เมืองพิเศษ - ประวัติรุ่นแก้ไข

Apirom เมื่อ 11:49, 1 ธันวาคม 2562

2019-12-01T11:49:54Z

Apirom เมื่อ 06:42, 3 สิงหาคม 2560

2017-08-03T06:42:13Z

←รุ่นแก้ไขก่อนหน้า		รุ่นแก้ไขเมื่อ 13:42, 3 สิงหาคม 2560
บรรทัดที่ 56:		บรรทัดที่ 56:
	วสันต์  เหลืองประภัสร์. '''รายงานสรุปการศึกษารูปแบบองค์การบริหารจัดการในพื้นที่พิเศษ กรณีเมืองแม่สอดกับการจัดตั้งองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ''' เสนอต่อเทศบาลนครแม่สอด, กรอบแนวคิดพื้นฐาน, (เอกสารอัดสำเนา)		วสันต์  เหลืองประภัสร์. '''รายงานสรุปการศึกษารูปแบบองค์การบริหารจัดการในพื้นที่พิเศษ กรณีเมืองแม่สอดกับการจัดตั้งองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ''' เสนอต่อเทศบาลนครแม่สอด, กรอบแนวคิดพื้นฐาน, (เอกสารอัดสำเนา)

	วุฒิสาร ตันไชย. '''เมืองพิเศษ'''''': แนวคิดและความเป็นไปได้. '''กรุงเทพฯ : ล็อคอิน ดีไซน์เวิร์ค, 2555.		วุฒิสาร ตันไชย. '''เมืองพิเศษ'''''': แนวคิดและความเป็นไปได้. '''กรุงเทพฯ : ล็อคอิน ดีไซน์เวิร์ค, 2555.

