หัวเมืองชั้นใน - ประวัติรุ่นแก้ไข

Suksan เมื่อ 08:09, 7 ธันวาคม 2557

2014-12-07T08:09:53Z

←รุ่นแก้ไขก่อนหน้า		รุ่นแก้ไขเมื่อ 15:09, 7 ธันวาคม 2557
บรรทัดที่ 53:		บรรทัดที่ 53:

	การปฏิรูปการปกครองทำให้ยกเลิกการปกครองที่แบ่งเป็นหัวเมืองชั้นใน หัวเมืองชั้นนอกและหัวเมืองประเทศราชโดยเปลี่ยนเป็นการปกครองที่แบ่งหัวเมืองออกเป็นลำดับชั้นตามสำคัญ คือหัวเมืองชั้นเอก โท ตรี		การปฏิรูปการปกครองทำให้ยกเลิกการปกครองที่แบ่งเป็นหัวเมืองชั้นใน หัวเมืองชั้นนอกและหัวเมืองประเทศราชโดยเปลี่ยนเป็นการปกครองที่แบ่งหัวเมืองออกเป็นลำดับชั้นตามสำคัญ คือหัวเมืองชั้นเอก โท ตรี

			==อ้างอิง==

			<references/>

	==บรรณานุกรม==		==บรรณานุกรม==

Suksan เมื่อ 08:09, 7 ธันวาคม 2557

2014-12-07T08:09:17Z

←รุ่นแก้ไขก่อนหน้า		รุ่นแก้ไขเมื่อ 15:09, 7 ธันวาคม 2557
บรรทัดที่ 10:		บรรทัดที่ 10:
	==การแบ่งการปกครองหัวเมือง==		==การแบ่งการปกครองหัวเมือง==

	[[การจัดการปกครองในสมัยสุโขทัย]]อยุธยาและรัตนโกสินทร์ตอนต้น มีการแบ่งหัวเมืองออกเป็นชั้นๆ ตามลำดับความสำคัญของเมือง โดยการแบ่งหัวเมืองเช่นนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อการจัดระบอบการปกครอง จัดความสัมพันธ์ระหว่างหัวเมืองกับเมืองหลวง เพราะรัฐไม่มีกำลังทหารเพียงพอที่จะไปปกครองโดยตรง จึงต้องใช้ระบบปกครองคล้าย Feudal ในยุโรป		[[การจัดการปกครองในสมัยสุโขทัย]]อยุธยาและรัตนโกสินทร์ตอนต้น มีการแบ่งหัวเมืองออกเป็นชั้นๆ ตามลำดับความสำคัญของเมือง โดยการแบ่งหัวเมืองเช่นนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อการจัดระบอบการปกครอง จัดความสัมพันธ์ระหว่างหัวเมืองกับเมืองหลวง เพราะรัฐไม่มีกำลังทหารเพียงพอที่จะไปปกครองโดยตรง จึงต้องใช้ระบบปกครองคล้าย Feudal ในยุโรป<ref>สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี, บันทึกเรื่องการปกครองของไทยสมัยอยุธยาและต้นรัตนโกสินทร์, (กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2549),หน้า 32. </ref>

	ในสมัยสุโขทัยและอยุธยาตอนต้นจะมีการแบ่งการปกครองหัวเมืองออกเป็น 3 ชั้นคือ หัวเมืองชั้นใน [[หัวเมืองชั้นนอก]]และ[[หัวเมืองประเทศราช]]		ในสมัยสุโขทัยและอยุธยาตอนต้นจะมีการแบ่งการปกครองหัวเมืองออกเป็น 3 ชั้นคือ หัวเมืองชั้นใน [[หัวเมืองชั้นนอก]]และ[[หัวเมืองประเทศราช]]
บรรทัดที่ 18:		บรรทัดที่ 18:
	2.การปกครองหัวเมืองชั้นนอก คือเมืองใหญ่ที่อยู่ไกลจากราชธานี บางเมืองเจ้าเมืองเจ้าหรือข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ซึ่งเป็นเชื้อสายของเจ้าเมืองเดิม บางเมืองเจ้าเมืองตั้งไปจากราชธานีเป็นผู้ปกครองต่างพระเนตรพระกรรณ		2.การปกครองหัวเมืองชั้นนอก คือเมืองใหญ่ที่อยู่ไกลจากราชธานี บางเมืองเจ้าเมืองเจ้าหรือข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ซึ่งเป็นเชื้อสายของเจ้าเมืองเดิม บางเมืองเจ้าเมืองตั้งไปจากราชธานีเป็นผู้ปกครองต่างพระเนตรพระกรรณ

	3.เมืองประเทศราช คือเมืองที่อยู่นอกราชอาณาจักร ผู้ปกครองเมืองมีอำนาจสิทธิ์ขาดเป็นเจ้าแผ่นดินในเมืองของตนเอง ปกครองตนเองโดยอิสระ แต่ต้องถวายต้นไม้เงินต้นไม้ทองและเครื่องราชบรรณาการตามระยะเวลาและในเวลาเกิดสงครามจะต้องเกณฑ์ไพร่พลและเสบียงอาหารเพื่อช่วยเหลือราชธานี		3.เมืองประเทศราช คือเมืองที่อยู่นอกราชอาณาจักร ผู้ปกครองเมืองมีอำนาจสิทธิ์ขาดเป็นเจ้าแผ่นดินในเมืองของตนเอง ปกครองตนเองโดยอิสระ แต่ต้องถวายต้นไม้เงินต้นไม้ทองและเครื่องราชบรรณาการตามระยะเวลาและในเวลาเกิดสงครามจะต้องเกณฑ์ไพร่พลและเสบียงอาหารเพื่อช่วยเหลือราชธานี<ref>ธานี สุขเกษม, การเมืองการปกครองไทย, (เพชรบูรณ์ : คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบูรณ์, 2556),หน้า 88. </ref>

