Apirom: สร้างหน้าด้วย " ผู้เรียบเรียง ผศ.ดร.พนารัตน์ มาศฉมาดล ผู้ทรงคุณวุ..."

2021-02-04T07:48:31Z

สร้างหน้าด้วย " ผู้เรียบเรียง ผศ.ดร.พนารัตน์ มาศฉมาดล ผู้ทรงคุณวุ..."

หน้าใหม่

ผู้เรียบเรียง  ผศ.ดร.พนารัตน์ มาศฉมาดล 

ผู้ทรงคุณวุฒิประจำบทความ ศ.ดร.บรรเจิด สิงคะเนติ

----

'''ศาลกับการเลือกตั้ง'''

'''1. แนวคิดในควบคุมตรวจสอบการเลือกตั้ง'''

          ระบอบการปกครองแบบประชาธิปไตยได้สร้างรูปแบบการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรขึ้นเพื่อให้เป็นตัวแทนในการใช้อำนาจอธิปไตยของประชาชน ภายใต้สังคมที่มีประชากรจำนวนมากเป็นผลให้ทุกคนไม่อาจใช้อำนาจอธิปไตยของตนในทางตรงได้ ระบบการเลือกตั้งจึงได้ถูกนำมาใช้ในการคัดเลือกตัวแทนของประชาชนทั้งในการเลือกตั้งในระดับชาติและในระดับท้องถิ่น ทั้งนี้ เพื่อให้การเลือกตั้งเป็นไปด้วยความสงบเรียบร้อย โปร่งใส และเป็นธรรม จำเป็นต้องกำหนดกฎ ระเบียบเพื่อควบคุมการเลือกตั้งให้สุจริตและยุติธรรม

          รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 ได้จัดตั้ง “คณะกรรมการเลือกตั้ง” ขึ้นเป็นครั้งแรกและยังคงกำหนดให้คณะกรรมการการเลือกตั้งให้เป็นองค์กรอิสระตามรัฐธรรมนูญสืบเนื่องเรื่อยมาจนถึงรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยฉบับปัจจุบัน โดยกำหนดให้มีหน้าที่หลักในการจัดการและควบคุมการเลือกตั้งในทุกระดับ ตลอดทั้งการออกเสียงประชามติ ทั้งนี้ เมื่อคณะกรรมการการเลือกตั้งตรวจสอบพบว่าการเลือกตั้งมิได้เป็นไปโดยสุจริตหรือเที่ยงธรรม หรือ การออกเสียงประชามติเป็นไปโดยมิชอบด้วยกฎหมาย และหากคณะกรรมการการเลือกตั้งมีหลักฐานอันควรเชื่อได้ว่าการเลือกตั้งหรือการเลือกนั้นมิได้เป็นไปโดยสุจริตหรือเที่ยงธรรมก็มีอำนาจสั่งระงับสิทธิสมัครรับเลือกตั้งของผู้นั้นไว้เป็นการชั่วคราวได้ และให้คณะกรรมการการเลือกตั้งยื่นคำร้องต่อ “'''ศาลฎีกา'''” เพื่อสั่งเพิกถอนสิทธิสมัครรับเลือกตั้ง หรือ เพิกถอนสิทธิเลือกตั้งของผู้นั้น[[#_ftn1|[1]]] ทั้งนี้ หากการเลือกตั้งที่ไม่สุจริตเกิดจากหัวหน้าพรรคการเมือง หรือคณะกรรมการบริหารพรรคการเมืองมีส่วนรู้เห็นหรือปล่อยปละละเลยไม่ควบคุมกำกับการกระทำในกรณีดังกล่าวนี้จะอยู่ภายใต้เขตอำนาจของ “'''ศาลรัฐธรรมนูญ'''” ในการพิจารณายุบพรรคการเมืองหรือเพิกถอนสิทธิทางการเมืองของบุคคลที่เกี่ยวข้อง[[#_ftn2|[2]]]  นอกจากนี้ ภายใต้พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2561 กำหนดให้การฟ้องคดีหรือการยื่นคำร้องเกี่ยวกับการดำเนินการของคณะกรรมการการเลือกตั้งในการจัดหรือดำเนินการให้มีการจัดการเลือกตั้งอันมิใช่เป็นการใช้อำนาจโดยตรงตามรัฐธรรมนูญ ให้ยื่นต่อ “'''ศาลปกครองสูงสุด'''” ภายในเจ็ดวันนับแต่วันที่มีเหตุที่จะฟ้องคดีหรือยื่นคำร้อง[[#_ftn3|[3]]]

