https://wiki.kpi.ac.th/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%B8%AA%E0%B8%96%E0%B8%B2%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%A1%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%81%E0%B8%A9%E0%B8%B1%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%B4%E0%B8%A2%E0%B9%8C%E0%B9%84%E0%B8%97%E0%B8%A2%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B9%83%E0%B8%95%E0%B9%89%E0%B8%84%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B9%80%E0%B8%9B%E0%B8%A5%E0%B8%B5%E0%B9%88%E0%B8%A2%E0%B8%99%E0%B9%81%E0%B8%9B%E0%B8%A5%E0%B8%87 2026-04-21T12:20:23Z ประวัติรุ่นแก้ไขของหน้านี้ในวิกิ MediaWiki 1.42.1 https://wiki.kpi.ac.th/index.php?title=%E0%B8%AA%E0%B8%96%E0%B8%B2%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%A1%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%81%E0%B8%A9%E0%B8%B1%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%B4%E0%B8%A2%E0%B9%8C%E0%B9%84%E0%B8%97%E0%B8%A2%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B9%83%E0%B8%95%E0%B9%89%E0%B8%84%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B9%80%E0%B8%9B%E0%B8%A5%E0%B8%B5%E0%B9%88%E0%B8%A2%E0%B8%99%E0%B9%81%E0%B8%9B%E0%B8%A5%E0%B8%87&diff=1696&oldid=prev 2009-04-03T15:26:34Z

<p>สร้างหน้าใหม่: สถาบันพระมหากษัตริย์ไทยภายใต้ความเปลี่ยนแปลง สถาบันห...</p> <p><b>หน้าใหม่</b></p><div>สถาบันพระมหากษัตริย์ไทยภายใต้ความเปลี่ยนแปลง <br /> <br /> สถาบันหรือระบบการปกครองระบบกษัตริย์ ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบธรรมิกราชาหรือเทวราชาเป็นระบบที่สืบทอกมาจากยุคสมัยโบราณ ความคิดหลักมูลที่รองรับหรือสนับสนุนระบบนี้ก็คือพระมหากษัตริย์ผู้ปกครองอาณาจักรเป็นองค์อธิปัตย์ (Sovereign) ทรงมีอำนาจปกครองสูงสุดเหนือดินแดนและไพร่ฟ้าข้าแผ่นดินในบ้านเมือง ตรงกันข้ามระบอบประชาธิปไตยเป็นกระแสความคิดใหม่ที่ตั้งอยู่บนความคิดหลักมูลที่ค้านและแย้งกันโดยตรงกล่าวคือ ถือว่าอำนาจอธิปไตยเป็นของปวงชน (Popular Sovereignty) รัฐบาลในระบอบประชาธิปไตยจึงมีระบบและกระบวนการที่จะเป็นตัวแทน(Representation) มีความโปร่งใส ตลอดจนพร้อมที่จะรับการตรวจสอบและสนองตอบต่อเจตนารมณ์ของปวงชนผู้เป็นอธิปัตย์ การเปลี่ยนแปลงทางการเมืองเพื่อสถาปนาระบอบประชาธิปไตยในระบบการเมืองส่วนใหญ่ บางครั้งจึงมักจะเป็นไปในรูปของการยุติระบบกษัตริย์และเปลี่ยนไปเป็นระบบสาธารณรัฐ (Republic) ระบบกษัตริย์เป็นระบบการปกครองดั้งเดิม มีความเป็นมาที่ยาวนานทั้งในโลกตะวันตกและโลกตะวันออก เช่น เพลโต ปรัชญาเมธีตะวันตกผู้โด่งดัง ก็เคยเสนอคุณสมบัติของพระมหากษัตริย์ในอุดมคติไว้ว่า กษัตริย์ที่น่าจะทำหน้าที่ได้สมบูรณ์แบบที่สุด น่าจะเป็นกษัตริย์ที่ทรงพระปรีชาสามารถเป็นเลิศ หรือเป็นปรัชญาเมธีเสียเองที่เรียกกันว่า &quot;ราชาปราชญ์&quot;(Philosopher king) เช่น ระบบกษัตริย์ในโลกตะวันออกโบราณ <br /> <br /> พระราชอำนาจของพระมหากษัตริย์ ในส่วนที่สัมพันธ์กับราชการของรัฐบาล โดยเฉพาะในแง่พฤตินัยนั้นจะมีอยู่ในลักษณะใด วอลเตอร์ เบชอท (Walter Bagehot) นักวิชาการทางเศรษฐศาสตร์การเมืองชาวอังกฤษ ให้อรรถาธิบายในหนังสือเรื่อง English Constitution ถึงลักษณะของบทบาทหรือสิทธิของพระมหากษัตริย์ในระบอบประชาธิปไตย ในส่วนสัมพันธ์กับรัฐบาลไว้ ๓ ประการ คือ (Walter Bagehot, 1988:14) <br /> <br /> ๑. การพระราชทานคำปรึกษาหารือ <br /> <br /> ๒. การสนับสนุนหรือให้กำลังใจ <br /> <br /> ๓. การตักเตือน <br /> <br /> พิจารณาในแง่ของการบริหารราชการแผ่นดิน บทบาทดังกล่าวมีลักษณะเป็นเชิงสนับสนุนหรือเชิงรับ (passive) มิได้เป็นบทบาทเชิงหลักหรือเชิงรุก (active) พระราชดำริที่พระราชทานต่อรัฐบาล หรือในการบริหารราชการแผ่นดินตามทฤษฎีที่เบชอทได้ให้อรรถาธิบายไว้ มีฐานะเป็นการพระราชทานคำปรึกษาหารือ (Consultative) มิได้เป็นพระบรมราชโองการ รัฐบาลหรือระบบราชการมีโอกาสจะใช้วิจารณญาณ (Discretionary Authority) ในอันที่จะรับสนองพระราชดำริ การจัดลำดับความสำคัญก่อนหลัง การศึกษาวิจัยเพิ่มเติม หรือการปรับเปลี่ยนสาระของโครงการก็ได้ <br /> <br /> บทปริทัศน์ว่าด้วยสถาบันกษัตริย์ทั้งโดยทั่วไป และในบริบทสังคมไทยที่ผ่านมามีความมุ่งหมายจะใช้เป็นพื้นฐานบ่งชี้บทบาทของพระมหากษัตริย์ในบริบทสังคมไทยทั้งสมัยก่อนและสมัยนี้โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เป็นกรอบความคิดในการวิเคราะห์ ประเมินและประมาณคุณค่าของโครงการพัฒนาของพระองค์ท่าน จากทัศนภาพและเกณฑ์(Criteria) ที่เป็นสากลและเป็นภาวะวิสัย (Objective) <br /> <br /> กล่าวโดยสรุป พระมหากษัตริย์ในระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์มีพระราชอำนาจในทางทฤษฎีเป็นล้นพ้น แต่ในทางปฏิบัติราชการส่วนใหญ่ โดยเฉพาะในยามสงบมักจะอยู่ในกรอบของทศพิธราชธรรมตามราชประเพณี ยิ่งกว่านั้นก็ยังจำกัดอยู่เฉพาะกิจกรรมไม่กี่ด้านดังพิจารณามาแล้วข้างต้น ระบบราชการมีโครงสร้างและองค์ประกอบไม่สลับซับซ้อนและข้อสำคัญก็คือมีลักษณะเป็นระบบอุปถัมภ์ (Patrimonial) ไม่แยกแยะบทบาทและความสัมพันธ์ส่วนตัวออกอย่างชัดเจน ส่วนในระบอบประชาธิปไตยนั้น พระมหากษัตริย์ในระบอบรัฐธรรมนูญมีบทบาทอันจำกัดดังกล่าวข้างต้น งานสาธารณะหรือราชการส่วนใหญ่ตกเป็นของระบบราชการ ระบบราชการสมัยใหม่มักจะมีการจัดระเบียบเสียใหม่เป็นองค์กรที่มีโครงสร้างและหน้าที่ชัดเจน การปฏิบัติราชการมีลักษณะเป็นทางการในระดับสูง มีการแบ่งส่วนราชการหลากหลายลำดับขั้นการบังคับบัญชาซับซ้อนหลายระดับ <br /> <br /> การพัฒนาอันเนื่องมาจากพระราชดำริ <br /> <br /> แนวความคิดว่าด้วยพระราชกรณียกิจ <br /> <br /> ในระบบการปกครองประชาธิปไตย โดยมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข (Constitution Monarchy) ในขณะที่หน้าที่และความรับผิดชอบในการกำหนดและบริหารนโยบายบริหารราชการแผ่นดิน ตกเป็นของคณะรัฐบาลที่ก่อตั้งและทำหน้าที่ตามครรลองของระบอบประชาธิปไตย พระมหากษัตริย์ก็ทรงปฏิบัติพระราชภารกิจในฐานะองค์พระประมุขของประเทศ ในที่นี้อาจจะจำแนกกรอบความคิด (Conceptual Scheme) โดยสังเขปได้ว่า <br /> <br /> ๑.บทบาทของประมุขของประเทศที่กำหนดไว้อย่างเจาะจง <br /> <br /> ๒.ส่วนของกรณียกิจที่องค์พระประมุข ทรงมีพระราชดำริให้ดำเนินการบนพื้นฐานของพระราชวินิจฉัย (Discretion) และสมัครพระราชหฤทัย (Voluntary) มิใช่เพราะมีบทกฎหมายกำหนดไว้เป็นหน้าที่ (Compulsory) <br /> <br /> สำหรับบทบาทของพระมหากษัตริย์ในส่วนที่สอง ซึ่งอาจจะเป็นกิจกรรมตามพระราชดำริใด ๆ เพื่อประโยชน์ของราษฎรในประเทศ เพื่อมนุษยธรรม หรือเพื่อมนุษยชาติทั้งมวลก็ตาม ก็อาจจะใช้กรอบความคิดในแง่ของระดับการจัดตั้งองค์กรแล้วใช้จำแนกความแตกต่างย่อยลงไปได้อีกเป็น <br /> <br /> ก.กิจกรรมที่ริเริ่มขึ้นและดำเนินการโดยมีการจัดตั้งองค์กรและจัดหาทรัพยากรสนับสนุนอย่างเป็นสถาบัน (Institutionalized) ข.กิจกรรมที่ทรงพระราชดำริริเริ่มขึ้น หรือลงมือดำเนินการชั่วคราวในรูปโครงการ อาจมีการกำหนดอายุโครงการไว้ แล้วส่งมอบให้หน่วยงาน สถาบัน หรือชุมชนที่เกี่ยวข้องรับไปดำเนินการต่อไป</div>

Ekkachais