Apirom: สร้างหน้าด้วย "
เรียบเรียงโดย : โดม ไกรปกรณ์ ผู้ทรงคุณวุฒิประจำบทควา..."

2017-12-08T04:47:21Z

สร้างหน้าด้วย "<div> เรียบเรียงโดย : โดม ไกรปกรณ์ ผู้ทรงคุณวุฒิประจำบทควา..."

หน้าใหม่

<div>
เรียบเรียงโดย : โดม ไกรปกรณ์

ผู้ทรงคุณวุฒิประจำบทความ : รศ.ดร.นิยม รัฐอมฤต

----

'''ลูกเสือสยาม'''

กิจการลูกเสือ (scout) เกิดขึ้นในอังกฤษโดยลอร์ดเบเดน พาเวลล์ (Lord Baden Powell) ได้ตั้งขึ้นเมื่อพ.ศ. 2450 ด้วยวัตถุประสงค์เพื่อฝึกอบรมเด็กให้เป็นพลเมืองดีตามแบบสมัยใหม่[[#_ftn1|[1]]] ในการฝึกอบรมลูกเสือนั้นเด็กจะได้เรียนรู้วิธีการใช้ชีวิตกลางแจ้งตามป่าเขาและคุณสมบัติที่พลเมืองดีพึงมีได้แก่ ความกล้าหาญ ความจงรักภักดีต่อชาติบ้านเมืองของตน การช่วยเหลือผู้อื่น มีสุขภาพแข็งแรง มีความสามัคคีในหมู่คณะ รู้และปฏิบัติหน้าที่ของตนต่อสังคม[[#_ftn2|[2]]]   ทั้งนี้เมื่อแรกตั้งกองลูกเสือขึ้นมา ประเทศต่างๆในยุโรปเห็นว่าการลูกเสือที่ลอร์ดเบเดน พาเวลล์ ตั้งขึ้นเป็นการเตรียมคนไว้เพื่อเป็นทหาร เนื่องด้วยในขณะนั้นอังกฤษยังไม่มีพระราชบัญญัติเกณฑ์ทหาร ดังนั้นการต้องกองลูกเสือเพื่อเตรียมคนไว้เป็นทหารจึงเป็นการสมควร แต่ประเทศที่มีการเกณฑ์ทหารเห็นว่าการตั้งกองลูกเสือไม่ใช่เรื่องจำเป็น มีเพียงประเทศเล็กๆในยุโรปที่ตั้งกองลูกเสือตามอย่างอังกฤษ[[#_ftn3|[3]]]

ต่อมาในพ.ศ. 2452 พระเจ้าเอ็ดเวิร์ด ที่ 7 แห่งอังกฤษ ได้ทรงรับเป็นองค์อุปถัมภ์กองลูกเสือที่ลอร์ดเบเดน พาเวลล์ก่อตั้งขึ้น  หลังจากนั้นอีกระยะหนึ่งกิจการลูกเสือได้แพร่หลายไปยังประเทศสหรัฐอเมริกา ส่วนประเทศในทวีปเอเชียยังไม่มีประเทศใดมีกิจการลูกเสือ[[#_ftn4|[4]]]

