเหมือนที่กำหนดให้สภาผู้แทนราษฎรมีอำนาจในช่วงที่ใช้รัฐธรรมนูญ | |||
อำนาจหน้าที่ของสภาผู้แทนราษฎรตามรัฐธรรมนุญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช | อำนาจหน้าที่ของสภาผู้แทนราษฎรตามรัฐธรรมนุญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 ฉบับปัจจุบัน พอสรุปได้ดังต่อไปนี้<ref>คณิน บุญสุวรรณ, '''ปทานุกรมศัพท์รัฐสภาและการเมืองไทยฉบับสมบูรณ์''' (กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์ตถาตา พับลิเคชั่น, 2548), หน้า 921-922.</ref> | ||
1. อำนาจหน้าที่ในการพิจารณาร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญหรือร่างพระราชบัญญัติซึ่งต้องเสนอต่อสภาผู้แทนราษฎรก่อน ถ้าสภาผู้แทนราษฎรไม่ให้ความเห็นชอบร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญหรือร่างพระราชบัญญัตินั้นก็จะตกไป แต่ถ้าสภาผู้แทนราษฎรให้ความเห็นชอบจึงเสนอให้[[วุฒิสภา]]พิจารณาต่อไปได้<ref>รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา 140 มาตรา 142 มาตรา 145 มาตรา 146.</ref> | |||
2. อำนาจหน้าที่ใน[[การควบคุมการบริหารราชการแผ่นดิน]] โดยการตั้งกระทู้ถามทั่วไป กระทู้ถามสด การเปิดอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจ[[นายกรัฐมนตรี]] และการเปิดอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจ[[รัฐมนตรี]]เป็นรายบุคคล การตั้งคณะกรรมาธิการ การพิจารณาร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปี | |||
3. อำนาจหน้าที่ในการตราข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎรเกี่ยวกับการเลือกและการปฏิบัติหน้าที่ของประธานสภา รองประธานสภา เรื่องหรือกิจการอันเป็นอำนาจหน้าที่ของคณะกรรมาธิการสามัญแต่ละชุด การปฏิบัติหน้าที่และองค์ประชุมของคณะกรรมาธิการ วิธีการประชุม การเสนอแนะและพิจารณาร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญและร่างพระราชบัญญัติ การเสนอ[[ญัตติ]] การปรึกษา การอภิปราย การลงมติ การบันทึกการลงมติ การเปิดเผยการลงมติ การตั้งกระทู้ถาม การเปิดอภิปรายทั่วไป การรักษาระเบียบและความเรียบร้อย ประมวลจริยธรรมของสมาชิกและกรรมาธิการ และกิจการอื่นๆ เพื่อดำเนินการตามบทบัญญัติของ[[รัฐธรรมนูญ]]<ref>รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา 134.</ref> | |||
4. อำนาจหน้าที่ในการพิจารณาให้ความเห็นชอบบุคคลซึ่งสมควรได้รับแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรี ซึ่งต้องกระทำโดยการลงคะแนนโดยเปิดเผยในที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎรและมติที่เห็นชอบด้วยในการแต่งตั้งบุคคลใดให้เป็นนายกรัฐมนตรี ต้องมีคะแนนเสียงมากกว่ากึ่งหนึ่งของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของสภาผู้แทนราษฎร<ref>รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา 172.</ref> | |||
5. อำนาจหน้าที่ในการพิจารณาอนุมัติ[[พระราชกำหนด]]กรณีเพื่อรักษาความปลอดภัยของประเทศ ความปลอดภัยสาธารณะ ความมั่นคงทางเศรษฐกิจของประเทศ หรือป้องปัดภัยพิบัติสาธารณะ<ref>รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา 184.</ref> และพิจารณาอนุมัติพระราชกำหนดกรณีมีความจำเป็นต้องมีกฎหมายเกี่ยวด้วยภาษีอากรหรือเงินตรา ซึ่งจะต้องได้รับการพิจารณาโดยด่วนและลับเพื่อรักษาประโยชน์ของแผ่นดิน ในระหว่าง[[สมัยประชุม]]<ref>รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา 186.</ref> | |||
6. อำนาจหน้าที่ในการเข้าชื่อเสนอความเห็นต่อ[[ประธานสภาผู้แทนราษฎร]]ว่าพระราชกำหนดนั้นมิได้เป็นไปเพื่อประโยชน์ในอันที่จะรักษาความปลอดภัยของประเทศ ความปลอดภัยสาธารณะ ความมั่นคงในทางเศรษฐกิจของประเทศ หรือป้องปัดภัยพิบัติสาธารณะหรือมิได้เป็นกรณีฉุกเฉินที่มีความจำเป็นรีบด่วนอันมิอาจจะหลีกเลี่ยงได้<ref>รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา 185.</ref> | |||
7. อำนาจหน้าที่ในการประชุมร่วมกับ[[วุฒิสภา]]เพื่อทำหน้าที่รัฐสภาในกรณีต่อไปนี้<ref>รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา 136.</ref> | |||
1) [[การให้ความเห็นชอบ]]ในการแต่งตั้ง[[ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์]] | |||
2) การปฏิญาณตนของผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ต่อรัฐสภา | |||
3) การรับทราบการแก้ไขเพิ่มเติมกฎมณเฑียรบาลว่าด้วยการสืบราชสันตติวงศ์ พระพุทธศักราช 2467 | |||
4) การรับทราบหรือให้ความเห็นชอบในการสืบราชสมบัติ | |||
5) การมีมติให้รัฐสภาพิจารณาเรื่องอื่นในสมัยประชุมสามัญนิติบัญญัติได้ | |||