	==รูปแบบการจัดหัวเมืองชั้นในสมัยสุโขทัย และ สมัยอยุธยา==		==รูปแบบการจัดหัวเมืองชั้นในสมัยสุโขทัย และ สมัยอยุธยา==
บรรทัดที่ 32:		บรรทัดที่ 32:
	ตะวันตก เมืองสระหลวง (พิจิตร)		ตะวันตก เมืองสระหลวง (พิจิตร)

	หัวเมืองทั้งสี่จะตั้งค่อนไปทางใต้เพราะต้องระวังอาณาจักรอยุธยา ขณะที่ทางเหนือคือล้านนานั้นเป็นไมตรีกับสุโขทัย		หัวเมืองทั้งสี่จะตั้งค่อนไปทางใต้เพราะต้องระวังอาณาจักรอยุธยา ขณะที่ทางเหนือคือล้านนานั้นเป็นไมตรีกับสุโขทัย<ref>สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี, บันทึกเรื่องการปกครองของไทยสมัยอยุธยาและต้นรัตนโกสินทร์, ,หน้า 27. </ref>

	ในช่วงต้นของการปกครองของอยุธยา การจัดการปกครองหัวเมืองชั้นในมีเมืองสำคัญอยู่ 4 ทิศคือ ทางเหนือ เมืองลพบุรี		ในช่วงต้นของการปกครองของอยุธยา การจัดการปกครองหัวเมืองชั้นในมีเมืองสำคัญอยู่ 4 ทิศคือ ทางเหนือ เมืองลพบุรี
บรรทัดที่ 42:		บรรทัดที่ 42:
	ตะวันตก สุพรรณบุรี		ตะวันตก สุพรรณบุรี

	เมืองเหล่านี้ราชธานีจะส่งราชโอรส(ลูกหลวง)หรือข้าราชการสำคัญไปครอง เช่น [[สมเด็จพระราเมศวร]]เคยเสด็จไปครองเมืองลพบุรี หัวเมืองชั้นในจึงเรียกอีกอย่างว่า “เมืองลูกหลวง”		เมืองเหล่านี้ราชธานีจะส่งราชโอรส(ลูกหลวง)หรือข้าราชการสำคัญไปครอง เช่น [[สมเด็จพระราเมศวร]]เคยเสด็จไปครองเมืองลพบุรี<ref>เพิ่งอ้าง,หน้า 28. </ref> หัวเมืองชั้นในจึงเรียกอีกอย่างว่า “เมืองลูกหลวง”

	พ.ศ.1962 พระเจ้าแผ่นดินสุโขทัยสวรรคต และเกิดการแย่งอำนาจในสุโขทัยระหว่างเจ้า 2 องค์ [[สมเด็จพระอินทราชาธิราช ที่ 1]] กษัตริย์อยุธยาทรงเสนอ[[การไกล่เกลี่ย]]และทรงให้แบ่งอาณาจักรสุโขทัยออกเป็นสองส่วน ในการไกล่เกลี่ยนี้สุโขทัยต้องตกเป็นประเทศราชของอยุธยา และยกเมืองชัยนาทซึ่งเป็นเมืองพรมแดนด้านทิศใต้ให้กับอยุธยา หัวเมืองชั้นในทางตอนเหนือจึงได้เปลี่ยนจากลพบุรีเป็นชัยนาท โดย[[สมเด็จพระอินทราชาธิราช ที่ 1]] ได้ส่ง[[เจ้าสามพระยา]]ซึ่งเป็น “ลูกหลวง”ไปครอง		พ.ศ.1962 พระเจ้าแผ่นดินสุโขทัยสวรรคต และเกิดการแย่งอำนาจในสุโขทัยระหว่างเจ้า 2 องค์ [[สมเด็จพระอินทราชาธิราช ที่ 1]] กษัตริย์อยุธยาทรงเสนอ[[การไกล่เกลี่ย]]และทรงให้แบ่งอาณาจักรสุโขทัยออกเป็นสองส่วน ในการไกล่เกลี่ยนี้สุโขทัยต้องตกเป็นประเทศราชของอยุธยา และยกเมืองชัยนาทซึ่งเป็นเมืองพรมแดนด้านทิศใต้ให้กับอยุธยา<ref>ชาญวิทย์ เกษตรศิริ, อยุธยา ประวัติศาสตร์และการเมือง, พิมพ์ครั้งที่ 4 ปรับปรุง, (กรุงเทพมหานคร : มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์,2548) ,หน้า 175. </ref> หัวเมืองชั้นในทางตอนเหนือจึงได้เปลี่ยนจากลพบุรีเป็นชัยนาท โดย[[สมเด็จพระอินทราชาธิราช ที่ 1]] ได้ส่ง[[เจ้าสามพระยา]]ซึ่งเป็น “ลูกหลวง”ไปครอง<ref>สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี,บันทึกเรื่องการปกครองของไทยสมัยอยุธยาและต้นรัตนโกสินทร์, หน้า 28. </ref>

