https://wiki.kpi.ac.th/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%87%E0%B8%9A%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%82%E0%B8%B8%E0%B8%99%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%AB%E0%B8%A1 2026-04-14T23:09:57Z ประวัติรุ่นแก้ไขของหน้านี้ในวิกิ MediaWiki 1.42.1 https://wiki.kpi.ac.th/index.php?title=%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%87%E0%B8%9A%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%82%E0%B8%B8%E0%B8%99%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%AB%E0%B8%A1&diff=10581&oldid=prev 2014-07-18T08:34:50Z

<p>หน้าที่ถูกสร้างด้วย &#039;&#039;&#039;&#039;ผู้แต่ง&#039;&#039;&#039; : ศาสตราจารย์พิเศษ นรนิติ เศรษฐบุตร &#039;&#039;&#039;ผู...&#039;</p> <p><b>หน้าใหม่</b></p><div>&#039;&#039;&#039;ผู้แต่ง&#039;&#039;&#039; : ศาสตราจารย์พิเศษ นรนิติ เศรษฐบุตร<br /> <br /> &#039;&#039;&#039;ผู้ทรงคุณวุฒิประจำบทความ&#039;&#039;&#039; : รองศาสตราจารย์ ดร.นิยม รัฐอมฤต<br /> <br /> ----<br /> <br /> วังบางขุนพรหมเป็นวังที่[[พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว]]พระราชทานให้แก่พระราชโอรสของพระองค์คือ [[สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอเจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์]] กรมพระนครสวรรค์วรพินิต วังนี้ตั้งอยู่ปลายถนนวิสุทธิ์กษัตริย์ตัดกับถนนสามเสน มีประตูวังอยู่ตรงมุมด้านถนนสามเสนกับถนนท่าเกษม ปัจจุบันเป็นที่ตั้งของธนาคารแห่งประเทศไทย ที่วังนี้เป็นจุดประวัติศาสตร์ทางการเมือง ก็มาจากเหตุในเช้าตรู่วันที่ [[24 มิถุนายน พ.ศ. 2475]] เมื่อ[[คณะผู้ก่อการเปลี่ยนแปลงการปกครอง]]นำกำลังทหารมาตั้งที่[[ลานพระบรมรูปทรงม้า]]และใช้[[พระที่นั่งอนันตสมาคม]]เป็นที่ตั้งศูนย์บัญชาการนั้นทางคณะผู้ก่อการฯ ได้ส่งนายทหารมาที่วังบางขุนพรหม เพื่อควบคุมตัวสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต ซึ่งขณะนั้นเป็นผู้มีอำนาจมาก และเป็นผู้สำเร็จราชการรักษาพระนคร เนื่องจาก[[พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว]] แปรพระราชฐานไปประทับที่หัวหิน ดังมีบันทึกเรื่องราวเอาไว้<br /> <br /> ครั้นเมื่อกองกำลังทหารของคณะผู้ก่อการเปลี่ยนแปลงการปกครองได้ผ่านเข้ามาถึงกลางพระนครโดยมาตั้งมั่นเรียบร้อยอยู่ที่ลานพระบรมรูปทรงม้าแล้ว แผนการขั้นต่อมาที่ต้องรีบดำเนินการโดยพลันก็คือควบคุมตัวบุคคลสำคัญที่มีอำนาจเอามาเป็นตัวประกัน ดังนั้นจึงมีการปฏิบัติการเพื่อควบคุมตัว กรมพระนครสวรรค์วรพินิตเกิดขึ้น เป็นแผนการขั้นที่สอง<br /> <br /> แผนการขั้นที่สองนี้คือ “เชิญเจ้าชั้นผู้ใหญ่บางองค์เข้ามาควบคุมไว้ในพระที่นั่งอนันต์สำหรับเป็นประกัน...