6) การให้ความเห็นชอบในการ[[ปิดสมัยประชุม]] | |||
7) การเปิดประชุมรัฐสภา | |||
8) การตราข้อบังคับการประชุมรัฐสภา | |||
9) การให้ความเห็นชอบให้พิจารณาร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญหรือร่างพระราชบัญญัติ | |||
10) การปรึกษาร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญหรือร่างพระราชบัญญัติใหม่ | |||
11) การให้ความเห็นชอบให้พิจารณาร่างรัฐธรรมนูญแก้ไขเพิ่มเติม ร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญหรือร่างพระราชบัญญัติต่อไป | |||
12) การแถลงนโยบายต่อรัฐสภา | |||
13) การเปิดอภิปรายทั่วไปเพื่อฟังความคิดเห็นโดยไม่มีการลงมติ | |||
14) การให้ความเห็นชอบใน[[การประกาศสงคราม]] | |||
15) การรับฟังคำชี้แจงและการให้ความเห็นชอบหนังสือสัญญา | |||
16) [[การแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ]] | |||
==อายุของสภาผู้แทนราษฎร== | ==อายุของสภาผู้แทนราษฎร== | ||
[[อายุของสภาผู้แทนราษฎร]]ตามรัฐธรรมนูญส่วนใหญ่มีกำหนดไว้คราวละสี่ปีนับแต่วันเลือกตั้งทั่วไป ซึ่งในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2511 กำหนดไว้คราวละสี่ปีเช่นกันแต่ให้นับแต่วันเปิดประชุมรัฐสภาครั้งแรก ยกเว้นรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2475 แก้ไขเพิ่มเติม พุทธศักราช 2495 ที่กำหนดให้สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรอยู่ในตำแหน่งได้คราวละห้าปีนับแต่วันเลือกตั้งทั่วไป | |||
ในประวัติศาสตร์การเมืองการปกครองของประเทศไทยมีสภาผู้แทนราษฎรที่มาจากการเลือกตั้งโดยตรงที่อยู่ครบสี่ปีจำนวน | ในประวัติศาสตร์การเมืองการปกครองของประเทศไทยมีสภาผู้แทนราษฎรที่มาจากการเลือกตั้งโดยตรงที่อยู่ครบสี่ปีจำนวน 2 ชุด คือ สภาผู้แทนราษฎรชุดที่ 8 ซึ่งมาจากการเลือกตั้งทั่วไปเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2495 และสภาผู้แทนราษฎรชุดที่ 22 ที่มาจากการเลือกตั้งทั่วไปเมื่อวันที่ 6 มกราคม พ.ศ. 2544 ซึ่งสิ้นสุดเมื่อวันที่ 5 มกราคม พ.ศ. 2548 | ||
==การสิ้นสุดของสภาผู้แทนราษฎร== | ==การสิ้นสุดของสภาผู้แทนราษฎร== | ||
| บรรทัดที่ 87: | บรรทัดที่ 87: | ||
สภาผู้แทนราษฎรสิ้นสุดลงในกรณีต่อไปนี้ | สภาผู้แทนราษฎรสิ้นสุดลงในกรณีต่อไปนี้ | ||
1. เมื่ออายุของสภาผู้แทนราษฎรสิ้นสุดลง [[พระมหากษัตริย์]]จะได้ทรงตรา[[พระราชกฤษฎีกา]]ให้มีการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรใหม่เป็นการเลือกตั้งทั่วไปภายในสี่สิบห้าวันนับแต่วันที่อายุของสภาผู้แทนราษฎรสิ้นสุดลง<ref>รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา 107.</ref> | |||
2. เมื่อมี[[พระราชกฤษฎีกา]]ให้มี[[การยุบสภาผู้แทนราษฎร]]ต้องกำหนดวันเลือกตั้งใหม่เป็นการเลือกตั้งทั่วไปภายในเวลาไม่น้อยกว่าสี่สิบห้าวันแต่ไม่เกินหกสิบวันนับแต่วันยุบสภาผู้แทนราษฎรและวันเลือกตั้งนั้นต้องกำหนดเป็นวันเดียวกันทั่วราชอาณาจักร<ref>รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา 108.</ref> | |||
3. เมื่อมีการยึดอำนาจการปกครองประเทศ | |||
==สภาผู้แทนราษฎรของประเทศไทย== | ==สภาผู้แทนราษฎรของประเทศไทย== | ||
นับแต่ประเทศไทยเปลี่ยนแปลงการปกครองมาเป็นระบอบประชาธิปไตย ระบบรัฐสภา ตั้งแต่เมื่อวันที่ | นับแต่ประเทศไทยเปลี่ยนแปลงการปกครองมาเป็นระบอบประชาธิปไตย ระบบรัฐสภา ตั้งแต่เมื่อวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2475 มีสภาผู้แทนราษฎรทั้งหมด 24 ชุด ดังต่อไปนี้ | ||
{| border=1 | {| border=1 | ||
| บรรทัดที่ 109: | บรรทัดที่ 109: | ||
|แต่งตั้ง | |แต่งตั้ง | ||
|70 | |70 | ||
| | |28 มิ.ย. 2475 – 15 พ.ย. 2476 | ||
|มีการเลือกตั้งทั่วไปครั้งแรกตามรัฐธรรมนูญ<br>แห่งราชอาณาจักรสยาม พุทธศักราช | |มีการเลือกตั้งทั่วไปครั้งแรกตามรัฐธรรมนูญ<br>แห่งราชอาณาจักรสยาม พุทธศักราช 2475 | ||
|- | |- | ||
|2 | |2<br><br> | ||
|สมาชิกประเภทที่ | |สมาชิกประเภทที่ 1<br>สมาชิกประเภทที่ 2 | ||
|เลือกตั้งโดยอ้อม<br>แต่งตั้ง | |เลือกตั้งโดยอ้อม<br>แต่งตั้ง | ||
|78<br>78 | |78<br>78 | ||
| | |15 พ.ย. 2476 – 9 ธ.ค. 2480<br>9 ธ.ค. 2476 | ||
|พ้นจากตำแหน่งตามวาระ | |พ้นจากตำแหน่งตามวาระ 4 ปี<br>คงอยู่ในตำแหน่งต่อไป | ||
|- | |- | ||
|3 | |3<br><br> | ||
|สมาชิกประเภทที่ | |สมาชิกประเภทที่ 1<br>สมาชิกประเภทที่ 2 | ||
|เลือกตั้งโดยตรง<br>แต่งตั้ง (เพิ่มอีก | |เลือกตั้งโดยตรง<br>แต่งตั้ง (เพิ่มอีก 13 คน) | ||
| | |91<br>91 | ||