	สถาบันพระปกเกล้า.'''สรุปผลการสัมมนาระดมความคิดเห็น เรื่อง แนวทางการขับเคลื่อนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ'''. กรุงเทพฯ : สถาบันพระปกเกล้า, 2554.		สถาบันพระปกเกล้า.'''สรุปผลการสัมมนาระดมความคิดเห็น เรื่อง แนวทางการขับเคลื่อนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ'''. กรุงเทพฯ : สถาบันพระปกเกล้า, 2554.
	<div>'''อ้างอิง''' <div id="ftn1">		<div>'''อ้างอิง''' <div id="ftn1">
	[[#_ftnref1\|[1]]] สถาบันพระปกเกล้า.'''สรุปผลการสัมมนาระดมความคิดเห็น เรื่อง แนวทางการขับเคลื่อนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ'''. กรุงเทพฯ : สถาบันพระปกเกล้า, 2554.หน้า 21		[[#_ftnref1\|[1]]] สถาบันพระปกเกล้า.'''สรุปผลการสัมมนาระดมความคิดเห็น เรื่อง แนวทางการขับเคลื่อนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ'''. กรุงเทพฯ : สถาบันพระปกเกล้า, 2554.หน้า 21
	</div> <div id="ftn2">		</div> <div id="ftn2">
	[[#_ftnref2\|[2]]] วุฒิสาร ตันไชย.. '''เมืองพิเศษ : แนวคิดและความเป็นไปได้. '''กรุงเทพฯ : ล็อคอิน ดีไซน์เวิร์ค. 2555. หน้า 10		[[#_ftnref2\|[2]]] วุฒิสาร ตันไชย.. '''เมืองพิเศษ : แนวคิดและความเป็นไปได้. '''กรุงเทพฯ : ล็อคอิน ดีไซน์เวิร์ค. 2555. หน้า 10
	</div> <div id="ftn3">		</div> <div id="ftn3">
	[[#_ftnref3\|[3]]] วสันต์  เหลืองประภัสร์. '''รายงานสรุปการศึกษารูปแบบองค์การบริหารจัดการในพื้นที่พิเศษ กรณีเมืองแม่สอดกับการจัดตั้งองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ''' เสนอต่อเทศบาลนครแม่สอด, กรอบแนวคิดพื้นฐาน, (เอกสารอัดสำเนา)		[[#_ftnref3\|[3]]] วสันต์  เหลืองประภัสร์. '''รายงานสรุปการศึกษารูปแบบองค์การบริหารจัดการในพื้นที่พิเศษ กรณีเมืองแม่สอดกับการจัดตั้งองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ''' เสนอต่อเทศบาลนครแม่สอด, กรอบแนวคิดพื้นฐาน, (เอกสารอัดสำเนา)
	</div> <div id="ftn4">		</div> <div id="ftn4">
	[[#_ftnref4\|[4]]] วุฒิสาร ตันไชย.. '''เมืองพิเศษ : แนวคิดและความเป็นไปได้. '''กรุงเทพฯ : ล็อคอิน ดีไซน์เวิร์ค. 2555. หน้า 12		[[#_ftnref4\|[4]]] วุฒิสาร ตันไชย.. '''เมืองพิเศษ : แนวคิดและความเป็นไปได้. '''กรุงเทพฯ : ล็อคอิน ดีไซน์เวิร์ค. 2555. หน้า 12
	</div> <div id="ftn5">		</div> <div id="ftn5">
	[[#_ftnref5\|[5]]] วุฒิสาร ตันไชย.. '''เมืองพิเศษ : แนวคิดและความเป็นไปได้. '''กรุงเทพฯ : ล็อคอิน ดีไซน์เวิร์ค. 2555. หน้า 16-18.		[[#_ftnref5\|[5]]] วุฒิสาร ตันไชย.. '''เมืองพิเศษ : แนวคิดและความเป็นไปได้. '''กรุงเทพฯ : ล็อคอิน ดีไซน์เวิร์ค. 2555. หน้า 16-18.
	</div> <div id="ftn6">		</div> <div id="ftn6">
	[[#_ftnref6\|[6]]] วุฒิสาร ตันไชย.. '''เมืองพิเศษ : แนวคิดและความเป็นไปได้. '''กรุงเทพฯ : ล็อคอิน ดีไซน์เวิร์ค. 2555. หน้า 19-24.		[[#_ftnref6\|[6]]] วุฒิสาร ตันไชย.. '''เมืองพิเศษ : แนวคิดและความเป็นไปได้. '''กรุงเทพฯ : ล็อคอิน ดีไซน์เวิร์ค. 2555. หน้า 19-24.
	</div> <div id="ftn7">		</div> <div id="ftn7">
	[[#_ftnref7\|[7]]] วุฒิสาร ตันไชย.. '''เมืองพิเศษ : แนวคิดและความเป็นไปได้. '''กรุงเทพฯ : ล็อคอิน ดีไซน์เวิร์ค. 2555. หน้า 25-29.		[[#_ftnref7\|[7]]] วุฒิสาร ตันไชย.. '''เมืองพิเศษ : แนวคิดและความเป็นไปได้. '''กรุงเทพฯ : ล็อคอิน ดีไซน์เวิร์ค. 2555. หน้า 25-29.
	</div> <div id="ftn8">		</div> <div id="ftn8">
	[[#_ftnref8\|[8]]] วุฒิสาร ตันไชย.. '''เมืองพิเศษ : แนวคิดและความเป็นไปได้. '''กรุงเทพฯ : ล็อคอิน ดีไซน์เวิร์ค. 2555. หน้า 30-31.		[[#_ftnref8\|[8]]] วุฒิสาร ตันไชย.. '''เมืองพิเศษ : แนวคิดและความเป็นไปได้. '''กรุงเทพฯ : ล็อคอิน ดีไซน์เวิร์ค. 2555. หน้า 30-31.
	</div> </div>		</div> </div>
			[[Category:การปกครองท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ]]

Apirom: สร้างหน้าด้วย " '''เรียบเรียงโดย''' สันต์ชัย รัตนะขวัญ '''ผู้ทรงคุณวุฒ..."

2017-08-02T08:05:37Z

สร้างหน้าด้วย " '''เรียบเรียงโดย''' สันต์ชัย รัตนะขวัญ '''ผู้ทรงคุณวุฒ..."