ผู้บังคับการกรมต่าง ๆ ผู้บัญชาการกองพล แม่ทัพของทหารในกรุงเทพฯ ตลอดจนเสนาธิการทหารบกจะต้องถูกนำตัวมาควบคุมไว้” ตามที่ [[พ.อ. พระยาทรงสุรเดช]]วางแผนกำหนด<br /> <br /> “[[พระประศาสน์]]ฯ ไปจับกรมพระนครสวรรค์ฯ [[พระยาสีหราชเดโชชัย]]และ[[พระยาเสนาสงคราม]]”<br /> <br /> คำสั่งที่พระประศาสน์ฯ บอกว่าพระยาทรงฯ เป็นผู้สั่งท่านให้ดำเนินการ จับกรมพระนครสวรรค์ฯ นั้น เพราะพระองค์ท่านเป็นพระบรมวงศานุวงศ์ที่มีอำนาจมาก เป็นเสนาบดีกระทรวงมหาดไทย ขณะนั้นพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 เสด็จฯ ไปประทับอยู่ที่[[พระราชวังไกลกังวล]] หัวหิน จอมพล สมเด็จฯ กรมพระนครสวรรค์ฯ ได้ดำรงตำแหน่ง “[[ผู้สำเร็จราชการรักษาพระนคร]]” ส่วนพระยาสีหราชเดโชชัยนั้นเป็น เสนาธิการทหารและพระยาเสนาสงครามเป็น ผู้บังคับการกองพล 1 <br /> <br /> พระยาทรงสุรเดชระบุถึงกำลังที่ไปกับพระประศาสน์พิทยายุทธไว้ ดังนี้<br /> <br /> “ขบวนของพระประศาสน์ฯ เต็มไปด้วยนักเรียนนายร้อยที่สมัครไปด้วย พวกนักเรียนนายร้อยเป็นกำลังอันสำคัญที่สุดในวันที่ 24 มิถุนายน พวกนี้แสดงความยินดีปรีดาทั่วกัน และสมัครไปทุกแห่งไม่ว่าจะไปทำอะไรที่ไหน”<br /> <br /> แต่นายทหารที่ไปปฏิบัติการที่วังบางขุนพรหม เช้ามืดวันนั้นนอกจากพระประศาสน์ฯ แล้ว ยังมี พ.ต.หลวงพิบูลสงคราม ทหารบก กับ ร.อ.หลวงนิเทศกลกิจ นายทหารเรือที่ได้ร่วมไปตัดสายโทรศัพท์กับนาย[[ควง อภัยวงศ์]] มาก่อนแล้ว ดังที่พระประศาสน์ฯ เล่าเอาไว้<br /> <br /> “ข้าพเจ้าและนายพันตรี หลวงพิบูลสงครามสั่งนักเรียนนายร้อย นายดาบบรรจุกระสุนพร้อม และเตรียมขนกระสุนขึ้นรถเตรียมไว้ให้เพียงพอ สั่งทหารเรือและคนสนิทร่วมใจของเราขึ้นรถบรรทุกโดยด่วน ฝ่ายทหารเรือมี[[นายเรือเอก หลวงนิเทศกลกิจ]] (กลาง โรจนเสน) เป็นหัวหน้าไป ท่านผู้นี้แหละเป็นทหารเอกที่จะไปกู้ชีวิตข้าพเจ้าในชั่วพริบตาที่จะเป็นหรือตายเท่ากัน”<br /> <br /> แต่วังบางขุนพรหมนั้นก็เป็นที่รู้จักกันดีว่าเป็นวังที่มีรั้วรอบขอบชิดที่มีความมั่นคงมาก “กำแพงวังเป็นคอนกรีตและรั้วเหล็กแข็งกล้า” ทั้งที่หน้าวังก็ยังมีทหารรักษาการณ์ประจำอยู่ และมีสถานีตำรวจที่หน้าวังอีกด้วย ดังนั้น พ.ท. พระประศาสน์ฯ จึงต้องวางแผนที่จะเข้าไปปฏิบัติการในวังให้ดีและสำเร็จ <br /> <br /> “...ในขณะนั้น ข้าพเจ้าคิดว่า วังสมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระนครสวรรค์ฯ นี้มีรั้วเหล็กรอบขอบชิด ยากนักที่จะเข้าไปได้..สถานีตำรวจบางขุนพรหมผู้รักษาวังนั่นเองก็จะเป็นผู้เปิดวังให้แก่ข้าพเจ้าเพราะตำรวจวังต้องฟังคำสั่งนายสถานีตำรวจรักษาวังนั้น ข้าพเจ้าจะไปจับผู้บังคับกองตำรวจนั่นเองไปเปิดวังบางขุนพรหมให้ข้าพเจ้า...