| | |7 พ.ย. 2480 – 11 ก.ย. 2481<br>9 ธ.ค. 2476 | ||
|มีการยุบสภาผู้แทนราษฎร<br>คงอยู่ในตำแหน่งต่อไป | |มีการยุบสภาผู้แทนราษฎร<br>คงอยู่ในตำแหน่งต่อไป | ||
|- | |- | ||
|4 | |4<br><br> | ||
|สมาชิกประเภทที่ | |สมาชิกประเภทที่ 1<br>สมาชิกประเภทที่ 2 | ||
|เลือกตั้งโดยตรง<br>แต่งตั้ง | |เลือกตั้งโดยตรง<br>แต่งตั้ง | ||
| | |91<br>91 | ||
| | |12 พ.ย. 2481 – 15 ต.ค. 2488<br>9 ธ.ค. 2476 | ||
|มีการยุบสภาผู้แทนราษฎร<br>คงอยู่ในตำแหน่งต่อไป | |มีการยุบสภาผู้แทนราษฎร<br>คงอยู่ในตำแหน่งต่อไป | ||
|- | |||
|5<br><br><br><br> | |||
|สมาชิกประเภทที่ 1<br><br><br>สมาชิกประเภทที่ 2 | |||
|เลือกตั้งโดยตรง<br><br><br>แต่งตั้ง (เพิ่มอีก 5 คน) | |||
|96<br><br><br>96 | |||
|6 ม.ค. 2489 – 8 พ.ย. 2490<br><br><br>9 ธ.ค. 2476 – 10 พ.ค. 2489 | |||
|ประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับใหม่เมื่อ 10 พ.ค. 2489<br>ให้คงอยู่ในตำแหน่งต่อไป และมีการยึดอำนาจ<br>การปกครองประเทศเมื่อ 8 พ.ย. 2490<br>ประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับใหม่เมื่อ 10 พ.ค. 2489 | |||
|- | |||
|6 | |||
|สภาผู้แทน | |||
|เลือกตั้งโดยตรง | |||
|178 | |||
|6 ม.ค. 2489 – 8 พ.ย. 2490 | |||
|มีการยึดอำนาจการปกครองประเทศ | |||
|- | |||
|7 | |||
|สภาผู้แทนราษฎร | |||
|เลือกตั้งโดยตรง | |||
|99 | |||
|29 ม.ค. 2491 – 29 พ.ย. 2494 | |||
|มีการยึดอำนาจการปกครองประเทศ | |||
|- | |||
|8<br><br> | |||
|สมาชิกประเภทที่ 1<br>สมาชิกประเภทที่ 2 | |||
|เลือกตั้งโดยตรง<br>แต่งตั้ง | |||
|123<br>123 | |||
|26 ก.พ. 2495 – 25 ก.พ. 2500<br>30 พ.ย. 2494 | |||
|พ้นจากตำแหน่งตามวาระ 4 ปี<br>คงอยู่ในตำแหน่งต่อไป | |||
|- | |||
|9<br><br> | |||
|สมาชิกประเภทที่ 1<br>สมาชิกประเภทที่ 2 | |||
|เลือกตั้งโดยตรง<br>แต่งตั้ง | |||
|160<br>123 | |||
|26 ก.พ. 2500 – 16 ก.ย. 2500<br>30 พ.ย. 2494 – 16 ก.ย. 2500 | |||
|มีการยึดอำนาจการปกครองประเทศ<br>มีการยึดอำนาจการปกครองประเทศ | |||
|- | |||
|10<br><br> | |||
|สมาชิกประเภทที่ 1<br>สมาชิกประเภทที่ 2 | |||
|เลือกตั้งโดยตรง<br>แต่งตั้ง | |||
|186<br>121 | |||
|15 ธ.ค. 2500 – 20 ต.ค. 2501<br>18 ก.ย. 2500 – 20 ต.ค. 2501 | |||
|มีการยึดอำนาจการปกครองประเทศ<br>มีการยึดอำนาจการปกครองประเทศ | |||
|- | |||
|11 | |||
|สภาผู้แทน | |||
|เลือกตั้งโดยตรง | |||
|219 | |||
|10 ก.พ. 2512 – 17 พ.ย. 2514 | |||
|มีการยึดอำนาจการปกครองประเทศ | |||
|- | |||
|12 | |||
|สภาผู้แทนราษฎร | |||
|เลือกตั้งโดยตรง | |||
|269 | |||
|26 ม.ค. 2518 – 12 ม.ค. 2519 | |||
|มีการยุบสภาผู้แทนราษฎร | |||
|- | |||
|13 | |||
|สภาผู้แทนราษฎร | |||
|เลือกตั้งโดยตรง | |||
|279 | |||
|4 เม.ย. 2519 – 6 ต.ค. 2519 | |||
|มีการยึดอำนาจการปกครองประเทศ | |||
|- | |||
|14 | |||
|สภาผู้แทนราษฎร | |||
|เลือกตั้งโดยตรง | |||
|301 | |||
|22 เม.ย. 2522 – 19 มี.ค. 2526 | |||
|มีการยุบสภาผู้แทนราษฎร | |||
|- | |||
|15 | |||
|สภาผู้แทนราษฎร | |||
|เลือกตั้งโดยตรง | |||
|324 | |||
|18 เม.ย. 2526 – 1 พ.ค. 2529 | |||
|มีการยุบสภาผู้แทนราษฎร | |||
|- | |||
|16 | |||
|สภาผู้แทนราษฎร | |||
|เลือกตั้งโดยตรง | |||
|347 | |||
|27 ก.ค. 2529 – 29 เม.ย. 2531 | |||
|มีการยุบสภาผู้แทนราษฎร | |||
|- | |||
|17 | |||
|สภาผู้แทนราษฎร | |||
|เลือกตั้งโดยตรง | |||
|357 | |||
|24 ก.ค. 2531 – 23 ก.พ. 2534 | |||
|มีการยึดอำนาจการปกครองประเทศ | |||
|- | |||
|18 | |||
|สภาผู้แทนราษฎร | |||
|เลือกตั้งโดยตรง | |||
|360 | |||
|22 มี.ค. 2535 – 30 มิ.ย. 2535 | |||
|มีการยุบสภาผู้แทนราษฎร | |||
|- | |||
|19 | |||
|สภาผู้แทนราษฎร | |||
|เลือกตั้งโดยตรง | |||
|360 | |||
|13 ก.ย. 2535 – 19 พ.ค. 2538 | |||
|มีการยุบสภาผู้แทนราษฎร | |||
|- | |||
|20 | |||
|สภาผู้แทนราษฎร | |||
|เลือกตั้งโดยตรง | |||
|391 | |||
|2 ก.ค. 2538 – 27 ก.ย. 2539 | |||
|มีการยุบสภาผู้แทนราษฎร | |||
|- | |||
|21 | |||
|สภาผู้แทนราษฎร | |||
|เลือกตั้งโดยตรง | |||
|393 | |||
|17 พ.ย. 2539 – 9 พ.ย. 2543 | |||
|มีการยุบสภาผู้แทนราษฎร | |||
|- | |||
|22<br><br><br> | |||
|สภาผู้แทนราษฎร<br><br><br> | |||
|เลือกตั้งโดยตรง<br> - แบ่งเขตเลือกตั้ง<br> - บัญชีรายชื่อ | |||
|<br>400<br>100 | |||
|6 ม.ค. 2544 – 5 ม.ค. 2548<br><br><br> | |||
|พ้นจากตำแหน่งตามวาระ 4 ปี<br><br><br> | |||
|- | |||
|23<br><br><br> | |||