          หลักการในการยื่นคำร้อง หรือ คำฟ้องต่อศาลฎีกา ศาลปกครอง ตลอดจนศาลรัฐธรรมนูญ จึงเป็นผลจากหลักการแบ่งแยกอำนาจออกเป็น 3 ฝ่าย ได้แก่ นิติบัญญัติ บริหาร และตุลาการ ทั้งนี้ แม้คณะกรรมการการเลือกตั้งจะมีอำนาจในการตรวจสอบและสั่งการเกี่ยวกับการเลือกตั้ง และหากการดำเนินการเหล่านั้นในบางกรณีย่อมถือเป็นการกระทำที่กระทบต่อสิทธิของบุคคลอื่น เช่น การสั่งเพิกถอนสิทธิสมัครรับเลือกตั้ง หรือ การสั่งเพิกถอนสิทธิเลือกตั้ง จึงจำเป็นต้องให้ตุลาการเข้ามาตรวจสอบเพื่อให้เกิดความเป็นธรรมแก่บุคคลและเป็นการควบคุมการใช้อำนาจของเจ้าหน้าที่ของรัฐฝ่ายปกครองมิให้ใช้อำนาจเกินขอบเขตแห่งกฎหมาย

'''2. หลักการควบคุมการเลือกตั้งโดยองค์กรตุลาการ'''

          ในส่วนของการควบคุมการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเพื่อให้เป็นไปตามเจตนารมณ์ในระบอบประชาธิปไตยให้เกิดการเลือกตั้งที่บริสุทธิ์และยุติธรรม สำหรับบทบาทของศาลในการเลือกตั้งได้ถูกกำหนดขึ้นโดยพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2561 ดังนี้

'''          1) อำนาจหน้าที่ของ “ศาลฎีกา”'''

          พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2561 กำหนดให้องค์กร “ศาลฎีกา” เป็นองค์กรหลักในการทำหน้าที่ในการพิจารณาและวินิจฉัยเกี่ยวกับการเลือกตั้ง โดยยึดหลักตามระเบียบของที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกาโดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา ซึ่งต้องกำหนดให้การพิจารณาเป็นไปโดยรวดเร็วและเที่ยงธรรม ในการนี้ อาจกำหนดให้ศาลชั้นต้นที่มีเขตอำนาจในเขตเลือกตั้งเป็นผู้รับคำร้องแทนเพื่อจัดส่งให้ศาลฎีกาวินิจฉัย หรือ อาจให้ศาลชั้นต้นเป็นผู้ไต่สวนพยานหลักฐานหรือดำเนินการอื่นที่จำเป็นแทนศาลฎีกาก็ได้[[#_ftn4|[4]]]

ขอบเขตอำนาจของศาลฎีกาในการควบคุมการเลือกตั้ง เช่น

     - อำนาจวินิจฉัยหากคณะกรรมการการเลือกตั้งไม่รับผู้ใดเป็นผู้สมัครสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร[[#_ftn5|[5]]]

     - อำนาจวินิจฉัยการเลือกตั้งที่มิได้เป็นไปโดยสุจริตหรือเที่ยงธรรม ให้ศาลสั่งให้มีการเลือกตั้งใหม่สำหรับเขตเลือกตั้งนั้น[[#_ftn6|[6]]]

     - อำนาจวินิจฉัยตรวจสอบคุณสมบัติของผู้สมัครสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร[[#_ftn7|[7]]]