ข้าพเจ้าขอพบผู้บังคับกองตำรวจทันที นายร้อยตำรวจโทหนุ่มผู้หนึ่งออกมาพบเราในตำแหน่งผู้บังคับการ ข้าพเจ้าขอเชิญขึ้นรถกับพวกทันที”<br /> <br /> นายร้อยตำรวจโทผู้นั้นถูกคุมตัวได้ เมื่อได้ตัวผู้บังคับกองตำรวจของสถานีมาขึ้นรถ พระประศาสน์ฯ ก็นำกำลังไปที่ประตูวังบางขุนพรหมและพอตำรวจรักษาวังเห็นผู้บังคับกองที่เป็นนายของตนอยู่ที่หน้ารถก็เปิดประตูวัง ขบวนรถของพระประศาสน์ฯ ก็แล่นผ่านประตูเข้าไปที่พระตำหนักหลังใหญ่<br /> <br /> “ในขณะนั้นเองมีนายตำรวจผู้หนึ่งวิ่งออกมาจากพระตำหนัก ซึ่งทราบภายหลังว่าคือ[[พระอาสาพลนิกร]] ชักปืนออกมายิงรัวมายังข้าพเจ้าปัง ๆ ๆ...ลูกศิษย์ข้าพเจ้าที่อยู่ในรถยนต์หุ้มเกราะก็ยิงปืนกลสวนควับออกไปเสียงปรุ้มปรุ้ม แต่เรายิงขึ้นไปบนฟ้า...พระอาสาพลนิกรก็วิ่งหลบหนีหายไปทางเบื้องหลังพระที่นั่ง...”<br /> <br /> นี่เป็นคำบอกเล่าของพระประศาสน์พิทยายุทธ<br /> <br /> ถึงตอนนี้กองกำลังที่นำโดยพระประศาสน์พิทยายุทธจึงสั่งทหารของตนมาขยายแถวเรียงรายเตรียมพร้อม และให้นายร้อยตำรวจโทที่เอาตัวมาขึ้นไปทูลเชิญสมเด็จฯ กรมพระนครสวรรค์ฯ แต่เวลาผ่านไป 15 นาทีก็ยังเงียบอยู่ พระประศาสน์ฯ จึงสั่งทหารขยายแถวล้อมวังและเดินเข้าไปสู่พระตำหนัก ดังที่ท่านเล่าต่อไปว่า<br /> <br /> “ก็ปรากฏว่าสมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระนครสวรรค์ และบริพารตั้งร้อยคับคั่งอยู่ที่ท่าน้ำเตรียมหนีทางเรือ แต่เนื่องจากความรอบคอบของฝ่ายเรา เรือรบของฝ่ายเราได้ติดเครื่องบรรจุกระสุนปืนในอาการที่จะเคลื่อนไหวได้ในทันทีอยู่ ณ เบื้องหน้า ทำให้ทรงงันงงไม่มีใครกล้าจะลงเรือหนี”<br /> <br /> ที่สมเด็จฯ กรมพระนครสวรรค์ฯ และบริพารลังเลอยู่ที่ท่าน้ำนั้น [[พลโทประยูร ภมรมนตรี]] ได้มาเขียนเล่าในตอนหลังว่า<br /> <br /> “จอมพลสมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระนครสวรรค์ฯ เตรียมจะเสด็จหนีลงเรือ ก็พอดีเรือตอร์ปิโดหาญทะเลในความควบคุมของ [[ร.ท.จิบ ศิริไพบูลย์]] (น.ต.) ผู้บังคับการเรือ ซึ่ง [[น.ต.หลวงสินธุสงครามชัย]]สั่งให้มาลอยลำคอยควบคุมอยู่ สั่งทหารเรือเตรียมยิง...”<br /> <br /> พ.ต.พระประศาสน์พิทยายุทธ จึงเดินเข้าไปเฝ้า พอกรมพระนครสวรรค์วรพินิตเห็นหน้าว่าเป็นใคร ก็มีรับสั่งดังที่พระประศาสน์ฯ เล่า<br /> <br /> “เอ๊ะ” ทรงมีรับสั่ง “อีตาวันก็เป็น[[กบฏ]]กับเขาด้วยหรือ”<br /> <br /> “มิได้ ฝ่าพระบาท เราต้อง[[การเปลี่ยนแปลงการปกครอง]]ของเราไม่มีเจตนาสักนิดเดียวที่จะทำลาย[[กษัตริย์]] และพระบรมวงศานุวงศ์และมิเป็นการสมควรที่จะกราบทูลเรื่องอันเป็นความลับต่อฝ่าพระบาทด้วยเสียงอันดังต่อหน้าธารกำนัล ฉะนั้นเกล้ากระหม่อมขอเชิญเสด็จไปเจรจาการเมืองเรื่องสำคัญอันลับอย่างยิ่งนี้หน้าสนามหญ้าพระตำหนักพะย่ะค่ะ” พระประศาสน์ฯ กราบทูล<br /> <br /> ขณะที่เจรจากันอยู่ได้มีเหตุการณ์เกือบจะเสียเลือดเสียเนื้อกันขึ้น เพราะตอนหนึ่งระหว่างที่พระประศาสน์ฯ ได้พยายามอธิบายและขอให้เสด็จนั้น “[[พระยาอธิกรณ์ประกาศ]]” (อธิบดีกรมตำรวจ) ได้ควักปืนออกเงื้อฟาดลงจะยิงข้าพเจ้าในทันที... [[คุณหลวงนิเทศกลกิจ]]กระโดดเข้าเตะมือพระยาอธิกรณ์ประกาศปืนกระเด็นตกลงยังพื้นดิน..