https://wiki.kpi.ac.th/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%B8%A3%E0%B8%B4%E0%B8%9A%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%9A%E0%B8%B2%E0%B8%95%E0%B8%A3
ริบราชบาตร - ประวัติรุ่นแก้ไข
2026-04-15T00:36:59Z
ประวัติรุ่นแก้ไขของหน้านี้ในวิกิ
MediaWiki 1.42.1
https://wiki.kpi.ac.th/index.php?title=%E0%B8%A3%E0%B8%B4%E0%B8%9A%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%9A%E0%B8%B2%E0%B8%95%E0%B8%A3&diff=13061&oldid=prev
Apirom: สร้างหน้าด้วย " ผู้ทรงคุณวุฒิประจำบทความ : รศ.ดร.นิยม รัฐอมฤต เรียบเรีย..."
2017-12-07T09:57:19Z
<p>สร้างหน้าด้วย " ผู้ทรงคุณวุฒิประจำบทความ : รศ.ดร.นิยม รัฐอมฤต เรียบเรีย..."</p>
<p><b>หน้าใหม่</b></p><div><br />
ผู้ทรงคุณวุฒิประจำบทความ : รศ.ดร.นิยม รัฐอมฤต<br />
<br />
เรียบเรียงโดย : ภาณุพงศ์ สิทธิสาร<br />
<br />
----<br />
<br />
'''ริบราชบาตร'''<br />
<br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ''ริบราชบาตร ริบราชบาต ''หรือ''ริบราชบาทว์'' คือ การยึดทรัพย์สมบัติข้าทาสบริวารทั้งหมดในครอบครองของผู้ต้องโทษถูกริบให้ตกเป็นของหลวง [[#_ftn1|[1]]] ส่วนคำว่า ''ราชบาตร'' หมายถึง คำสั่งหลวง [[#_ftn2|[2]]] การริบราชบาตรนับเป็นรายได้อย่างหนึ่งของหลวง ส่วยประเภท ''พัทธยา'' คือการริบเอาสมบัติทรัพย์สินของเอกชนเข้าเป็นของกษัตริย์ [[#_ftn3|[3]]] ดังจะพบได้จากหลายมาตราใน[[Media:พระอัยการกบฏศึก|พระอัยการกบฏศึก]] และ[[Media:พระอัยการอาชญาหลวง|พระอัยการอาชญาหลวง]] ของ[[Media:กฎหมายตราสามดวง|กฎหมายตราสามดวง]]<br />
<br />
<u>ประวัติความเป็นมา</u><br />
<br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; พระอัยการกบฏศึก นอกจากระบุถึงลักษณะอันเป็นการก่อ[[Media:กบฏ|กบฏ]]ยึดอำนาจการปกครองจากกษัตริย์แล้ว ยังกล่าวถึงการกระทำผิดลักษณะร้ายแรงต่าง ๆ ทั้งที่มีผลต่อความมั่นคงภายในพระราชอาณาจักร หรือขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดี การลงโทษจึงมีความร้ายแรง มุ่งให้เกิดความทรมานแก่ผู้กระทำผิดเป็นสำคัญ [[#_ftn4|[4]]] เช่น ผู้ใดมักใหญ่ใฝ่สูงจนเกินศักดิ์ ประทุษร้ายต่อกษัตริย์ ผู้นั้นเข้าข่ายฐานกบฏ ให้ริบราชบาตรแล้วฆ่าเสียทั้งโคตร [[#_ftn5|[5]]]<br />
<br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; พระอัยการอาชญาหลวง เป็นบทบัญญัติเกี่ยวข้องกับการกระทำความผิดของขุนนางหรือราษฎรที่ละเมิดพระราชโองการของกษัตริย์ การเบียดบังทรัพย์ของหลวง และภาษีค่าธรรมเนียมต่าง ๆ หรือการกระทำความผิดต่อความมั่นคงของรัฐ และเป็นภัยอันตรายต่ออาณาประชาราษฎร [[#_ftn6|[6]]] อาทิ ผู้ใดใจโลภกระทำเกินกว่าศักดิ์ ริอ่านนำของไม่ควรทำเป็นเครื่องประดับมาประดับตน หรือแอบอ้างเบื้องสูงข่มเหงเอาทรัพย์ราษฎร ให้ริบราชบาตรแล้วเอาตัวลงหญ้าช้าง [[#_ftn7|[7]]]&nbsp;<br />
<br />
<u>การริบราชบาตรที่ปรากฏในวรรณคดี</u><br />
<br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; วรรณคดีหรือวรรณกรรมในแต่ละยุคสมัยไม่ได้เกิดจากจินตภาพของผู้เขียนที่อยู่เหนือความเป็นจริงของสภาพทางการเมือง เศรษฐกิจ และวัฒนธรรม ในสมัยกรุงศรีอยุธยาก็เช่นกัน วรรณคดีราษฎร์ที่มีชื่อเสียงอย่างเสภาเรื่อง ''ขุนช้างขุนแผน'' ในตอนที่ขุนไกรผู้เป็นบิดาของขุนแผน (ตัวเอกของเรื่อง) รับราชการต้องออกไปเป็นแม่กองต้อนกระบือ ครั้นกระบือที่ต้อนมานั้นเกิดตื่นจึงไล่ขวิดผู้คน ขุนไกรจึงไล่ต้อนจนกระบือหนีเข้าป่า เป็นเหตุให้พระพันวัสสาทรงกริ้ว [[#_ftn8|[8]]] จนถึงสั่งให้ประหารชีวิตขุนไกรและริบราชบาตรตกเป็นของหลวง ความว่า<br />