     - อำนาจวินิจฉัยเพื่อสั่งให้เพิกถอนสิทธิสมัครรับเลือกตั้ง หรือเพิกถอนสิทธิเลือกตั้งในกรณีที่คณะกรรมการการเลือกตั้งพบหลักฐานอันควรเชื่อได้ว่าผู้สมัครหรือผู้ใดกระทำการอันเป็นการทุจริตในการเลือกตั้ง หรือรู้เห็นกับการกระทำของบุคคลอื่น[[#_ftn8|[8]]]

'''          2) อำนาจหน้าที่ของ “ศาลปกครองสูงสุด”'''

การฟ้องคดีหรือการยื่นคําร้องเกี่ยวกับการดำเนินการของคณะกรรมการการเลือกตั้งในการจัด หรือดำเนินการให้มีการจัดการเลือกตั้งอันมิใช่เป็นการใช้อำ'''อ'''นาจโดยตรงตามรัฐธรรมนูญให้ยื่นต่อ “ศาลปกครองสูงสุด” ภายในเจ็ดวัน นับแต่วันที่มีเหตุที่จะฟ้องคดีหรือยื่นคำ'''อ'''ร้อง แต่มิให้นำ'''อ'''มาตรการหรือวิธีการชั่วคราวตามกฎหมายว่าด้วยการจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครองมาใช้บังคับ

          การพิจารณาคดีและการทำคําพิพากษาหรือคำสั่งของศาลปกครองสูงสุด ให้เป็นไปตามระเบียบของที่ประชุมใหญ่ตุลาการในศาลปกครองสูงสุดโดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา ซึ่งต้องกำหนดให้การพิจารณาเป็นไปโดยรวดเร็วและเที่ยงธรรม ทั้งนี้ คำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลปกครองสูงสุดไม่กระทบถึงการดำเนินการเลือกตั้งหรือการกระทำอื่นใดที่ได้ดำเนินการไปก่อนศาลปกครองสูงสุด มีคำพิพากษาหรือคำสั่ง[[#_ftn9|[9]]]

'''          3) อำนาจหน้าที่ของ “ศาลรัฐธรรมนูญ”'''

          ศาลรัฐธรรมนูญเข้ามามีบทบาทในการควบคุมการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร โดยมีอำนาจในการออกคำสั่ง “ยุบพรรคการเมือง” “เพิกถอนสิทธิสมัครรับเลือกตั้ง” และ “สั่งให้สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรหยุดปฏิบัติหน้าที่จนกว่าศาลรัฐธรรมนูญจะมีคำวินิจฉัย รายละเอียดดังนี้

     - ในกรณีที่คณะกรรมการการเลือกตั้งสืบสวนหรือไต่สวนแล้วปรากฏหลักฐานอันควรเชื่อได้ว่าหัวหน้าพรรคการเมือง หรือคณะกรรมการบริหารพรรคการเมืองมีส่วนรู้เห็น หรือปล่อยปละละเลยหรือทราบถึงการกระทำอันเป็นเหตุให้การเลือกตั้งนั้นมิได้เป็นไปโดยสุจริตหรือ เที่ยงธรรม หรือมีหลักฐานอันควรเชื่อได้ว่าผู้สมัครผู้ใดก่อให้ผู้อื่นกระทำ สนับสนุน หรือรู้เห็นเป็นใจ ให้บุคคลอื่นกระทำการดังกล่าว หรือรู้ว่ามีการกระทำดังกล่าวแล้วไม่ดำเนินการเพื่อระงับการกระทำนั้น ให้คณะกรรมการดำเนินการเสนอคําร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญเพื่อให้ยุบพรรคการเมืองนั้น ในกรณีที่ศาลรัฐธรรมนูญมีคำสั่งให้ยุบพรรคการเมืองนั้น ให้ศาลรัฐธรรมนูญมีคำสั่งเพิกถอนสิทธิสมัครรับเลือกตั้งของคณะกรรมการบริหารพรรคการเมืองนั้น[[#_ftn10|[10]]]