	หน้าที่สำคัญของเมืองลูกหลวงคือการแบ่งเมืองและตำแหน่งให้เชื้อพระวงศ์ เป็นการฝึกการปกครองและ[[บริหารราชการแผ่นดิน]] เช่นสมเด็จพระอินทราชาธิราช ที่ 1 ทรงส่งเจ้าอ้ายพระยา ราชโอรสองค์โตไปครองสุพรรณบุรี เจ้ายี่พระยาไปครองสวรรค์บุรีและเจ้าสามพระยาไปครองเมืองชัยนาท และหัวเมืองชั้นในเหล่านี้จะทำหน้าที่เป็นด่านกั้นภัยจากอริราชศัตรูก่อนถึงราชธานี		หน้าที่สำคัญของเมืองลูกหลวงคือการแบ่งเมืองและตำแหน่งให้เชื้อพระวงศ์ เป็นการฝึกการปกครองและ[[บริหารราชการแผ่นดิน]] เช่นสมเด็จพระอินทราชาธิราช ที่ 1 ทรงส่งเจ้าอ้ายพระยา ราชโอรสองค์โตไปครองสุพรรณบุรี เจ้ายี่พระยาไปครองสวรรค์บุรีและเจ้าสามพระยาไปครองเมืองชัยนาท<ref>ชาญวิทย์ เกษตรศิริ,อยุธยา ประวัติศาสตร์และการเมือง, หน้า 26. </ref> และหัวเมืองชั้นในเหล่านี้จะทำหน้าที่เป็นด่านกั้นภัยจากอริราชศัตรูก่อนถึงราชธานี<ref>ลิขิต ธีรเวคิน,วิวัฒนาการเมืองการปกครองไทย, ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 9 แก้ไขเพิ่มเติม, (กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2548),หน้า 18. </ref>

	==การยกเลิกหัวเมืองชั้นใน==		==การยกเลิกหัวเมืองชั้นใน==

	ต่อมาในสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ พระราชอาณาเขตขยายออกไปมากยิ่งขึ้น โดยเฉพาะการควบอาณาจักรสุโขทัยเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรอยุธยาใน พ.ศ.1981 ภายหลัง[[พระมหาธรรมราชาที่ 4]] แห่งสุโขทัยเสด็จสวรรคต สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถทรงขึ้นไปเรียกร้องสิทธิในราชบัลลังก์โดยอ้างถึงการสืบพระราชวงศ์ทางสายมารดา การปกครองอาณาจักรที่ใหญ่ยิ่งขึ้น จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องสร้างอำนาจให้ปึกแผ่นมั่นคง จึงต้องมี[[การปฏิรูปการปกครอง]] เพื่อยึดโยงความสัมพันธ์ระหว่างราชธานีกับหัวเมืองต่างๆ การควบคุมกำลังคนและการสร้างอำนาจในทางเศรษฐกิจ		ต่อมาในสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ พระราชอาณาเขตขยายออกไปมากยิ่งขึ้น โดยเฉพาะการควบอาณาจักรสุโขทัยเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรอยุธยาใน พ.ศ.1981 ภายหลัง[[พระมหาธรรมราชาที่ 4]] แห่งสุโขทัยเสด็จสวรรคต สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถทรงขึ้นไปเรียกร้องสิทธิในราชบัลลังก์โดยอ้างถึงการสืบพระราชวงศ์ทางสายมารดา<ref>ชาญวิทย์ เกษตรศิริ,อยุธยา ประวัติศาสตร์และการเมือง, หน้า 176. </ref> การปกครองอาณาจักรที่ใหญ่ยิ่งขึ้น จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องสร้างอำนาจให้ปึกแผ่นมั่นคง จึงต้องมี[[การปฏิรูปการปกครอง]] เพื่อยึดโยงความสัมพันธ์ระหว่างราชธานีกับหัวเมืองต่างๆ การควบคุมกำลังคนและการสร้างอำนาจในทางเศรษฐกิจ<ref>ลิขิต ธีรเวคิน,วิวัฒนาการเมืองการปกครองไทย, หน้า 29. </ref>

	การปฏิรูปการปกครองทำให้ยกเลิกการปกครองที่แบ่งเป็นหัวเมืองชั้นใน หัวเมืองชั้นนอกและหัวเมืองประเทศราชโดยเปลี่ยนเป็นการปกครองที่แบ่งหัวเมืองออกเป็นลำดับชั้นตามสำคัญ คือหัวเมืองชั้นเอก โท ตรี		การปฏิรูปการปกครองทำให้ยกเลิกการปกครองที่แบ่งเป็นหัวเมืองชั้นใน หัวเมืองชั้นนอกและหัวเมืองประเทศราชโดยเปลี่ยนเป็นการปกครองที่แบ่งหัวเมืองออกเป็นลำดับชั้นตามสำคัญ คือหัวเมืองชั้นเอก โท ตรี

Suksan เมื่อ 08:02, 7 ธันวาคม 2557

2014-12-07T08:02:26Z

←รุ่นแก้ไขก่อนหน้า		รุ่นแก้ไขเมื่อ 15:02, 7 ธันวาคม 2557
บรรทัดที่ 10:		บรรทัดที่ 10:
	==การแบ่งการปกครองหัวเมือง==		==การแบ่งการปกครองหัวเมือง==