หน้าใหม่

'''เรียบเรียงโดย'''  สันต์ชัย  รัตนะขวัญ

'''ผู้ทรงคุณวุฒิประจำบทความ''' รศ.ดร.ปธาน สุวรรณมงคล

----

'''บทนำ'''

          การจัดการปกครองในระดับท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ คือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่มีกฎหมายจัดตั้งขึ้นเพื่อให้เป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่มีรูปแบบการบริหารจัดการแตกต่างจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่มีอยู่เดิม เพื่อให้สามารถแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นในท้องถิ่นและตอบสนองความต้องการของประชาชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ รวมถึงท้องถิ่นที่มีลักษณะทางกายภาพหรือปัจจัยทางเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม หรือเป็นท้องถิ่นซึ่งมีปัญหาที่จำเป็นต้องได้รับการแก้ไขอย่างเป็นระบบครอบคลุมองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นหลายแห่งในพื้นที่บริเวณเดียวกัน[[#_ftn1|[1]]] โดยลักษณะดังกล่าวทำให้การใช้รูปแบบการบริหารจัดการแบบองค์กรปกครองท้องถิ่นทั่วไปไม่เหมาะสม จึงต้องมีการค้นหารูปแบบการจัดตั้งองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษขึ้นมาเพื่อแก้ปัญหา แนวคิดเกี่ยวกับการจัดการปกครองในระดับท้องถิ่น อย่างไรก็ดี รูปแบบพิเศษหรือเมืองพิเศษของไทยที่มีอยู่คือกรุงเทพมหานครและเมืองพัทยา เป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นหรือเมืองพิเศษในเชิงโครงสร้างเท่านั้น[[#_ftn2|[2]]]

          กรอบคิดพื้นฐานสำคัญในการจัดตั้งองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษหรือเมืองพิเศษในพื้นที่หนึ่งๆ จึงต้องเริ่มต้นจากความจำเป็นที่เกิดจากความจำเพาะของพื้นที่ เช่น พื้นที่ที่เป็นแหล่งท่องเที่ยว พื้นที่อุตสาหกรรม พื้นที่ประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม พื้นที่ที่เป็นเมืองขนาดใหญ่ เป็นต้น ซึ่งพื้นที่เหล่านี้สามารถพัฒนาส่งเสริม ผลักดันให้เกิดกลไกพิเศษในการบริหารจัดการพื้นที่ [[#_ftn3|[3]]] นอกจากนี้ประเด็นสำคัญที่ต้องพิจารณาคือการทำให้เมืองพิเศษมีเอกภาพในบริหาร การแก้ปัญหา การมีอำนาจหน้าที่พิเศษเพิ่มเติม เมืองนั้นๆ จึงต้องมีศักยภาพหรือมีคุณลักษณะที่ต้องการอำนาจพิเศษ เพื่อจะทำให้สามารถทำหน้าที่ได้จริง  ดังนั้นหัวใจหรือประเด็นสำคัญของเมืองพิเศษคืออำนาจพิเศษในการบริหารจัดการเมือง[[#_ftn4|[4]]]

'''ลักษณะสำคัญของเมืองพิเศษ'''[[#_ftn5|[5]]]

          ประการแรก อำนาจหน้าที่พิเศษ เมืองพิเศษควรให้ความสำคัญกับอำนาจหน้าที่พิเศษก่อน โครงสร้างพิเศษ เพราะการจัดตั้งเมืองพิเศษเป็นลักษณะการบริหารจัดการเฉพาะเมืองที่มีอยู่ในพื้นที่ที่มีคุณลักษณะบางอย่าง ดังนั้นหัวใจสำคัญของเมืองพิเศษคือการมีอำนาจหน้าที่พิเศษบางอย่าง เป็นอำนาจหน้าที่ที่มากกว่าอำนาจหน้าที่ทั่วไปที่ท้องถิ่นพึงมี นั่นคือการออกแบบเมืองพิเศษที่ต้องพิจารณาว่าจะเป็นเมืองพิเศษในลักษณะใดและต้องการอำนาจหน้าที่ใด  