กิจการลูกเสือในประเทศสยามก่อตั้งขึ้นเมื่อพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงสถาปนาคณะลูกเสือและให้ข้อบังคับลักษณะการปกครองลูกเสือเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม  พ.ศ.2454 โดยทรงพระราชทานคติพจน์แก่คณะลูกเสือแห่งชาติว่า “เสียชีพอย่าเสียสัตย์”  พร้อมกันนี้พระองค์ยังทรงดำรงตำแหน่งสภานายกเป็นพระองค์แรกของสภากรรมการกลางจัดการลูกเสือแห่งชาติ  และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพ เป็นผู้ตรวจการใหญ่และอุปนายกของสภากรรมการกลางจัดการลูกเสือแห่งขาติ นับว่าประเทศสยามเป็นประเทศแรกในทวีปเอเชียที่มีกิจการลูกเสือ[[#_ftn5|[5]]]
</div>
ทั้งนี้ก่อนหน้าที่จะมีการตั้งกิจการลูกเสือขึ้น พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงโปรดเกล้าฯให้ตั้งกองเสือป่า ซึ่งเป็นกองกำลังกึ่งทหารที่มาจากสมาชิกทั่วประเทศ มีหน้าที่หลักคือปกป้อง “ชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์” ให้พ้นจากการคุกคามของศัตรูทั้งภายในและภายนอกประเทศสยาม โดยสมาชิกส่วนใหญ่ของกองเสือป่าได้แก่ กลุ่มข้าราชการพลเรือนที่สมัครเป็นสมาชิก[[#_ftn6|[6]]]  การจัดตั้งกองเสือป่านี้พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงริเริ่มขึ้นตั้งแต่ครั้งยังทรงเป็นสยามมงกุฎราชกุมาร โดยเริ่มจากการระดมหมู่มหาดเล็กในพระองค์มาแบ่งออกเป็น 2 พวก แล้วซ้อมรบกันที่พระราชอุทยาน หลังจากที่สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯทรงเสวยพระกระยาหารค่ำเสร็จ ต่อมาเมื่อทรงขึ้นครองราชย์แล้ว พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงโปรดให้ขยายกิจการเสือป่าไปยังข้าราชการ โดยทรงสถาปนากองเสือป่าขึ้นอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2454[[#_ftn7|[7]]] ด้วยทรงมีพระราชปรารภว่าการตั้งกองเสือป่าเป็นการฝึกให้ข้าราชการพลเรือนและพลเรือนทั่วไปที่ไม่เคยฝึกเป็นทหารด้วยเหตุจำเป็นใดๆได้ฝึกหัดอย่างทหาร เมื่อมาเป็นสมาชิกเสือป่าจะได้มีร่างกายแข็งแรง มีความคิดที่เป็นประโยชน์ และมีระเบียบวินัยรู้จักเป็นผู้ใต้บังคับบัญชาที่ดี เป็นผู้บังคับบัญชาที่ดี มีความจงรักภักดีต่อชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์[[#_ftn8|[8]]]

เมื่อทรงเห็นว่ากองเสือป่าตั้งหลักปักฐานได้แล้ว พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงมีพระราชดำริว่า เด็กผู้ชายก็ควรจะได้ฝึกฝนร่างกายและจิตใจในแนวทางเดียวกับเสือป่าเพื่อจะได้เติบโตขึ้นมาเป็นพลเมืองที่ดีของชาติ ดังนั้นพระองค์จึงให้ตั้งกองลูกเสือขึ้นตามแนวทางของลอร์ดเบเดน พาเวลล์[[#_ftn9|[9]]] อย่างไรก็ดีระเบียบการของกองลูกเสือที่พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงโปรดให้ตั้งขึ้นนี้มีความแตกต่างจากระเบียบการของกองลูกเสือที่ ลอร์ดเบเดน พาเวลล์ ตั้งขึ้น ไม่ได้เหมือนกันเสียทีเดียว[[#_ftn10|[10]]] หลังจากทรงสถาปนาคณะลูกเสือและตราข้อบังคับลักษณะปกครองลูกเสือเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2454 ต่อมาในเดือนกันยายน ศกเดียวกัน กองลูกเสือกองแรกของสยามได้เข้าพิธีประจำกองที่โรงเรียนมหาดเล็กหลวง (ปัจจุบันคือโรงเรียนวชิราวุธวิทยาลัย)[[#_ftn11|[11]]] สำหรับลูกเสือสยามคนแรกได้แก่ นายชัพน์ บุนนาค ซึ่งได้รับการยกย่องให้เป็นลูกเสือคนแรกเนื่องจาก นายชัพน์ เป็นคนแรกที่แต่งเครื่องแบบลูกเสือเข้าเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท[[พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ]]และกล่าวคำปฏิญาณของลูกเสือต่อหน้าพระพักตร์[[#_ftn12|[12]]]

กิจการลูกเสือได้ขยายตัวออกไปยังภูมิภาคต่างๆของประเทศ ดังปรากฏว่าในพ.ศ. 2455 มีลูกเสือทั่วประเทศสยามจำนวน 9,960 คน[[#_ftn13|[13]]] โดยการเติบโตของกิจการลูกเสือมีความสัมพันธ์กับกิจการเสือป่า ดังที่ พลเอก เจ้าพระยารามราฆพ ข้าราชการผู้ถวายงานใกล้ชิดพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้กล่าวว่า ในพ.ศ. 2466 [[พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว]]ทรงมีพระราชดำริว่ากิจการลูกเสือเป็นปึกแผ่นแล้วสมควรจะให้มีผู้บังคับบัญชาที่มีความสามารถ จึงทรงตั้งโรงเรียนผู้กำกับลูกเสือขึ้นตามแบบอย่างโรงเรียนนายร้อย ต่อมาลูกเสือในโรงเรียนมหาดเล็กหลวงซึ่งเรียกกันว่า “ลูกเสือหลวง” ได้เปลี่ยนฐานะเป็นนักเรียนเสือป่าสืบต่อมาจนกิจการเสือป่าหมดไป[[#_ftn14|[14]]]