<br /> <br /> เมื่อการณ์เป็นไปเช่นนี้ พ.ท.พระประศาสน์ฯ จึงจำเป็นเร่งให้กรมพระนครสวรรค์วรพินิต เสด็จไปกับตน แม้จะมีการเจรจาเกี่ยงกันอยู่อีกบ้างก็ตามในที่สุดก็ทรงยอมดังที่พระประศาสน์ฯ เล่าว่า<br /> <br /> “สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระนครสวรรค์วรพินิตผู้ทรงอำนาจอันศักดิ์สิทธิ์ในเครื่องฉลองพระองค์เพียงกางเกงจีนกับเสื้อกุยเฮง พร้อมด้วยพระชายา ก็ยินดีขึ้นรถกระบะไปกับพวกเรา ข้าพเจ้าดีใจเป็นล้นพ้น สั่งทหารขึ้นรถเป็นการด่วน”<br /> <br /> พ.ท.พระประศาสน์ฯ และคณะทหารสามารถนำสมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระนครสวรรค์วรพินิต มาควบคุมไว้ที่พระที่นั่งอนันตสมาคมได้ รวมกับพระบรมวงศานุวงศ์ชั้นผู้ใหญ่ที่มีความสำคัญ<br /> <br /> ตอนบ่ายวันที่ 24 มิถุนายนนั่นเองก็มีคำประกาศของผู้สำเร็จราชการรักษาพระนครสมเด็จ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต รับรองการยึดอำนาจของ[[คณะราษฎร]]ความว่า<br /> <br /> “ด้วยตามที่คณะราษฎรได้ยึดอำนาจการปกครองแผ่นดินไว้ได้ โดยมีความประสงค์ข้อใหญ่ที่จะให้ประเทศสยามมี[[ธรรมนูญการปกครองแผ่นดิน]]<br /> <br /> ข้าพเจ้าขอให้ทหาร ข้าราชการ และราษฎรทั้งหลาย จงช่วยกันรักษาความสงบอย่าให้เสียเลือดเนื้อของคนไทยด้วยกันโดยไม่จำเป็น”<br /> <br /> คำประกาศนี้คณะราษฎรได้เร่งจัดทำเผยแพร่ออกไปโดยเร็ว มีการตีพิมพ์ในหน้าหนังสือพิมพ์ในวันต่อมา หลังคำประกาศของผู้สำเร็จราชการรักษาพระนครแล้ว ทางคณะราษฎรก็ได้ออกคำสั่งประกาศสั่งข้าราชการตามออกมาเรียกว่า “คำประกาศแก่บรรดาข้าราชการ” ของคณะราษฎร ลงวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2475 ความว่า<br /> <br /> “ตามที่คณะราษฎรได้ยึดอำนาจการปกครองแผ่นดินไว้ โดยมีความประสงค์ข้อใหญ่ที่จะให้ประเทศสยามมีธรรมนูญการปกครองแผ่นดิน และบัดนี้สมเด็จพระเจ้าพี่ยาเธอ กรมพระนครสวรรค์วรพินิตก็ได้ลงพระนามรับรองคณะราษฎรแล้ว ผู้รักษาพระนครจึงสั่งข้าราชการทุกกระทรวง ทบวง กรม ให้มาปฏิบัติราชการตามเคย ผู้ใดละทิ้งหน้าที่จะต้องมีความผิด”<br /> <br /> ตกเย็นเวลาประมาณบ่ายสี่โมง คณะผู้รักษาพระนครฯ ก็ได้เชิญเสนาบดี และ[[ปลัดทูลฉลอง]]ของทุกกระทรวงมาประชุมที่[[พระที่นั่งอนันตสมาคม]] เพื่อรับฟังคำชี้แจงและคำสั่งของคณะราษฎร มีเสนาบดีและปลัดทูลฉลองจำนวน 12 ท่าน จาก 8 กระทรวงมาประชุม โดยพระยาพหลฯ หัวหน้าคณะผู้รักษาพระนครฯ เป็นผู้เปิดประชุม และ[[หลวงประดิษฐ์มนูธรรม]]เป็นผู้ชี้แจงเรื่องราวต่าง ๆ โดยสั่งให้ไปชี้แจงกับข้าราชการต่อไป ทั้งนี้เน้นให้เสนาบดีกระทรวงการต่างประเทศชี้แจงกับทูตและต่างประเทศ กับให้ปลัดฯ กระทรวงมหาดไทยสั่งการไปหัวเมือง<br /> <br /> [[หมวดหมู่:เหตุการณ์สำคัญทางการเมืองไทย สมัย พ.ศ. 2475-2500]]</div>

Suksan