|สภาผู้แทนราษฎร<br><br><br> | |||
|เลือกตั้งโดยตรง<br> - แบ่งเขตเลือกตั้ง<br> - บัญชีรายชื่อ | |||
|<br>400<br>100 | |||
|6 ก.พ. 2548 – 24 ก.พ. 2549<br><br><br> | |||
|มีการยุบสภาผู้แทนราษฎร <br>ต่อมาวันที่ 19 ก.ย. 2549<br>มีการยึดอำนาจการปกครองประเทศ | |||
|- | |||
|24<br><br><br> | |||
|สภาผู้แทนราษฎร<br><br><br> | |||
|เลือกตั้งโดยตรง<br> - แบ่งเขตเลือกตั้ง<br> - สัดส่วน | |||
|<br>400<br>80 | |||
|23 ธ.ค. 2550 – ปัจจุบัน<br><br><br> | |||
| -<br><br><br> | |||
|} | |||
'''ที่มา''' กลุ่มงานพิพิธภัณฑ์และจดหมายเหตุ, กลุ่มงานบริการวิชาการ 1 สำนักวิชาการ | |||
==อ้างอิง== | ==อ้างอิง== | ||
| บรรทัดที่ 140: | บรรทัดที่ 281: | ||
==บรรณานุกรม== | ==บรรณานุกรม== | ||
คณิน | คณิน บุญสุวรรณ. '''ปทานุกรมศัพท์รัฐสภาและการเมืองไทยฉบับสมบูรณ์.''' กรุงเทพมหานคร โรงพิมพ์ตถาตา พับลิเคชั่น. 2548. | ||
สถาบันพระปกเกล้า. สารานุกรม รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (พ.ศ. | สถาบันพระปกเกล้า. '''สารานุกรม รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (พ.ศ. 2540) หมวดองค์กรทางการเมืองเรื่องสภาผู้แทนราษฎร.''' กรุงเทพมหานคร : องค์การค้าของคุรุสภา, 2544. | ||
สิริวัฒน์ | สิริวัฒน์ สุภรณ์ไพบูลย์. '''กฎหมายรัฐธรรมนูญ.''' กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง. 2524. | ||
สำนักงานเลขาธิการสภาผุ้แทนราษฎร. สำนักประชาสัมพันธ์. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย. | สำนักงานเลขาธิการสภาผุ้แทนราษฎร. สำนักประชาสัมพันธ์. '''รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย.''' กรุงเทพมหานคร : สำนักการพิมพ์ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. 2551. | ||
==ดูเพิ่มเติม== | ==ดูเพิ่มเติม== | ||
สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. “รัฐสภาไทยกับการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร.” | *สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. '''“รัฐสภาไทยกับการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร.”''' กรุงเทพมหานคร : องค์การทหารผ่านศึกในพระบรมราชูปถัมภ์, 2548. (หนังสือที่ระลึกในวโรกาสที่พลเอกหญิงสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีเสด็จทรงนำคณะอาจารย์และนักเรียนนายร้อยชั้นปีที่ 4 และชั้นปีที่ 5 โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า วิชาหัวข้อพิเศษทางประวัติศาสตร์ : เปรียบเทียบพัฒนาการประชาธิปไตยในเอเซียตะวันออกเฉียงใต้ทัศนศึกษารัฐสภา ห้องสมุดรัฐสภา และพิพิธภัณฑ์รัฐสภา วันอังคารที่ 2 สิงหาคม พุทธศักราช 2548). | ||
สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. สำนักวิชาการ กลุ่มงานบริการวิชาการ | *สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. สำนักวิชาการ กลุ่มงานบริการวิชาการ 1. '''สรุปเหตุการณ์ทางการเมืองในประเทศและต่างประเทศ''' 2, 1. (มกราคม – มีนาคม 2548 (ฉบับพิเศษ)) | ||
[[category: | [[category:สมาชิกรัฐสภา]] | ||
รุ่นแก้ไขปัจจุบันเมื่อ 11:30, 24 สิงหาคม 2553
ผู้เรียบเรียง ตวงรัตน์ เลาหัตถพงษ์ภูริ
ผู้ทรงคุณวุฒิประจำบทความ รองเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร จเร พันธุ์เปรื่อง
เมื่อใดที่มีการกล่าวถึง “สภาผู้แทนราษฎร” เป็นที่เข้าใจได้ว่าเป็นสถานที่มีผู้แทนราษฎรมาร่วมชุมนุมกันกระทำกิจกรรมอย่างหนึ่งอย่างใดเพื่อประโยชน์ของประเทศ[1] แต่เนื่องจากการปกครองระบอบประชาธิปไตยที่ประชาชนเป็นเจ้าของอำนาจอธิปไตยนั้น การที่จะให้ประชาชนของประเทศเข้ามามีส่วนร่วมในการปกครองทั้งหมดเป็นสิ่งที่ไม่อาจเป็นไปได้ในทุกกรณี จึงจำเป็นต้องใช้ระบบผู้แทนโดยประชาชนจะมอบหมายให้ผู้แทนที่ประชาชนเป็นผู้เลือกตั้งเข้าไปใช้อำนาจอธิปไตยแทนในด้านต่าง ๆ โดยรัฐสภาเป็นองค์กรผู้ใช้อำนาจอธิปไตยด้านนิติบัญญัติ เมื่อสภาผู้แทนราษฎรเป็นส่วนหนึ่งของรัฐสภา สภาผู้แทนราษฎรจึงเป็นสถาบันการเมืองที่เป็นผู้ใช้อำนาจอธิปไตยด้านนิติบัญญัติ ซึ่งถือว่าเป็นสถาบันการเมืองที่สำคัญยิ่งในการออกกฎหมายมาให้ประชาชนต้องปฏิบัติตาม
ที่มาของสภาผู้แทนราษฎร
การปกครองระบอบประชาธิปไตยในระบบรัฐสภาโดยหลักการแล้วสภาผู้แทนราษฎรจะประกอบด้วยสมาชิกที่มาจากการเลือกตั้งของประชาชนทั้งประเทศ แต่วิธีการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรอาจจะเป็นการเลือกตั้งโดยตรงหรือโดยอ้อมก็ได้สุดแล้วแต่รัฐธรรมนูญของแต่ละประเทศจะกำหนดไว้