ระหว่างที่[[พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว]]ทรงใช้กิจการเสือป่า (และกิจการลูกเสือ) ในการปลูกฝังสำนึกชาตินิยมที่มีศูนย์กลางอยู่ที่พระมหากษัตริย์ให้แก่ราษฎรนั้น แม้ว่ากิจการเสือป่าจะช่วยให้มีราษฎรที่สนับสนุนพระมหากษัตริย์อย่างที่ระบบราชการทำไม่ได้[[#_ftn15|[15]]] แต่อีกด้านหนึ่งกิจการเสือป่าก็เป็นหนึ่งในสาเหตุของความขัดแย้งระหว่างฝ่ายทหารกับราชสำนัก เนื่องจากทหารจำนวนไม่น้อยเกิดความไม่พอใจที่เสือป่าแทรกแซงกิจการและหน้าที่ของทหาร ทั้งยังเห็นว่าเสือป่าประพฤติตนข่มทหารและกิจการเสือป่าเป็นกิจการที่ทำให้ราชการเสียงบประมาณและทรัพยากรของแผ่นดิน ไม่ได้ก่อให้เกิดประโยชน์ใดๆ นำไปสู่การที่ทหารจำนวนหนึ่งคิดทำการปฏิวัติเปลี่ยนแปลงการปกครองเพื่อขจัดปัญหาในการบริหารราชการแผ่นดิน อันเกิดจากพระราชนิยมของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ในเรื่อง การเล่นโขน การตั้งเสือป่า[[#_ftn16|[16]]] คือ เหตุการร์กบฏโดยคณะทหารสัญญาบัตรชั้นผู้น้อยที่เรียกว่า “คณะ ร.ศ. 130”

ด้วยเหตุที่กิจการเสือป่าเป็นพระราชนิยมส่วนพระองค์ของ[[พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ]]เมื่อพระองค์เสด็จสวรรคตในพ.ศ. 2468 กองเสือป่าจึงเลิกไปโดยปริยาย[[#_ftn17|[17]]] แต่ในส่วนของกิจการลูกเสือนั้นพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมหากษัตริย์องค์ต่อมา ยังคงสานต่อกิจการส่วนนี้โดยในพ.ศ. 2470 ได้ทรงโปรดเกล้าฯให้มีการชุมนุมลูกเสือแห่งชาติ ณ บริเวณพระราชอุทยานสราญรมย์[[#_ftn18|[18]]]  ต่อมาในปี 2473 พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงโปรดให้จัดการชุมนุมลูกเสือแห่งชาติ ครั้งที่ 2 ขึ้น ณ ที่เดิม พร้อมกันนี้ยังทรงโปรดเกล้าฯให้ฟื้นฟูโรงเรียนผู้กำกับลูกเสือขึ้นที่พระราชวังรามราชนิเวศน์ (พระราชวังบ้านปืน) ในจังหวัดเพชรบุรี[[#_ftn19|[19]]]

แม้เมื่อคณะราษฎรทำการเปลี่ยนแปลงการปกครองเป็นระบอบประชาธิปไตยในวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2475 กิจการลูกเสือก็ยังคงอยู่ต่อมา ดังปรากฏว่าภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง ได้เกิดเหตุการณ์กบฏบวรเดช ที่ต่อต้านการปกครองของรัฐบาลคณะราษฎร ในการปราบกบฏโดยฝ่ายรัฐบาล กองลูกเสือได้ช่วยบำเพ็ญประโยชน์แก่ฝ่ายรัฐบาล จนเป็นที่พอใจของพันโทแปลก พิบูลสงคราม (ยศในขณะนั้น) ผู้บังคับการกองกำลังทหารปราบกบฏ ต่อมาเมื่อรัฐบาลตั้งหน่วยยุวชนทหารฝึกวิชาการทหารขึ้นโดยรับเด็กที่เป็นลูกเสือมาแล้วและกำลังเรียนอยู่ชั้นมัธยมปีที่ 4 เข้ามาอยู่หน่วยยุวชนทหาร ส่วนนักเรียนที่ต่ำกว่าชั้นมัธยมปีที่ 4 ให้เรียนเป็นลูกเสือเช่นเดิม แต่ได้มีการปรับปรุงกิจการลูกเสือโดยตั้งกองลูกเสือเหล่าเสนาและลูกเสือสมุทรเสนา เพิ่มขึ้นแล้วให้ฝึกอบรมลูกเสือเหล่านี้คู่ไปกับยุวชนทหาร[[#_ftn20|[20]]]