<br />
''เหม่ ๆ ดูดูอ้ายขุนไกร&nbsp; &nbsp; &nbsp; ''&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ''&nbsp; แทงกระบือน้อยใหญ่เสียนักหนา''<br />
<br />
''แกล้งแทงเล่นกูเห็นอยู่กับตา ''&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;''ให้กระบือหนีเข้าป่าพนาไลย''<br />
<br />
''เหวย ๆ เร่งเร็วอ้ายเพ็ชฆาฏ&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;ฟันให้หัวขาดไม่เลี้ยงได้ &nbsp;''<br />
<br />
''เสียบใส่ขาอย่างขึ้นถ่างไว้ &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ลูกเมียข้าไทยให้ริบมา'' [[#_ftn9|[9]]]&nbsp; &nbsp;<br />
<br />
<u>เหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์</u><br />
<br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;อย่างไรก็ตาม นับตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาจนถึงสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ การริบราชบาตรยังคงเป็นบทลงโทษขั้นร้ายแรงสำหรับผู้กระทำผิดทั้งฐานเป็นกบฏ และ/หรือทุจริตในหน้าที่ ดังปรากฏว่าสมัย[[Media:พระเจ้าปราสาททอง|พระเจ้าปราสาททอง]]ก็หาทางเพิ่มพูนทรัพย์สมบัติของหลวงด้วยการริบราชบาตรจากศัตรูทางการเมือง ดังปรากฏในวันวลิต<br />
<br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; หรือกรณี[[Media:วิกฤตการณ์วังหน้า|วิกฤตการณ์วังหน้า]]ใน พ.ศ. 2416 สมัยต้น[[Media:รัชกาลที่_5|รัชกาลที่ 5]] ซึ่งหม่อมราชวงศ์[[Media:คึกฤทธิ์_ปราโมช|คึกฤทธิ์ ปราโมช]] ได้อ้างถึง ''หม่อมเจ้าหญิงฉวีวาด'' ลอบหนีไปกัมพูชาในระหว่างเกิดวิกฤตการณ์ ถือเป็นความผิดอุกฤษฏ์โทษ ที่ข้าราชสำนักฝ่ายในออกจากพระนครไปโดยไม่ได้รับพระบรมราชานุญาต ส่งผลให้คนในราชสกุลปราโมชถูกริบราชบาตร [[#_ftn10|[10]]] หรือคดีของ ''พระปรีชากลการ (สำอาง อมาตยกุล)'' ว่าด้วยการฆ่าคนตายและทารุณกรรมแก่คนไทยที่เมืองกบินทร์บุรี เหตุเกิดในรัชสมัย[[Media:พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว|พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว]] เช่นเดียวกับวิกฤตการณ์วังหน้า และมีทั้งเหตุผลทางการเมืองระหว่างไทยกับอังกฤษ และการละเมิดกฎหมายอาญาบ้านเมืองเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย พระปรีชากลการมีฐานะเป็นลูกเขยของกงสุลอังกฤษประจำสยามในเวลานั้น ซึ่งไม่ลงรอยกันกับ[[Media:สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์|สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์]] ([[Media:ช่วง_บุนนาค|ช่วง บุนนาค]]) ผู้สำเร็จราชการ ท้ายที่สุดพระปรีชากลการถูกประหารชีวิต และคนในครอบครัวออมาตยกุลถูกริบราชบาตร [[#_ftn11|[11]]]<br />
<br />
<u>บรรณานุกรม</u><br />
<br />
คริส เบเคอร์; และ ผาสุก พงษ์ไพจิตร บรรณาธิการ,&nbsp; '''ขุนช้างขุนแผน ฉบับวัดเกาะ''',&nbsp; เชียงใหม่: ซิลค์เวอร์ม,&nbsp; 2556.<br />
<br />
คึกฤทธิ์ ปราโมช, ม.ร.ว.,&nbsp; '''โครงกระดูกในตู้''',&nbsp; พิมพ์ครั้งที่ 9,&nbsp; กรุงเทพฯ: ดอกหญ้า,&nbsp; 2548.<br />
<br />
จิระนันท์ พิตรปรีชา,&nbsp; '''ลูกผู้ชายชื่อนายหลุยส์''',&nbsp; พิมพ์ครั้งที่ 3,&nbsp; กรุงเทพฯ: ประพันธ์สาส์น,&nbsp; 2542.<br />
<br />
ราชบัณฑิตยสถาน,&nbsp; '''กฎหมายตราสามดวง ฉบับราชบัณฑิตยสถาน เล่ม ''''''1''',&nbsp; กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน,&nbsp; 2550.<br />
<br />
_______,&nbsp; '''กฎหมายตราสามดวง ฉบับราชบัณฑิตยสถาน เล่ม ''''''2''',&nbsp; กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน,&nbsp;2550.<br />
<br />