การเลือกตั้งโดยตรง หมายถึง การเลือกตั้งที่ให้ประชาชนเลือกผู้สมัครรับเลือกตั้งให้ไปปฏิบัติหน้าที่เป็นผู้แทนโดยตรง[2]
การเลือกตั้งโดยอ้อม หมายถึง การเลือกตั้งที่ให้ประชาชนไปเลือกตั้งผู้ที่จะไปทำการเลือกตั้งแทนตนในภายหลัง[3]
สำหรับสภาผู้แทนราษฎรของประเทศไทยตั้งแต่ในอดีตถึงปัจจุบันสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรมีทั้งที่มาจากการเลือกตั้งโดยตรงและโดยอ้อมทั้งนี้ขึ้นอยู่กับบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญแต่ละฉบับจะกำหนดไว้ ยกเว้นสภาผู้แทนราษฎรชุดแรกที่มาจากการแต่งตั้งตามพระธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยามชั่วคราว พุทธศักราช 2475 รัฐธรรมนูญที่กำหนดให้สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรมาจากการเลือกตั้งโดยตรงได้แก่ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2489 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉะบับชั่วคราว) พุทธศักราช 2490 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2492 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2511 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2517 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2521 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2534 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 และรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 ส่วนรัฐธรรมนูญที่กำหนดให้สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรมาจากการเลือกตั้งโดยอ้อม ได้แก่ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม พุทธศักราช 2475 และรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2475 แก้ไขเพิ่มเติม พุทธศักราช 2495 โดยให้ราษฎรเลือกผู้แทนตำบลก่อนแล้วให้ผู้แทนตำบลไปเลือกสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรอีกทีหนึ่ง
จำนวนของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร
สภาผู้แทนราษฎรประกอบด้วยสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรส่วนจะมีจำนวนเท่าใดขึ้นอยู่กับรัฐธรรมนูญแต่ละฉบับจะกำหนดไว้ รัฐธรรมนูญที่ไม่ได้กำหนดจำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไว้ตายตัวแต่ให้คำนวณจากจำนวนราษฎรเป็นเกณฑ์ โดยถือเกณฑ์ราษฎรจำนวนหนึ่งแสนห้าหมื่นคนให้เลือกสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรได้ 1 คน ถ้าเศษที่เหลือเกินเจ็ดหมื่นห้าพันคนให้มีจำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเพิ่มได้อีก 1 คน ได้แก่ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2492 และรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พทุธศักราช 2521
ส่วนรัฐธรรมนูญที่มีการกำหนดจำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไว้ตายตัว เช่น รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2517 กำหนดให้มีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวนไม่น้อยกว่าสองร้อยสี่สิบคนแต่ไม่เกินสามร้อยคน และรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2534 กำหนดให้มีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวนสามร้อยหกสิบคน
นอกจากนี้ในรัฐธรรมนูญบางฉบับยังมีการแบ่งประเภทของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่มาจากการเลือกตั้งด้วยนับจากที่ประเทศไทยได้มีการปฏิรูปทางการเมืองเมื่อปี พ.ศ. 2540 มีการประกาศใช้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 กำหนดประเภทของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่มาจากการเลือกตั้งไว้ 2 ประเภท คือ ประเภทที่มาจากการเลือกตั้งแบบแบ่งเขตเลือกตั้งเขตละหนึ่งคนจำนวนสี่ร้อยคน และประเภทที่มาจากการเลือกตั้งแบบบัญชีรายชื่อจำนวนหนึ่งร้อยคน และรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 ฉบับปัจจุบันกำหนดประเภทของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไว้ 2 ประเภทเช่นกัน คือ ประเภทที่มาจากการเลือกตั้งแบบแบ่งเขตเลือกตั้งเขตละไม่เกินสามคนจำนวนสี่ร้อยคน และประเภทที่มาจากการเลือกตั้งแบบสัดส่วนจำนวนแปดสิบคน
อำนาจหน้าที่ของสภาผู้แทนราษฎร
รัฐธรรมนูญของประเทศไทยตั้งแต่ฉบับแรกเป็นต้นมาได้กำหนดให้สภาผู้แทนราษฎรมีอำนาจหน้าที่ในการตราพระราชบัญญัติออกใช้บังคับและมีอำนาจหน้าที่ในการควบคุมการบริหารราชการแผ่นดินของรัฐบาล เว้นแต่ในบางช่วงที่ใช้ธรรมนูญการปกครองประเทศ จะไม่มีการกำหนดให้สถาบันการเมืองที่ธรรมนูญการปกครองประเทศในช่วงนั้นกำหนดให้เป็นองค์กรผู้ใช้อำนาจนิติบัญญัติมีหน้าที่ควบคุมการบริหารราชการแผ่นดินของรัฐบาลเหมือนที่กำหนดให้สภาผู้แทนราษฎรมีอำนาจในช่วงที่ใช้รัฐธรรมนูญ