ทังนี้กิจการลูกเสือในช่วงพ.ศ. 2475-2482 ยังคงเรียกว่า “ลูกเสือสยาม” เช่นที่เคยเป็นมาในช่วงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว และรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว แต่นับตั้งแต่พ.ศ. 2482 ซึ่งรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม ได้เปลี่ยนชื่อประเทศจาก “สยาม” เป็น “ไทย” กิจกรรมลูกเสือจึงเปลี่ยนจาก “ลูกเสือสยาม” เป็น “ลูกเสือไทย”

 

'''บรรณานุกรม'''

จมื่นอมรดรุณารักษ์ (แจ่ม สุนทรเวช) (เรียบเรียง). <u>เสือป่าและลูกเสือในประวัติศาสตร์รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ตอน 1</u>. กรุงเทพฯ: องค์การค้าของคุรุสภา, 2514.

ชานันท์ ยอดหงษ์. <u>“นายใน” สมัยรัชกาลที่ 6</u> . กรุงเทพฯ: มติชน, 2556.

เทพ บุญตานนท์. <u>การเมืองในทหารไทยสมัยรัชกาลที่ 6</u>. กรุงเทพฯ: มติชน, 2559.

เบเดน-โพเอลล์ แห่งกิลเวลล์, ลอร์ด. <u>การลูกเสือสำหรับเด็กชาย</u>. แปลและเรียบเรียงโดย อภัย จันทวิมล. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ: องค์การค้าของคุรุสภา, 2545.

พิทยลาภพฤฒิยากร, พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่น. “คำขวัญ” . ใน จอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์. <u>50 ปีของลูกเสือไทย</u>, หน้า 58-59. พระนคร:โรงพิมพ์รุ่งเรืองรัตน์, 2504.

รามราฆพ, พล.อ. เจ้าพระยา. “เรื่องของลูกเสือ” . ใน จอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์. <u>50 ปีของลูกเสือไทย</u>, หน้า 65-70. พระนคร:โรงพิมพ์รุ่งเรืองรัตน์, 2504.

วัยอาจ, เดวิด เค. <u>ประวัติศาสตร์ไทยฉบับสังเขป</u>. แปลโดย ชาญวิทย์ เกษตรศิริ และคณะ. กรุงเทพฯ: มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 2556.

วิโรจน์ แก้วเรือง. <u>พระบิดาแห่งลูกเสือไทย “พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว”</u>, กรุงเทพฯ: บ้านแปลน, 2546.

ศิริ โพธิ์ทอง. <u>ราชสำนักพระมงกุฎเกล้าฯและขบวนการลูกเสือแห่งประเทศไทย.</u> กรุงเทพฯ: เทพพิทักษ์การพิมพ์, 2519.