_______,&nbsp; '''พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.''''''2554''',&nbsp; พิมพ์ครั้งที่ 2,&nbsp; กรุงเทพฯ:&nbsp; ราชบัณฑิตยสถาน,&nbsp; 2556.<br />
<br />
สมสมัย ศรีศูทรพรรณ,&nbsp; '''โฉมหน้าศักดินาไทย''',&nbsp; พิมพ์ครั้งที่ 9,&nbsp; นนทบุรี: ศรีปัญญา,&nbsp; 2550.<br />
<div>'''อ้างอิง''' <div id="ftn1"><br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; [1] ราชบัณฑิตยสถาน,&nbsp; '''พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.''''''2554''',&nbsp; (พิมพ์ครั้งที่ 2,&nbsp; กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน,&nbsp; 2556),&nbsp; หน้า 1003.<br />
</div> <div id="ftn2"><br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; [2] '''เพิ่งอ้าง''',&nbsp; หน้า 995.<br />
</div> <div id="ftn3"><br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; [3] สมสมัย ศรีศูทรพรรณ,&nbsp; '''โฉมหน้าศักดินาไทย''',&nbsp; (พิมพ์ครั้งที่ 9,&nbsp; นนทบุรี: ศรีปัญญา,&nbsp; 2550),&nbsp; หน้า 173.<br />
</div> <div id="ftn4"><br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; [4] ราชบัณฑิตยสถาน,&nbsp; '''กฎหมายตราสามดวง ฉบับราชบัณฑิตยสถาน เล่ม ''''''1''',&nbsp; (กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน,&nbsp; 2550),&nbsp; หน้า 18.&nbsp;<br />
</div> <div id="ftn5"><br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; [5] '''เพิ่งอ้าง''',&nbsp; หน้า 930 – 931.<br />
</div> <div id="ftn6"><br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; [6] ราชบัณฑิตยสถาน,&nbsp; '''กฎหมายตราสามดวง ฉบับราชบัณฑิตยสถาน เล่ม ''''''2''',&nbsp; (กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน,&nbsp; 2550),&nbsp; หน้า 20.<br />
</div> <div id="ftn7"><br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; [7] '''เพิ่งอ้าง''',&nbsp; หน้า 379 – 380. คำว่า ''เอาตัวลงหญ้าช้าง'' หมายถึง คนที่ต้องพระราชอาญาลักษณะหนึ่งเป็นนักโทษเกี่ยวหญ้าให้ช้างหลวงหรือม้าหลวงกิน โปรดดูคำว่า ''ตะพุ่น'' ใน ราชบัณฑิตยสถาน,&nbsp; '''พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.''''''2554''',&nbsp; (พิมพ์ครั้งที่ 2,&nbsp; กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน,&nbsp; 2556),&nbsp; หน้า 479.<br />
</div> <div id="ftn8"><br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; [8] สมสมัย ศรีศูทรพรรณ,&nbsp; '''โฉมหน้าศักดินาไทย''',&nbsp; (พิมพ์ครั้งที่ 9,&nbsp; นนทบุรี: ศรีปัญญา,&nbsp; 2550),&nbsp; หน้า 175.<br />
</div> <div id="ftn9"><br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; [9] คริส เบเคอร์; และ ผาสุก พงษ์ไพจิตร บรรณาธิการ,&nbsp; '''ขุนช้างขุนแผน ฉบับวัดเกาะ''',&nbsp; (เชียงใหม่: ซิลค์เวอร์ม,&nbsp; 2556),&nbsp; หน้า 24.<br />
</div> <div id="ftn10"><br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; [10] ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช,&nbsp; '''โครงกระดูกในตู้''',&nbsp; (พิมพ์ครั้งที่ 9,&nbsp; กรุงเทพฯ: ดอกหญ้า,&nbsp; 2548).<br />
</div> <div id="ftn11"><br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; [11] จิระนันท์ พิตรปรีชา,&nbsp; '''ลูกผู้ชายชื่อนายหลุยส์''',&nbsp; (พิมพ์ครั้งที่ 3,&nbsp; กรุงเทพฯ: ประพันธ์สาส์น,&nbsp; 2542).<br />
</div> </div> <br />
[[Category:การบริหารราชการแผ่นดิน]]</div>
Apirom