อำนาจหน้าที่ของสภาผู้แทนราษฎรตามรัฐธรรมนุญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 ฉบับปัจจุบัน พอสรุปได้ดังต่อไปนี้[4]
1. อำนาจหน้าที่ในการพิจารณาร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญหรือร่างพระราชบัญญัติซึ่งต้องเสนอต่อสภาผู้แทนราษฎรก่อน ถ้าสภาผู้แทนราษฎรไม่ให้ความเห็นชอบร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญหรือร่างพระราชบัญญัตินั้นก็จะตกไป แต่ถ้าสภาผู้แทนราษฎรให้ความเห็นชอบจึงเสนอให้วุฒิสภาพิจารณาต่อไปได้[5]
2. อำนาจหน้าที่ในการควบคุมการบริหารราชการแผ่นดิน โดยการตั้งกระทู้ถามทั่วไป กระทู้ถามสด การเปิดอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจนายกรัฐมนตรี และการเปิดอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจรัฐมนตรีเป็นรายบุคคล การตั้งคณะกรรมาธิการ การพิจารณาร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปี
3. อำนาจหน้าที่ในการตราข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎรเกี่ยวกับการเลือกและการปฏิบัติหน้าที่ของประธานสภา รองประธานสภา เรื่องหรือกิจการอันเป็นอำนาจหน้าที่ของคณะกรรมาธิการสามัญแต่ละชุด การปฏิบัติหน้าที่และองค์ประชุมของคณะกรรมาธิการ วิธีการประชุม การเสนอแนะและพิจารณาร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญและร่างพระราชบัญญัติ การเสนอญัตติ การปรึกษา การอภิปราย การลงมติ การบันทึกการลงมติ การเปิดเผยการลงมติ การตั้งกระทู้ถาม การเปิดอภิปรายทั่วไป การรักษาระเบียบและความเรียบร้อย ประมวลจริยธรรมของสมาชิกและกรรมาธิการ และกิจการอื่นๆ เพื่อดำเนินการตามบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญ[6]
4. อำนาจหน้าที่ในการพิจารณาให้ความเห็นชอบบุคคลซึ่งสมควรได้รับแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรี ซึ่งต้องกระทำโดยการลงคะแนนโดยเปิดเผยในที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎรและมติที่เห็นชอบด้วยในการแต่งตั้งบุคคลใดให้เป็นนายกรัฐมนตรี ต้องมีคะแนนเสียงมากกว่ากึ่งหนึ่งของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของสภาผู้แทนราษฎร[7]
5. อำนาจหน้าที่ในการพิจารณาอนุมัติพระราชกำหนดกรณีเพื่อรักษาความปลอดภัยของประเทศ ความปลอดภัยสาธารณะ ความมั่นคงทางเศรษฐกิจของประเทศ หรือป้องปัดภัยพิบัติสาธารณะ[8] และพิจารณาอนุมัติพระราชกำหนดกรณีมีความจำเป็นต้องมีกฎหมายเกี่ยวด้วยภาษีอากรหรือเงินตรา ซึ่งจะต้องได้รับการพิจารณาโดยด่วนและลับเพื่อรักษาประโยชน์ของแผ่นดิน ในระหว่างสมัยประชุม[9]
6. อำนาจหน้าที่ในการเข้าชื่อเสนอความเห็นต่อประธานสภาผู้แทนราษฎรว่าพระราชกำหนดนั้นมิได้เป็นไปเพื่อประโยชน์ในอันที่จะรักษาความปลอดภัยของประเทศ ความปลอดภัยสาธารณะ ความมั่นคงในทางเศรษฐกิจของประเทศ หรือป้องปัดภัยพิบัติสาธารณะหรือมิได้เป็นกรณีฉุกเฉินที่มีความจำเป็นรีบด่วนอันมิอาจจะหลีกเลี่ยงได้[10]
7. อำนาจหน้าที่ในการประชุมร่วมกับวุฒิสภาเพื่อทำหน้าที่รัฐสภาในกรณีต่อไปนี้[11]
1) การให้ความเห็นชอบในการแต่งตั้งผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์
2) การปฏิญาณตนของผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ต่อรัฐสภา
3) การรับทราบการแก้ไขเพิ่มเติมกฎมณเฑียรบาลว่าด้วยการสืบราชสันตติวงศ์ พระพุทธศักราช 2467
4) การรับทราบหรือให้ความเห็นชอบในการสืบราชสมบัติ
5) การมีมติให้รัฐสภาพิจารณาเรื่องอื่นในสมัยประชุมสามัญนิติบัญญัติได้
6) การให้ความเห็นชอบในการปิดสมัยประชุม
7) การเปิดประชุมรัฐสภา
8) การตราข้อบังคับการประชุมรัฐสภา
9) การให้ความเห็นชอบให้พิจารณาร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญหรือร่างพระราชบัญญัติ
10) การปรึกษาร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญหรือร่างพระราชบัญญัติใหม่
11) การให้ความเห็นชอบให้พิจารณาร่างรัฐธรรมนูญแก้ไขเพิ่มเติม ร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญหรือร่างพระราชบัญญัติต่อไป
12) การแถลงนโยบายต่อรัฐสภา
13) การเปิดอภิปรายทั่วไปเพื่อฟังความคิดเห็นโดยไม่มีการลงมติ
14) การให้ความเห็นชอบในการประกาศสงคราม
15) การรับฟังคำชี้แจงและการให้ความเห็นชอบหนังสือสัญญา
16) การแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ
อายุของสภาผู้แทนราษฎร