          ประการที่สอง โครงสร้างพิเศษ เมืองพิเศษนั้นการสร้างความสัมพันธ์ ระบบกำกับดูแลหรือการตรวจสอบเมืองพิเศษ จะต้องมีโครงสร้างพิเศษที่มีพื้นที่ให้ส่วนราชการต่างๆ และภาคเอกชนเข้ามามีส่วนในการกำกับดูแลหรือบริหารร่วมกับฝ่ายบริหารของเมืองพิเศษ เนื่องจากในปัจจุบันพบว่าท้องถิ่นแต่ละที่มีความแตกต่างกันอย่างมาก ดังนั้นจึงควรมีรูปแบบเมืองพิเศษไว้หลายรูปแบบ ทั้งเมืองที่มีความเจริญทางเศรษฐกิจ เมืองการค้าชายแดน เมืองโลจิสติกส์ และเมืองที่มีประชากรอาศัยอยู่หนาแน่น

'''ความเป็นไปได้ในการจัดตั้งเมืองพิเศษ'''

เมืองพิเศษในประเทศไทยจะเกิดขึ้นได้หากมีการดำเนินการในประเด็นดังต่อไปนี้[[#_ftn6|[6]]]

          1) โครงสร้างการบริหารงาน การเสนอโครงสร้างการบริหารงานของเมืองพิเศษ ต้องอาศัยรัฐธรรมนูญ พ.ศ.2550 มาตรา 284 วรรค 9 ที่เปิดโอกาสให้สามารถมีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษได้ โดยเมืองพิเศษต้องนำรูปแบบการบริหารงานแบบผู้จัดการเมือง (City Manager) กลับมาใช้ หรือรูปแบบคณะกรรมการที่ปรึกษาและพัฒนานโยบาย ซึ่งสามารถออกแบบโครงสร้างให้สอดคล้องกับอำนาจหน้าที่ที่ของเมืองพิเศษ

          2) ที่มาของผู้บริหาร ผู้บริหารต้องมาจากการเลือกตั้งของประชาชนเท่านั้น

          3) อำนาจหน้าที่ เมืองพิเศษต้องมีอำนาจหน้าที่ 2 แบบคือ อำนาจหน้าที่ทั่วไปและอำนาจหน้าที่พิเศษ ซึ่งอาจจะมาจากการถ่ายโอนจากส่วนราชการต่างๆ หรือส่วนราชการมอบอำนาจให้ท้องถิ่นบริหารจัดการและมีคณะกรรมการควบคุม

          4) ระบบบริหารงานบุคคล ประกอบด้วยสองแนวคิดสำคัญคือ แนวคิดที่หนึ่ง เหมือนรูปแบบกรุงเทพมหานคร คือมีกองของตัวเอง แนวคิดที่สองคือถ้าท้องถิ่นขนาดเล็กมากไม่จำเป็นต้องมีกอง และอาจจะใช้กฎหมายบริหารงานบุคคลได้

          5) แหล่งรายได้ ประเด็นเรื่องแหล่งรายได้จำเป็นต้องมีการขยายแนวคิดให้มากไปกว่าที่เป็นอยู่ กล่าวคือ ที่ผ่านมาเมื่อพิจารณาถึงแหล่งรายได้ของท้องถิ่นมักจำกัดความคิดเพียงว่าแหล่งรายได้ไม่ควรกระทบกับประชาชนและไม่ควรเป็นการเพิ่มภาระให้กับประชาชน ดังนั้นเมื่อเป็นเมืองพิเศษแล้วต้องพิจารณาว่าความเป็นเมืองพิเศษจะทำให้มีรายได้ที่ดีขึ้นได้อย่างไร

          ปัจจุบันมีความพยายามศึกษาแนวทางการจัดพื้นที่เป็นเมืองพิเศษ โดยพื้นที่ที่เหมาะที่จะพัฒนาเป็นเมืองพิเศษ มีดังนี้ [[#_ftn7|[7]]]