	[[ การจัดการปกครองในสมัยสุโขทัย]] อยุธยาและรัตนโกสินทร์ตอนต้น มีการแบ่งหัวเมืองออกเป็นชั้นๆ ตามลำดับความสำคัญของเมือง โดยการแบ่งหัวเมืองเช่นนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อการจัดระบอบการปกครอง จัดความสัมพันธ์ระหว่างหัวเมืองกับเมืองหลวง เพราะรัฐไม่มีกำลังทหารเพียงพอที่จะไปปกครองโดยตรง จึงต้องใช้ระบบปกครองคล้าย Feudal ในยุโรป		[[การจัดการปกครองในสมัยสุโขทัย]]อยุธยาและรัตนโกสินทร์ตอนต้น มีการแบ่งหัวเมืองออกเป็นชั้นๆ ตามลำดับความสำคัญของเมือง โดยการแบ่งหัวเมืองเช่นนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อการจัดระบอบการปกครอง จัดความสัมพันธ์ระหว่างหัวเมืองกับเมืองหลวง เพราะรัฐไม่มีกำลังทหารเพียงพอที่จะไปปกครองโดยตรง จึงต้องใช้ระบบปกครองคล้าย Feudal ในยุโรป

	ในสมัยสุโขทัยและอยุธยาตอนต้นจะมีการแบ่งการปกครองหัวเมืองออกเป็น 3 ชั้นคือ หัวเมืองชั้นใน [[หัวเมืองชั้นนอก]]และ[[หัวเมืองประเทศราช]]		ในสมัยสุโขทัยและอยุธยาตอนต้นจะมีการแบ่งการปกครองหัวเมืองออกเป็น 3 ชั้นคือ หัวเมืองชั้นใน [[หัวเมืองชั้นนอก]]และ[[หัวเมืองประเทศราช]]

Suksan เมื่อ 08:01, 7 ธันวาคม 2557

2014-12-07T08:01:30Z

←รุ่นแก้ไขก่อนหน้า		รุ่นแก้ไขเมื่อ 15:01, 7 ธันวาคม 2557
บรรทัดที่ 6:		บรรทัดที่ 6:
	==ความหมาย==		==ความหมาย==

	หัวเมืองชั้นใน หมายถึง เมืองหน้าด่านที่ล้อมราชธานีไว้ทั้ง 4 ด้าน ใช้ระยะเวลาเดินทางจากราชธานี ภายในระยะเวลา 2 วัน หัวเมืองชั้นในเป็นเมืองที่มีความสำคัญโดยพระมหากษัตริย์จะส่ง “ลูกหลวง”คือพระราชโอรสหรือขุนนางที่เป็นที่ไว้วางพระราชหฤทัยไปปกครอง		หัวเมืองชั้นใน หมายถึง เมืองหน้าด่านที่ล้อมราชธานีไว้ทั้ง 4 ด้าน ใช้ระยะเวลาเดินทางจากราชธานี ภายในระยะเวลา 2 วัน หัวเมืองชั้นในเป็นเมืองที่มีความสำคัญโดยพระมหากษัตริย์จะส่ง “[[ลูกหลวง]]”คือพระราชโอรสหรือขุนนางที่เป็นที่ไว้วางพระราชหฤทัยไปปกครอง

	==การแบ่งการปกครองหัวเมือง==		==การแบ่งการปกครองหัวเมือง==

	การจัดการปกครองในสมัยสุโขทัย อยุธยาและรัตนโกสินทร์ตอนต้น มีการแบ่งหัวเมืองออกเป็นชั้นๆ ตามลำดับความสำคัญของเมือง โดยการแบ่งหัวเมืองเช่นนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อการจัดระบอบการปกครอง จัดความสัมพันธ์ระหว่างหัวเมืองกับเมืองหลวง เพราะรัฐไม่มีกำลังทหารเพียงพอที่จะไปปกครองโดยตรง จึงต้องใช้ระบบปกครองคล้าย Feudal ในยุโรป		[[ การจัดการปกครองในสมัยสุโขทัย]] อยุธยาและรัตนโกสินทร์ตอนต้น มีการแบ่งหัวเมืองออกเป็นชั้นๆ ตามลำดับความสำคัญของเมือง โดยการแบ่งหัวเมืองเช่นนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อการจัดระบอบการปกครอง จัดความสัมพันธ์ระหว่างหัวเมืองกับเมืองหลวง เพราะรัฐไม่มีกำลังทหารเพียงพอที่จะไปปกครองโดยตรง จึงต้องใช้ระบบปกครองคล้าย Feudal ในยุโรป

	ในสมัยสุโขทัยและอยุธยาตอนต้นจะมีการแบ่งการปกครองหัวเมืองออกเป็น 3 ชั้นคือ หัวเมืองชั้นใน ~~หัวเมืองชั้นนอกและหัวเมืองประเทศราช~~		ในสมัยสุโขทัยและอยุธยาตอนต้นจะมีการแบ่งการปกครองหัวเมืองออกเป็น 3 ชั้นคือ หัวเมืองชั้นใน [[หัวเมืองชั้นนอก]]และ[[หัวเมืองประเทศราช]]