อายุของสภาผู้แทนราษฎรตามรัฐธรรมนูญส่วนใหญ่มีกำหนดไว้คราวละสี่ปีนับแต่วันเลือกตั้งทั่วไป ซึ่งในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2511 กำหนดไว้คราวละสี่ปีเช่นกันแต่ให้นับแต่วันเปิดประชุมรัฐสภาครั้งแรก ยกเว้นรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2475 แก้ไขเพิ่มเติม พุทธศักราช 2495 ที่กำหนดให้สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรอยู่ในตำแหน่งได้คราวละห้าปีนับแต่วันเลือกตั้งทั่วไป
ในประวัติศาสตร์การเมืองการปกครองของประเทศไทยมีสภาผู้แทนราษฎรที่มาจากการเลือกตั้งโดยตรงที่อยู่ครบสี่ปีจำนวน 2 ชุด คือ สภาผู้แทนราษฎรชุดที่ 8 ซึ่งมาจากการเลือกตั้งทั่วไปเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2495 และสภาผู้แทนราษฎรชุดที่ 22 ที่มาจากการเลือกตั้งทั่วไปเมื่อวันที่ 6 มกราคม พ.ศ. 2544 ซึ่งสิ้นสุดเมื่อวันที่ 5 มกราคม พ.ศ. 2548
การสิ้นสุดของสภาผู้แทนราษฎร
สภาผู้แทนราษฎรสิ้นสุดลงในกรณีต่อไปนี้
1. เมื่ออายุของสภาผู้แทนราษฎรสิ้นสุดลง พระมหากษัตริย์จะได้ทรงตราพระราชกฤษฎีกาให้มีการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรใหม่เป็นการเลือกตั้งทั่วไปภายในสี่สิบห้าวันนับแต่วันที่อายุของสภาผู้แทนราษฎรสิ้นสุดลง[12]
2. เมื่อมีพระราชกฤษฎีกาให้มีการยุบสภาผู้แทนราษฎรต้องกำหนดวันเลือกตั้งใหม่เป็นการเลือกตั้งทั่วไปภายในเวลาไม่น้อยกว่าสี่สิบห้าวันแต่ไม่เกินหกสิบวันนับแต่วันยุบสภาผู้แทนราษฎรและวันเลือกตั้งนั้นต้องกำหนดเป็นวันเดียวกันทั่วราชอาณาจักร[13]
3. เมื่อมีการยึดอำนาจการปกครองประเทศ
สภาผู้แทนราษฎรของประเทศไทย
นับแต่ประเทศไทยเปลี่ยนแปลงการปกครองมาเป็นระบอบประชาธิปไตย ระบบรัฐสภา ตั้งแต่เมื่อวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2475 มีสภาผู้แทนราษฎรทั้งหมด 24 ชุด ดังต่อไปนี้
| ชุดที่ | ประเภท | ที่มา | จำนวน สมาชิก (คน) |
ระยะเวลา | สาเหตุของการสิ้นสุด |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | สภาผู้แทนราษฎร | แต่งตั้ง | 70 | 28 มิ.ย. 2475 – 15 พ.ย. 2476 | มีการเลือกตั้งทั่วไปครั้งแรกตามรัฐธรรมนูญ แห่งราชอาณาจักรสยาม พุทธศักราช 2475 |
| 2 |
สมาชิกประเภทที่ 1 สมาชิกประเภทที่ 2 |
เลือกตั้งโดยอ้อม แต่งตั้ง |
78 78 |
15 พ.ย. 2476 – 9 ธ.ค. 2480 9 ธ.ค. 2476 |
พ้นจากตำแหน่งตามวาระ 4 ปี คงอยู่ในตำแหน่งต่อไป |
| 3 |
สมาชิกประเภทที่ 1 สมาชิกประเภทที่ 2 |
เลือกตั้งโดยตรง แต่งตั้ง (เพิ่มอีก 13 คน) |
91 91 |
7 พ.ย. 2480 – 11 ก.ย. 2481 9 ธ.ค. 2476 |
มีการยุบสภาผู้แทนราษฎร คงอยู่ในตำแหน่งต่อไป |
| 4 |
สมาชิกประเภทที่ 1 สมาชิกประเภทที่ 2 |
เลือกตั้งโดยตรง แต่งตั้ง |
91 91 |
12 พ.ย. 2481 – 15 ต.ค. 2488 9 ธ.ค. 2476 |
มีการยุบสภาผู้แทนราษฎร คงอยู่ในตำแหน่งต่อไป |
| 5 |
สมาชิกประเภทที่ 1 สมาชิกประเภทที่ 2 |
เลือกตั้งโดยตรง แต่งตั้ง (เพิ่มอีก 5 คน) |
96 96 |
6 ม.ค. 2489 – 8 พ.ย. 2490 9 ธ.ค. 2476 – 10 พ.ค. 2489 |
ประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับใหม่เมื่อ 10 พ.ค. 2489 ให้คงอยู่ในตำแหน่งต่อไป และมีการยึดอำนาจ การปกครองประเทศเมื่อ 8 พ.ย. 2490 ประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับใหม่เมื่อ 10 พ.ค. 2489 |
| 6 | สภาผู้แทน | เลือกตั้งโดยตรง | 178 | 6 ม.ค. 2489 – 8 พ.ย. 2490 | มีการยึดอำนาจการปกครองประเทศ |
| 7 | สภาผู้แทนราษฎร | เลือกตั้งโดยตรง | 99 | 29 ม.ค. 2491 – 29 พ.ย. 2494 | มีการยึดอำนาจการปกครองประเทศ |
| 8 |
สมาชิกประเภทที่ 1 สมาชิกประเภทที่ 2 |
เลือกตั้งโดยตรง แต่งตั้ง |
123 123 |
26 ก.พ. 2495 – 25 ก.พ. 2500 30 พ.ย. 2494 |
พ้นจากตำแหน่งตามวาระ 4 ปี คงอยู่ในตำแหน่งต่อไป |
| 9 |
สมาชิกประเภทที่ 1 สมาชิกประเภทที่ 2 |
เลือกตั้งโดยตรง แต่งตั้ง |
160 123 |
26 ก.พ. 2500 – 16 ก.ย. 2500 30 พ.ย. 2494 – 16 ก.ย. 2500 |
มีการยึดอำนาจการปกครองประเทศ มีการยึดอำนาจการปกครองประเทศ |
| 10 |
สมาชิกประเภทที่ 1 สมาชิกประเภทที่ 2 |
เลือกตั้งโดยตรง แต่งตั้ง |
186 121 |
15 ธ.ค. 2500 – 20 ต.ค. 2501 18 ก.ย. 2500 – 20 ต.ค. 2501 |
มีการยึดอำนาจการปกครองประเทศ มีการยึดอำนาจการปกครองประเทศ |
| 11 | สภาผู้แทน | เลือกตั้งโดยตรง | 219 | 10 ก.พ. 2512 – 17 พ.ย. 2514 | มีการยึดอำนาจการปกครองประเทศ |
| 12 | สภาผู้แทนราษฎร | เลือกตั้งโดยตรง | 269 | 26 ม.ค. 2518 – 12 ม.ค. 2519 | มีการยุบสภาผู้แทนราษฎร |
| 13 | สภาผู้แทนราษฎร | เลือกตั้งโดยตรง | 279 | 4 เม.ย. 2519 – 6 ต.ค. 2519 | มีการยึดอำนาจการปกครองประเทศ |