     - อำนาจของศาลรัฐธรรมนูญในการออกคำสั่งเพิกถอนสิทธิสมัครรับเลือกตั้งในกรณีที่ผู้สมัครผู้นั้นรู้อยู่แล้วว่าตนเป็นผู้ไม่มีสิทธิสมัครรับเลือกตั้งแล้วปกปิด หรือไม่แจ้งข้อความจริงนั้น ให้ถือว่าการเลือกตั้งในเขตเลือกตั้งนั้นมิได้เป็นไปโดยสุจริตหรือเที่ยงธรรม[[#_ftn11|[11]]]

     - อำนาจของศาลรัฐธรรมนูญในการออกคำสั่งให้สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรผู้ถูกร้องว่าไม่มีสิทธิสมัครรับเลือกตั้งเนื่องจากขาดคุณสมบัติหรือมีลักษณะต้องห้ามมิให้ใช้สิทธิสมัครรับเลือกตั้งหยุดปฏิบัติหน้าที่จนกว่าศาลรัฐธรรมนูญจะมีคําวินิจฉัย[[#_ftn12|[12]]]

'''          4) ศาลจังหวัดหรือศาลแพ่ง'''

          อำนาจหน้าที่ของศาลจังหวัดหรือศาลแพ่งที่เกี่ยวกับการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2561 กำหนดให้ศาลจังหวัดหรือศาลแพ่ง ศาลวินิจฉัยในกรณีดังต่อไปนี้

*การขอเพิ่มชื่อในบัญชีรายชื่อผู้มีสิทธิเลือกตั้ง[[#_ftn13|[13]]]
*การยึดหรืออายัดเงินหรือทรัพย์สินอันน่าจะได้ใช้หรือจะใช้เพื่อการเลือกตั้งโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย[[#_ftn14|[14]]]

'''3''''''. บรรณานุกรม'''

ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 135/ตอนที่ 68ก/12 กันยายน 2561. '''พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2561'''

[[ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ]]114/ตอนที่ 55 ก/11 ตุลาคม 2540'''. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ''''''2540'''

ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 134/ตอนที่ 40 ก/6 เมษายน 2560'''. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ''''''25''''''60'''
<div>'''อ้างอิง'''
----
<div id="ftn1">
[[#_ftnref1|[1]]] มาตรา 224 - 226 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560
</div> <div id="ftn2">
[[#_ftnref2|[2]]] มาตรา 132 วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2561
</div> <div id="ftn3">
[[#_ftnref3|[3]]] มาตรา 17 แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2561
</div> <div id="ftn4">
[[#_ftnref4|[4]]] มาตรา 8 แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2561
</div> <div id="ftn5">
[[#_ftnref5|[5]]] มาตรา 49 และ มาตรา 59 แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2561
</div> <div id="ftn6">
[[#_ftnref6|[6]]] มาตรา 133 แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2561
</div> <div id="ftn7">
[[#_ftnref7|[7]]] มาตรา 51 แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2561
</div> <div id="ftn8">
[[#_ftnref8|[8]]] มาตรา 138 แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2561
</div> <div id="ftn9">
[[#_ftnref9|[9]]] มาตรา 17 แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2561
</div> <div id="ftn10">
[[#_ftnref10|[10]]] มาตรา 132 แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2561
</div> <div id="ftn11">
[[#_ftnref11|[11]]] มาตรา ๕๔ วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. ๒๕๖๑
</div> <div id="ftn12">
[[#_ftnref12|[12]]] มาตรา 54 วรรคท้าย แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. ๒๕๖๑
</div> <div id="ftn13">
[[#_ftnref13|[13]]] มาตรา ๓๗ แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. ๒๕๖๑
</div> <div id="ftn14">
[[#_ftnref14|[14]]] มาตรา ๑๓๖ วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. ๒๕๖๑
</div> </div>
[[Category:พรรคการเมืองและการเลือกตั้ง]]

ศาลกับการเลือกตั้ง - ประวัติรุ่นแก้ไข

Apirom: สร้างหน้าด้วย " ผู้เรียบเรียง ผศ.ดร.พนารัตน์ มาศฉมาดล ผู้ทรงคุณวุ..."