	1.การปกครองหัวเมืองชั้นใน โดยมีเมืองชั้นในรายรอบเป็นปริมณฑล เรียกว่าเมืองลูกหลวง ซึ่งเป็นเมืองหน้าด่านล้อมราชธานีไว้ทั้ง 4 ด้าน ~~โดยระยะทางจากเมืองลูกหลวงกับราชธานี~~ จะใช้เวลาเดินทางภายในระยะเวลา 2 วัน		1.การปกครองหัวเมืองชั้นใน โดยมีเมืองชั้นในรายรอบเป็นปริมณฑล เรียกว่าเมืองลูกหลวง ซึ่งเป็นเมืองหน้าด่านล้อมราชธานีไว้ทั้ง 4 ด้าน โดยระยะทางจาก[[เมืองลูกหลวง]]กับราชธานี จะใช้เวลาเดินทางภายในระยะเวลา 2 วัน

	2.การปกครองหัวเมืองชั้นนอก คือเมืองใหญ่ที่อยู่ไกลจากราชธานี บางเมืองเจ้าเมืองเจ้าหรือข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ซึ่งเป็นเชื้อสายของเจ้าเมืองเดิม บางเมืองเจ้าเมืองตั้งไปจากราชธานีเป็นผู้ปกครองต่างพระเนตรพระกรรณ		2.การปกครองหัวเมืองชั้นนอก คือเมืองใหญ่ที่อยู่ไกลจากราชธานี บางเมืองเจ้าเมืองเจ้าหรือข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ซึ่งเป็นเชื้อสายของเจ้าเมืองเดิม บางเมืองเจ้าเมืองตั้งไปจากราชธานีเป็นผู้ปกครองต่างพระเนตรพระกรรณ
บรรทัดที่ 42:		บรรทัดที่ 42:
	ตะวันตก สุพรรณบุรี		ตะวันตก สุพรรณบุรี

	เมืองเหล่านี้ราชธานีจะส่งราชโอรส(ลูกหลวง)หรือข้าราชการสำคัญไปครอง เช่น ~~สมเด็จพระราเมศวรเคยเสด็จไปครองเมืองลพบุรี~~ หัวเมืองชั้นในจึงเรียกอีกอย่างว่า “เมืองลูกหลวง”		เมืองเหล่านี้ราชธานีจะส่งราชโอรส(ลูกหลวง)หรือข้าราชการสำคัญไปครอง เช่น [[สมเด็จพระราเมศวร]]เคยเสด็จไปครองเมืองลพบุรี หัวเมืองชั้นในจึงเรียกอีกอย่างว่า “เมืองลูกหลวง”

	พ.ศ.1962 พระเจ้าแผ่นดินสุโขทัยสวรรคต และเกิดการแย่งอำนาจในสุโขทัยระหว่างเจ้า 2 องค์ สมเด็จพระอินทราชาธิราช ที่ 1 กษัตริย์อยุธยาทรงเสนอการไกล่เกลี่ยและทรงให้แบ่งอาณาจักรสุโขทัยออกเป็นสองส่วน ในการไกล่เกลี่ยนี้สุโขทัยต้องตกเป็นประเทศราชของอยุธยา และยกเมืองชัยนาทซึ่งเป็นเมืองพรมแดนด้านทิศใต้ให้กับอยุธยา หัวเมืองชั้นในทางตอนเหนือจึงได้เปลี่ยนจากลพบุรีเป็นชัยนาท ~~โดยสมเด็จพระอินทราชาธิราช~~ ที่ 1 ~~ได้ส่งเจ้าสามพระยาซึ่งเป็น~~ “ลูกหลวง”ไปครอง		พ.ศ.1962 พระเจ้าแผ่นดินสุโขทัยสวรรคต และเกิดการแย่งอำนาจในสุโขทัยระหว่างเจ้า 2 องค์ [[สมเด็จพระอินทราชาธิราช ที่ 1]] กษัตริย์อยุธยาทรงเสนอ[[การไกล่เกลี่ย]]และทรงให้แบ่งอาณาจักรสุโขทัยออกเป็นสองส่วน ในการไกล่เกลี่ยนี้สุโขทัยต้องตกเป็นประเทศราชของอยุธยา และยกเมืองชัยนาทซึ่งเป็นเมืองพรมแดนด้านทิศใต้ให้กับอยุธยา หัวเมืองชั้นในทางตอนเหนือจึงได้เปลี่ยนจากลพบุรีเป็นชัยนาท โดย[[สมเด็จพระอินทราชาธิราช ที่ 1]] ได้ส่ง[[เจ้าสามพระยา]]ซึ่งเป็น “ลูกหลวง”ไปครอง

	หน้าที่สำคัญของเมืองลูกหลวงคือการแบ่งเมืองและตำแหน่งให้เชื้อพระวงศ์ ~~เป็นการฝึกการปกครองและบริหารราชการแผ่นดิน~~ เช่นสมเด็จพระอินทราชาธิราช ที่ 1 ทรงส่งเจ้าอ้ายพระยา ราชโอรสองค์โตไปครองสุพรรณบุรี เจ้ายี่พระยาไปครองสวรรค์บุรีและเจ้าสามพระยาไปครองเมืองชัยนาท และหัวเมืองชั้นในเหล่านี้จะทำหน้าที่เป็นด่านกั้นภัยจากอริราชศัตรูก่อนถึงราชธานี		หน้าที่สำคัญของเมืองลูกหลวงคือการแบ่งเมืองและตำแหน่งให้เชื้อพระวงศ์ เป็นการฝึกการปกครองและ[[บริหารราชการแผ่นดิน]] เช่นสมเด็จพระอินทราชาธิราช ที่ 1 ทรงส่งเจ้าอ้ายพระยา ราชโอรสองค์โตไปครองสุพรรณบุรี เจ้ายี่พระยาไปครองสวรรค์บุรีและเจ้าสามพระยาไปครองเมืองชัยนาท และหัวเมืองชั้นในเหล่านี้จะทำหน้าที่เป็นด่านกั้นภัยจากอริราชศัตรูก่อนถึงราชธานี