| 14 | สภาผู้แทนราษฎร | เลือกตั้งโดยตรง | 301 | 22 เม.ย. 2522 – 19 มี.ค. 2526 | มีการยุบสภาผู้แทนราษฎร |
| 15 | สภาผู้แทนราษฎร | เลือกตั้งโดยตรง | 324 | 18 เม.ย. 2526 – 1 พ.ค. 2529 | มีการยุบสภาผู้แทนราษฎร |
| 16 | สภาผู้แทนราษฎร | เลือกตั้งโดยตรง | 347 | 27 ก.ค. 2529 – 29 เม.ย. 2531 | มีการยุบสภาผู้แทนราษฎร |
| 17 | สภาผู้แทนราษฎร | เลือกตั้งโดยตรง | 357 | 24 ก.ค. 2531 – 23 ก.พ. 2534 | มีการยึดอำนาจการปกครองประเทศ |
| 18 | สภาผู้แทนราษฎร | เลือกตั้งโดยตรง | 360 | 22 มี.ค. 2535 – 30 มิ.ย. 2535 | มีการยุบสภาผู้แทนราษฎร |
| 19 | สภาผู้แทนราษฎร | เลือกตั้งโดยตรง | 360 | 13 ก.ย. 2535 – 19 พ.ค. 2538 | มีการยุบสภาผู้แทนราษฎร |
| 20 | สภาผู้แทนราษฎร | เลือกตั้งโดยตรง | 391 | 2 ก.ค. 2538 – 27 ก.ย. 2539 | มีการยุบสภาผู้แทนราษฎร |
| 21 | สภาผู้แทนราษฎร | เลือกตั้งโดยตรง | 393 | 17 พ.ย. 2539 – 9 พ.ย. 2543 | มีการยุบสภาผู้แทนราษฎร |
| 22 |
สภาผู้แทนราษฎร |
เลือกตั้งโดยตรง - แบ่งเขตเลือกตั้ง - บัญชีรายชื่อ |
400 100 |
6 ม.ค. 2544 – 5 ม.ค. 2548 |
พ้นจากตำแหน่งตามวาระ 4 ปี |
| 23 |
สภาผู้แทนราษฎร |
เลือกตั้งโดยตรง - แบ่งเขตเลือกตั้ง - บัญชีรายชื่อ |
400 100 |
6 ก.พ. 2548 – 24 ก.พ. 2549 |
มีการยุบสภาผู้แทนราษฎร ต่อมาวันที่ 19 ก.ย. 2549 มีการยึดอำนาจการปกครองประเทศ |
| 24 |
สภาผู้แทนราษฎร |
เลือกตั้งโดยตรง - แบ่งเขตเลือกตั้ง - สัดส่วน |
400 80 |
23 ธ.ค. 2550 – ปัจจุบัน |
- |
ที่มา กลุ่มงานพิพิธภัณฑ์และจดหมายเหตุ, กลุ่มงานบริการวิชาการ 1 สำนักวิชาการ
อ้างอิง
- ↑ สถาบันพระปกเกล้า, สารานุกรมรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (พ.ศ. 2540) หมวดองค์กรทางการเมืองเรื่องสภาผู้แทนราษฎร. (กรุงเทพมหานคร : องค์การค้าคุรุสภา, 2544), หน้า 4.
- ↑ สิริวัฒน์ สุภรณ์ไพบูลย์, กฎหมายรัฐธรรมนูญ, (กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง, 2524), หน้า 53.
- ↑ เรื่องเดียวกัน, หน้าเดียวกัน.
- ↑ คณิน บุญสุวรรณ, ปทานุกรมศัพท์รัฐสภาและการเมืองไทยฉบับสมบูรณ์ (กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์ตถาตา พับลิเคชั่น, 2548), หน้า 921-922.
- ↑ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา 140 มาตรา 142 มาตรา 145 มาตรา 146.
- ↑ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา 134.
- ↑ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา 172.
- ↑ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา 184.
- ↑ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา 186.
- ↑ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา 185.
- ↑ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา 136.
- ↑ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา 107.
- ↑ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา 108.
บรรณานุกรม
คณิน บุญสุวรรณ. ปทานุกรมศัพท์รัฐสภาและการเมืองไทยฉบับสมบูรณ์. กรุงเทพมหานคร โรงพิมพ์ตถาตา พับลิเคชั่น. 2548.
สถาบันพระปกเกล้า. สารานุกรม รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (พ.ศ. 2540) หมวดองค์กรทางการเมืองเรื่องสภาผู้แทนราษฎร. กรุงเทพมหานคร : องค์การค้าของคุรุสภา, 2544.
สิริวัฒน์ สุภรณ์ไพบูลย์. กฎหมายรัฐธรรมนูญ. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง. 2524.
สำนักงานเลขาธิการสภาผุ้แทนราษฎร. สำนักประชาสัมพันธ์. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย. กรุงเทพมหานคร : สำนักการพิมพ์ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. 2551.
ดูเพิ่มเติม
- สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. “รัฐสภาไทยกับการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร.” กรุงเทพมหานคร : องค์การทหารผ่านศึกในพระบรมราชูปถัมภ์, 2548. (หนังสือที่ระลึกในวโรกาสที่พลเอกหญิงสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีเสด็จทรงนำคณะอาจารย์และนักเรียนนายร้อยชั้นปีที่ 4 และชั้นปีที่ 5 โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า วิชาหัวข้อพิเศษทางประวัติศาสตร์ : เปรียบเทียบพัฒนาการประชาธิปไตยในเอเซียตะวันออกเฉียงใต้ทัศนศึกษารัฐสภา ห้องสมุดรัฐสภา และพิพิธภัณฑ์รัฐสภา วันอังคารที่ 2 สิงหาคม พุทธศักราช 2548).
- สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. สำนักวิชาการ กลุ่มงานบริการวิชาการ 1. สรุปเหตุการณ์ทางการเมืองในประเทศและต่างประเทศ 2, 1. (มกราคม – มีนาคม 2548 (ฉบับพิเศษ))