          1) กลุ่มเมืองกรุงเทพมหานครกับเมืองบริวาร

          2) กลุ่มเมืองพิเศษที่ต้องการหน้าที่เฉพาะ คือเมืองชายแดน เช่น แม่สอด มุกดาหาร สะเดา กาญจนบุรี

          3) กลุ่มเมืองท่องเที่ยว แบ่งออกเป็น 2 กลุ่มคือ เมืองท่องเที่ยวที่มีทรัพยากรธรรมชาติ ได้แก่ เกาะ สมุย ภูเก็ต ชะอำ หัวหิน และเมืองท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม ได้แก่ อยุธยา สุโขทัย ศรีสัชนาลัย

          4) กลุ่มเมืองโลจิสติกส์ เช่น แหลมฉบัง      

'''กฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้อง'''

          ดังที่ได้กล่าวไปข้างต้น การพัฒนาเป็นเมืองพิเศษต้องมีกฎหมายเป็นเครื่องมือสำคัญ เมื่อพิจารณาในรัฐธรรมนูญ พ.ศ.2550  พบว่า มี 2 มาตราที่กล่าวถึงเรื่องการปกครองรูปแบบพิเศษ ดังนี้

          ประการแรก แนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐ มาตรา 78 วรรค 3 “กระจายอำนาจให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นพึ่งตนเองและตัดสินใจในกิจการของท้องถิ่นได้เอง ส่งเสริมให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีส่วนร่วมในการดำเนินการตามแนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐ พัฒนาเศรษฐกิจของท้องถิ่นและระบบสาธารณูปโภคและสาธารณูปการ ตลอดทั้งโครงสร้างพื้นฐานสารสนเทศในท้องถิ่น ให้ทั่วถึงและเท่าเทียมกันทั่วประเทศ  รวมทั้งพัฒนาจังหวัดที่มีความพร้อมให้เป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นขนาดใหญ่ โดยคำนึงถึงเจตนารมณ์ของประชาชนในจังหวัดนั้น” มาตรานี้ ต้องการให้การพัฒนาทั้งจังหวัดกลายเป็นท้องถิ่นขนาดใหญ่รูปแบบเดียว เป็นการรวมท้องถิ่นทุกรูปแบบเหลือรูปแบบเดียว   

          ประการที่สอง มาตรา 284 หมวด 14 ว่าด้วยการปกครองท้องถิ่น ซึ่งเป็นการกล่าวถึงองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต้องมีสมาชิกสภาที่มาจากการเลือกตั้งโดยตรงของประชาชน และมีผู้บริหารหรือคณะผู้บริหารที่อาจจะมาจากการเลือกตั้งโดยตรงหรือโดยอ้อมก็ได้ เป็นการยืนหลักการเดิมของรัฐธรรมนูญ พ.ศ.2540 เรื่องโครงสร้างสภากับฝ่ายบริหาร แต่มีวรรค 9 ได้ขยายความว่า “การจัดตั้งองค์กรท้องถิ่นรูปแบบพิเศษที่มีโครงสร้างบริหารที่แตกต่างจากที่บัญญัติไว้ในมาตรานี้ให้กระทำได้ตามที่กฎหมายบัญญัติ แต่คณะผู้บริหารท้องถิ่นหรือผู้บริหารเมืองต้องมาจากการเลือกตั้ง”  

โดยสรุป การจัดตั้งเมืองพิเศษนั้นต้องพิจารณาถึงการเติบโตของเมืองที่ต้องสอดคล้องกับทิศทางการบริหารของประเทศ เช่น เกาะสมุย แม่สอด แหลมฉบัง อาจสอดคล้องกับทิศทางการพัฒนาของประเทศไทยที่สามารถพัฒนาไปสู่การเป็นเมืองพิเศษได้ นอกจากนี้ ความพร้อมของท้องถิ่นและการมีส่วนร่วมของประชาชนก็เป็นสิ่งที่ต้องให้ความสำคัญ อีกทั้งการพัฒนาเป็นเมืองพิเศษต้องมีกฎหมายเป็นเครื่องมือ การร่างกฎหมายจะเกิดขึ้นหลังจากที่ทุกฝ่ายพิจารณาแล้วว่ามีโอกาสเป็นไปได้ ดังนั้นเมื่อได้รับหน้าที่พิเศษแล้ว สิ่งสำคัญคือต้องออกแบบโครงสร้างเมืองพิเศษให้มีกลไกของการที่จะสร้างความไว้วางใจระหว่างฝ่ายต่างๆด้วย[[#_ftn8|[8]]]