	==การยกเลิกหัวเมืองชั้นใน==		==การยกเลิกหัวเมืองชั้นใน==

	ต่อมาในสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ พระราชอาณาเขตขยายออกไปมากยิ่งขึ้น โดยเฉพาะการควบอาณาจักรสุโขทัยเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรอยุธยาใน พ.ศ.1981 ~~ภายหลังพระมหาธรรมราชาที่~~ 4 แห่งสุโขทัยเสด็จสวรรคต สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถทรงขึ้นไปเรียกร้องสิทธิในราชบัลลังก์โดยอ้างถึงการสืบพระราชวงศ์ทางสายมารดา การปกครองอาณาจักรที่ใหญ่ยิ่งขึ้น จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องสร้างอำนาจให้ปึกแผ่นมั่นคง ~~จึงต้องมีการปฏิรูปการปกครอง~~ เพื่อยึดโยงความสัมพันธ์ระหว่างราชธานีกับหัวเมืองต่างๆ การควบคุมกำลังคนและการสร้างอำนาจในทางเศรษฐกิจ		ต่อมาในสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ พระราชอาณาเขตขยายออกไปมากยิ่งขึ้น โดยเฉพาะการควบอาณาจักรสุโขทัยเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรอยุธยาใน พ.ศ.1981 ภายหลัง[[พระมหาธรรมราชาที่ 4]] แห่งสุโขทัยเสด็จสวรรคต สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถทรงขึ้นไปเรียกร้องสิทธิในราชบัลลังก์โดยอ้างถึงการสืบพระราชวงศ์ทางสายมารดา การปกครองอาณาจักรที่ใหญ่ยิ่งขึ้น จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องสร้างอำนาจให้ปึกแผ่นมั่นคง จึงต้องมี[[การปฏิรูปการปกครอง]] เพื่อยึดโยงความสัมพันธ์ระหว่างราชธานีกับหัวเมืองต่างๆ การควบคุมกำลังคนและการสร้างอำนาจในทางเศรษฐกิจ

	การปฏิรูปการปกครองทำให้ยกเลิกการปกครองที่แบ่งเป็นหัวเมืองชั้นใน หัวเมืองชั้นนอกและหัวเมืองประเทศราชโดยเปลี่ยนเป็นการปกครองที่แบ่งหัวเมืองออกเป็นลำดับชั้นตามสำคัญ คือหัวเมืองชั้นเอก โท ตรี		การปฏิรูปการปกครองทำให้ยกเลิกการปกครองที่แบ่งเป็นหัวเมืองชั้นใน หัวเมืองชั้นนอกและหัวเมืองประเทศราชโดยเปลี่ยนเป็นการปกครองที่แบ่งหัวเมืองออกเป็นลำดับชั้นตามสำคัญ คือหัวเมืองชั้นเอก โท ตรี

Suksan เมื่อ 07:58, 7 ธันวาคม 2557

2014-12-07T07:58:32Z

←รุ่นแก้ไขก่อนหน้า		รุ่นแก้ไขเมื่อ 14:58, 7 ธันวาคม 2557
บรรทัดที่ 56:		บรรทัดที่ 56:
	==บรรณานุกรม==		==บรรณานุกรม==

	ชาญวิทย์ เกษตรศิริ, อยุธยา ประวัติศาสตร์และการเมือง, พิมพ์ครั้งที่ 4 ปรับปรุง, กรุงเทพมหานคร : มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์,2548.		ชาญวิทย์ เกษตรศิริ, '''อยุธยา ประวัติศาสตร์และการเมือง''', พิมพ์ครั้งที่ 4 ปรับปรุง, กรุงเทพมหานคร : มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์,2548.

	ธานี สุขเกษม, การเมืองการปกครองไทย, เพชรบูรณ์ : คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบูรณ์, 2556.		ธานี สุขเกษม, '''การเมืองการปกครองไทย''', เพชรบูรณ์ : คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบูรณ์, 2556.

	ลิขิต ธีรเวคิน,วิวัฒนาการเมืองการปกครองไทย, ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 9 แก้ไขเพิ่มเติม, กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2548.		ลิขิต ธีรเวคิน,'''วิวัฒนาการเมืองการปกครองไทย''', ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 9 แก้ไขเพิ่มเติม, กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2548.

	สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี, บันทึกเรื่องการปกครองของไทยสมัยอยุธยาและต้นรัตนโกสินทร์, กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2549.		สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี, '''บันทึกเรื่องการปกครองของไทยสมัยอยุธยาและต้นรัตนโกสินทร์''', กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2549.