อัจฉราพร กมุทพิสมัย. <u>กบฏ ร.ศ. 130 กบฏเพื่อประชาธิปไตย</u><u>: แนวคิดทหารใหม่</u>. กรุงเทพฯ: อมรินทร์วิชาการ, 2540.
<div>'''อ้างอิง''' <div id="ftn1">
[[#_ftnref1|[1]]] วิโรจน์ แก้วเรือง, <u>พระบิดาแห่งลูกเสือไทย “พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว”</u>, กรุงเทพฯ: บ้านแปลน, 2546, หน้า 13.
</div> <div id="ftn2">
[[#_ftnref2|[2]]] ลอร์ดเบเดน-โพเอลล์ แห่งกิลเวลล์, <u>การลูกเสือสำหรับเด็กชาย</u>, แปลและเรียบเรียงโดย อภัย จันทวิมล, พิมพ์ครั้งที่ 5, กรุงเทพฯ: องค์การค้าของคุรุสภา, 2545.
</div> <div id="ftn3">
[[#_ftnref3|[3]]] ศิริ โพธิ์ทอง, <u>ราชสำนักพระมงกุฎเกล้าฯและขบวนการลูกเสือแห่งประเทศไทย</u>, กรุงเทพฯ: เทพพิทักษ์การพิมพ์, 2519, หน้า 299.
</div> <div id="ftn4">
[[#_ftnref4|[4]]] เรื่องเดียวกัน.
</div> <div id="ftn5">
[[#_ftnref5|[5]]] วิโรจน์ แก้วเรือง, <u>พระบิดาแห่งลูกเสือไทย “พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว”</u>, หน้า 13.
</div> <div id="ftn6">
[[#_ftnref6|[6]]] เดวิด เค. วัยอาจ, <u>ประวัติศาสตร์ไทยฉบับสังเขป</u>, แปลโดย ชาญวิทย์ เกษตรศิริ และคณะ, กรุงเทพฯ: มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 2556, หน้า 396-397.
</div> <div id="ftn7">
[[#_ftnref7|[7]]] อัจฉราพร กมุทพิสมัย, <u>กบฏ ร.ศ. 130 กบฏเพื่อประชาธิปไตย</u><u>: แนวคิดทหารใหม่</u>, กรุงเทพฯ: อมรินทร์วิชาการ, 2540, หน้า 127-129; เทพ บุญตานนท์, <u>การเมืองในทหารไทยสมัยรัชกาลที่ 6</u>, กรุงเทพฯ: มติชน, 2559, หน้า 87-88.
</div> <div id="ftn8">
[[#_ftnref8|[8]]] จมื่นอมรดรุณารักษ์ (แจ่ม สุนทรเวช) (เรียบเรียง), <u>เสือป่าและลูกเสือในประวัติศาสตร์รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ตอน 1</u>, กรุงเทพฯ: องค์การค้าของคุรุสภา, 2514, หน้า 67-68.
</div> <div id="ftn9">
[[#_ftnref9|[9]]] เรื่องเดียวกัน, หน้า 214-216.
</div> <div id="ftn10">
[[#_ftnref10|[10]]] พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยลาภพฤฒิยากร, “คำขวัญ,” ใน จอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์, <u>50 ปีของลูกเสือไทย</u>, พระนคร:โรงพิมพ์รุ่งเรืองรัตน์,2504, หน้า 59.
</div> <div id="ftn11">
[[#_ftnref11|[11]]] [[|ศิริ โพธิ์ทอง, <u>ราชสำนักพระมงกุฎเกล้าฯและขบวนการลูกเสือแห่งประเทศไทย</u>, ]]หน้า 301.
</div> <div id="ftn12">
[[#_ftnref12|[12]]] วิโรจน์ แก้วเรือง, <u>พระบิดาแห่งลูกเสือไทย “พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว”</u>, หน้า 13.
</div> <div id="ftn13">
[[#_ftnref13|[13]]] เรื่องเดียวกัน, หน้า 18.
</div> <div id="ftn14">
[[#_ftnref14|[14]]] พล.อ. เจ้าพระยารามราฆพ, “เรื่องของลูกเสือ,” ใน จอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์, <u>50 ปีของลูกเสือไทย</u>, หน้า 68.
</div> <div id="ftn15">
[[#_ftnref15|[15]]] เดวิด เค. วัยอาจ, <u>ประวัติศาสตร์ไทยฉบับสังเขป</u>, หน้า 396-397.
</div> <div id="ftn16">
[[#_ftnref16|[16]]] อัจฉราพร กมุทพิสมัย, <u>กบฏ ร.ศ. 130 กบฏเพื่อประชาธิปไตย: แนวคิดทหารใหม่</u>, 148-157.
</div> <div id="ftn17">
[[#_ftnref17|[17]]] ชานันท์ ยอดหงษ์, <u>“นายใน” สมัยรัชกาลที่ 6</u> , กรุงเทพฯ: มติชน, 2556, หน้า 109.
</div> <div id="ftn18">
[[#_ftnref18|[18]]] ศิริ โพธิ์ทอง, <u>ราชสำนักพระมงกุฎเกล้าฯและขบวนการลูกเสือแห่งประเทศไทย</u>, หน้า 301.
</div> <div id="ftn19">
[[#_ftnref19|[19]]] เรื่องเดียวกัน, หน้า 302.
</div> <div id="ftn20">
[[#_ftnref20|[20]]] เรื่องเดียวกัน.

 

 
</div> </div>
[[Category:พระราชอำนาจ]]

ลูกเสือสยาม - ประวัติรุ่นแก้ไข

Apirom เมื่อ 04:32, 18 ธันวาคม 2560

Apirom เมื่อ 04:55, 8 ธันวาคม 2560

Apirom: สร้างหน้าด้วย "
เรียบเรียงโดย : โดม ไกรปกรณ์ ผู้ทรงคุณวุฒิประจำบทควา..."

ลูกเสือสยาม - ประวัติรุ่นแก้ไข

Apirom เมื่อ 04:32, 18 ธันวาคม 2560

Apirom เมื่อ 04:55, 8 ธันวาคม 2560

Apirom: สร้างหน้าด้วย " เรียบเรียงโดย : โดม ไกรปกรณ์ ผู้ทรงคุณวุฒิประจำบทควา..."

Apirom: สร้างหน้าด้วย "
เรียบเรียงโดย : โดม ไกรปกรณ์ ผู้ทรงคุณวุฒิประจำบทควา..."