'''บรรณานุกรม'''

วสันต์  เหลืองประภัสร์. '''รายงานสรุปการศึกษารูปแบบองค์การบริหารจัดการในพื้นที่พิเศษ กรณีเมืองแม่สอดกับการจัดตั้งองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ''' เสนอต่อเทศบาลนครแม่สอด, กรอบแนวคิดพื้นฐาน, (เอกสารอัดสำเนา)

วุฒิสาร ตันไชย. '''เมืองพิเศษ'''''': แนวคิดและความเป็นไปได้. '''กรุงเทพฯ : ล็อคอิน ดีไซน์เวิร์ค, 2555.

สถาบันพระปกเกล้า.'''สรุปผลการสัมมนาระดมความคิดเห็น เรื่อง แนวทางการขับเคลื่อนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ'''. กรุงเทพฯ : สถาบันพระปกเกล้า, 2554.
<div>'''อ้างอิง''' <div id="ftn1">
[[#_ftnref1|[1]]] สถาบันพระปกเกล้า.'''สรุปผลการสัมมนาระดมความคิดเห็น เรื่อง แนวทางการขับเคลื่อนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ'''. กรุงเทพฯ : สถาบันพระปกเกล้า, 2554.หน้า 21
</div> <div id="ftn2">
[[#_ftnref2|[2]]] วุฒิสาร ตันไชย.. '''เมืองพิเศษ : แนวคิดและความเป็นไปได้. '''กรุงเทพฯ : ล็อคอิน ดีไซน์เวิร์ค. 2555. หน้า 10
</div> <div id="ftn3">
[[#_ftnref3|[3]]] วสันต์  เหลืองประภัสร์. '''รายงานสรุปการศึกษารูปแบบองค์การบริหารจัดการในพื้นที่พิเศษ กรณีเมืองแม่สอดกับการจัดตั้งองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ''' เสนอต่อเทศบาลนครแม่สอด, กรอบแนวคิดพื้นฐาน, (เอกสารอัดสำเนา)
</div> <div id="ftn4">
[[#_ftnref4|[4]]] วุฒิสาร ตันไชย.. '''เมืองพิเศษ : แนวคิดและความเป็นไปได้. '''กรุงเทพฯ : ล็อคอิน ดีไซน์เวิร์ค. 2555. หน้า 12
</div> <div id="ftn5">
[[#_ftnref5|[5]]] วุฒิสาร ตันไชย.. '''เมืองพิเศษ : แนวคิดและความเป็นไปได้. '''กรุงเทพฯ : ล็อคอิน ดีไซน์เวิร์ค. 2555. หน้า 16-18.
</div> <div id="ftn6">
[[#_ftnref6|[6]]] วุฒิสาร ตันไชย.. '''เมืองพิเศษ : แนวคิดและความเป็นไปได้. '''กรุงเทพฯ : ล็อคอิน ดีไซน์เวิร์ค. 2555. หน้า 19-24.
</div> <div id="ftn7">
[[#_ftnref7|[7]]] วุฒิสาร ตันไชย.. '''เมืองพิเศษ : แนวคิดและความเป็นไปได้. '''กรุงเทพฯ : ล็อคอิน ดีไซน์เวิร์ค. 2555. หน้า 25-29.
</div> <div id="ftn8">
[[#_ftnref8|[8]]] วุฒิสาร ตันไชย.. '''เมืองพิเศษ : แนวคิดและความเป็นไปได้. '''กรุงเทพฯ : ล็อคอิน ดีไซน์เวิร์ค. 2555. หน้า 30-31.
</div> </div>