	==หนังสืออ่านเพิ่มเติม==		==หนังสืออ่านเพิ่มเติม==

	ชาญวิทย์ เกษตรศิริ, อยุธยา ประวัติศาสตร์และการเมือง, พิมพ์ครั้งที่ 4 ปรับปรุง, กรุงเทพมหานคร : มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์,2548.		ชาญวิทย์ เกษตรศิริ, '''อยุธยา ประวัติศาสตร์และการเมือง''', พิมพ์ครั้งที่ 4 ปรับปรุง, กรุงเทพมหานคร : มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์,2548.

	ลิขิต ธีรเวคิน,วิวัฒนาการเมืองการปกครองไทย, ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 9 แก้ไขเพิ่มเติม, กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2548.		ลิขิต ธีรเวคิน,'''วิวัฒนาการเมืองการปกครองไทย''', ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 9 แก้ไขเพิ่มเติม, กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2548.

	สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี, บันทึกเรื่องการปกครองของไทยสมัยอยุธยาและต้นรัตนโกสินทร์, กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2549.		สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี, '''บันทึกเรื่องการปกครองของไทยสมัยอยุธยาและต้นรัตนโกสินทร์''', กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2549.

	[[หมวดหมู่:การบริหารราชการแผ่นดิน]]		[[หมวดหมู่:การบริหารราชการแผ่นดิน]]

Suksan: หน้าที่ถูกสร้างด้วย ''''เรียบเรียงโดย''' : อาจารย์บุญยเกียรติ การะเวกพันธ...'

2014-12-07T07:57:12Z

หน้าที่ถูกสร้างด้วย ''''เรียบเรียงโดย''' : อาจารย์บุญยเกียรติ การะเวกพันธ...'

หน้าใหม่

'''เรียบเรียงโดย''' : อาจารย์บุญยเกียรติ การะเวกพันธุ์ และคณะ

'''ผู้ทรงคุณวุฒิประจำบทความ''' : รศ.ดร.ปธาน สุวรรณมงคล
----

==ความหมาย==

หัวเมืองชั้นใน หมายถึง เมืองหน้าด่านที่ล้อมราชธานีไว้ทั้ง 4 ด้าน ใช้ระยะเวลาเดินทางจากราชธานี ภายในระยะเวลา 2 วัน หัวเมืองชั้นในเป็นเมืองที่มีความสำคัญโดยพระมหากษัตริย์จะส่ง “ลูกหลวง”คือพระราชโอรสหรือขุนนางที่เป็นที่ไว้วางพระราชหฤทัยไปปกครอง

==การแบ่งการปกครองหัวเมือง==

การจัดการปกครองในสมัยสุโขทัย อยุธยาและรัตนโกสินทร์ตอนต้น มีการแบ่งหัวเมืองออกเป็นชั้นๆ ตามลำดับความสำคัญของเมือง โดยการแบ่งหัวเมืองเช่นนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อการจัดระบอบการปกครอง จัดความสัมพันธ์ระหว่างหัวเมืองกับเมืองหลวง เพราะรัฐไม่มีกำลังทหารเพียงพอที่จะไปปกครองโดยตรง จึงต้องใช้ระบบปกครองคล้าย Feudal ในยุโรป

ในสมัยสุโขทัยและอยุธยาตอนต้นจะมีการแบ่งการปกครองหัวเมืองออกเป็น 3 ชั้นคือ หัวเมืองชั้นใน หัวเมืองชั้นนอกและหัวเมืองประเทศราช

1.การปกครองหัวเมืองชั้นใน โดยมีเมืองชั้นในรายรอบเป็นปริมณฑล เรียกว่าเมืองลูกหลวง ซึ่งเป็นเมืองหน้าด่านล้อมราชธานีไว้ทั้ง 4 ด้าน โดยระยะทางจากเมืองลูกหลวงกับราชธานี จะใช้เวลาเดินทางภายในระยะเวลา 2 วัน

2.การปกครองหัวเมืองชั้นนอก คือเมืองใหญ่ที่อยู่ไกลจากราชธานี บางเมืองเจ้าเมืองเจ้าหรือข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ซึ่งเป็นเชื้อสายของเจ้าเมืองเดิม บางเมืองเจ้าเมืองตั้งไปจากราชธานีเป็นผู้ปกครองต่างพระเนตรพระกรรณ

3.เมืองประเทศราช คือเมืองที่อยู่นอกราชอาณาจักร ผู้ปกครองเมืองมีอำนาจสิทธิ์ขาดเป็นเจ้าแผ่นดินในเมืองของตนเอง ปกครองตนเองโดยอิสระ แต่ต้องถวายต้นไม้เงินต้นไม้ทองและเครื่องราชบรรณาการตามระยะเวลาและในเวลาเกิดสงครามจะต้องเกณฑ์ไพร่พลและเสบียงอาหารเพื่อช่วยเหลือราชธานี

==รูปแบบการจัดหัวเมืองชั้นในสมัยสุโขทัย และ สมัยอยุธยา==

หัวเมืองชั้นในสมัยสุโขทัย ใช้รูปแบบการจัดหัวเมืองตามแบบอินเดียโบราณคือ มีเมืองหน้าด่าน 4 ทิศ ประกอบด้วย

ทางเหนือ เมืองศรีสัชนาลัย

ทางใต้ เมืองกำแพงเพชร

ตะวันออก เมืองสองแคว

ตะวันตก เมืองสระหลวง (พิจิตร)

หัวเมืองทั้งสี่จะตั้งค่อนไปทางใต้เพราะต้องระวังอาณาจักรอยุธยา ขณะที่ทางเหนือคือล้านนานั้นเป็นไมตรีกับสุโขทัย

ในช่วงต้นของการปกครองของอยุธยา การจัดการปกครองหัวเมืองชั้นในมีเมืองสำคัญอยู่ 4 ทิศคือ ทางเหนือ เมืองลพบุรี

ทางใต้ พระประแดง

ตะวันออก นครนายก

ตะวันตก สุพรรณบุรี

เมืองเหล่านี้ราชธานีจะส่งราชโอรส(ลูกหลวง)หรือข้าราชการสำคัญไปครอง เช่น สมเด็จพระราเมศวรเคยเสด็จไปครองเมืองลพบุรี หัวเมืองชั้นในจึงเรียกอีกอย่างว่า “เมืองลูกหลวง”

พ.ศ.1962 พระเจ้าแผ่นดินสุโขทัยสวรรคต และเกิดการแย่งอำนาจในสุโขทัยระหว่างเจ้า 2 องค์ สมเด็จพระอินทราชาธิราช ที่ 1 กษัตริย์อยุธยาทรงเสนอการไกล่เกลี่ยและทรงให้แบ่งอาณาจักรสุโขทัยออกเป็นสองส่วน ในการไกล่เกลี่ยนี้สุโขทัยต้องตกเป็นประเทศราชของอยุธยา และยกเมืองชัยนาทซึ่งเป็นเมืองพรมแดนด้านทิศใต้ให้กับอยุธยา หัวเมืองชั้นในทางตอนเหนือจึงได้เปลี่ยนจากลพบุรีเป็นชัยนาท โดยสมเด็จพระอินทราชาธิราช ที่ 1 ได้ส่งเจ้าสามพระยาซึ่งเป็น “ลูกหลวง”ไปครอง

หน้าที่สำคัญของเมืองลูกหลวงคือการแบ่งเมืองและตำแหน่งให้เชื้อพระวงศ์ เป็นการฝึกการปกครองและบริหารราชการแผ่นดิน เช่นสมเด็จพระอินทราชาธิราช ที่ 1 ทรงส่งเจ้าอ้ายพระยา ราชโอรสองค์โตไปครองสุพรรณบุรี เจ้ายี่พระยาไปครองสวรรค์บุรีและเจ้าสามพระยาไปครองเมืองชัยนาท และหัวเมืองชั้นในเหล่านี้จะทำหน้าที่เป็นด่านกั้นภัยจากอริราชศัตรูก่อนถึงราชธานี

==การยกเลิกหัวเมืองชั้นใน==

ต่อมาในสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ พระราชอาณาเขตขยายออกไปมากยิ่งขึ้น โดยเฉพาะการควบอาณาจักรสุโขทัยเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรอยุธยาใน พ.ศ.1981 ภายหลังพระมหาธรรมราชาที่ 4 แห่งสุโขทัยเสด็จสวรรคต สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถทรงขึ้นไปเรียกร้องสิทธิในราชบัลลังก์โดยอ้างถึงการสืบพระราชวงศ์ทางสายมารดา การปกครองอาณาจักรที่ใหญ่ยิ่งขึ้น จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องสร้างอำนาจให้ปึกแผ่นมั่นคง จึงต้องมีการปฏิรูปการปกครอง เพื่อยึดโยงความสัมพันธ์ระหว่างราชธานีกับหัวเมืองต่างๆ การควบคุมกำลังคนและการสร้างอำนาจในทางเศรษฐกิจ

การปฏิรูปการปกครองทำให้ยกเลิกการปกครองที่แบ่งเป็นหัวเมืองชั้นใน หัวเมืองชั้นนอกและหัวเมืองประเทศราชโดยเปลี่ยนเป็นการปกครองที่แบ่งหัวเมืองออกเป็นลำดับชั้นตามสำคัญ คือหัวเมืองชั้นเอก โท ตรี

==บรรณานุกรม==

ชาญวิทย์ เกษตรศิริ, อยุธยา ประวัติศาสตร์และการเมือง, พิมพ์ครั้งที่ 4 ปรับปรุง, กรุงเทพมหานคร : มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์,2548.

ธานี สุขเกษม, การเมืองการปกครองไทย, เพชรบูรณ์ : คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบูรณ์, 2556.

ลิขิต ธีรเวคิน,วิวัฒนาการเมืองการปกครองไทย, ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 9 แก้ไขเพิ่มเติม, กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2548.

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี, บันทึกเรื่องการปกครองของไทยสมัยอยุธยาและต้นรัตนโกสินทร์, กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2549.

==หนังสืออ่านเพิ่มเติม==

ชาญวิทย์ เกษตรศิริ, อยุธยา ประวัติศาสตร์และการเมือง, พิมพ์ครั้งที่ 4 ปรับปรุง, กรุงเทพมหานคร : มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์,2548.

ลิขิต ธีรเวคิน,วิวัฒนาการเมืองการปกครองไทย, ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 9 แก้ไขเพิ่มเติม, กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2548.

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี, บันทึกเรื่องการปกครองของไทยสมัยอยุธยาและต้นรัตนโกสินทร์, กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2549.

[[หมวดหมู่:การบริหารราชการแผ่นดิน]]