รัฐประหาร 20 มิถุนายน 2476 - ประวัติรุ่นแก้ไข

Apirom เมื่อ 08:44, 25 สิงหาคม 2554

2011-08-25T08:44:36Z

←รุ่นแก้ไขก่อนหน้า		รุ่นแก้ไขเมื่อ 15:44, 25 สิงหาคม 2554
บรรทัดที่ 26:		บรรทัดที่ 26:
	==อ้างอิง==		==อ้างอิง==
	<references/>		<references/>
	[[หมวดหมู่:เหตุการณ์สำคัญทางการเมืองไทย สมัย พ.ศ. 2475-2500]]		[[หมวดหมู่: เหตุการณ์สำคัญทางการเมืองไทย สมัย พ.ศ. 2475-2500]]
			[[หมวดหมู่: สุวัสดี โภชน์พันธุ์]]

Apirom เมื่อ 08:17, 25 กรกฎาคม 2554

2011-07-25T08:17:27Z

←รุ่นแก้ไขก่อนหน้า		รุ่นแก้ไขเมื่อ 15:17, 25 กรกฎาคม 2554
บรรทัดที่ 26:		บรรทัดที่ 26:
	==อ้างอิง==		==อ้างอิง==
	<references/>		<references/>
	[[หมวดหมู่:~~รัฐประหาร~~]]		[[หมวดหมู่:เหตุการณ์สำคัญทางการเมืองไทย สมัย พ.ศ. 2475-2500]]

Apirom เมื่อ 09:45, 26 พฤษภาคม 2554

2011-05-26T09:45:55Z

แสดงการเปลี่ยนแปลง

Apirom เมื่อ 05:08, 26 พฤษภาคม 2554

2011-05-26T05:08:47Z

←รุ่นแก้ไขก่อนหน้า		รุ่นแก้ไขเมื่อ 12:08, 26 พฤษภาคม 2554
บรรทัดที่ 9:		บรรทัดที่ 9:
	==การรัฐประหาร 20 มิถุนายน พ.ศ.2476==		==การรัฐประหาร 20 มิถุนายน พ.ศ.2476==

	ภายหลังการประกาศใช้พระราชกฤษฎีกาให้ปิดประชุมสภาผู้แทนราษฎรและงดใช้รัฐธรรมนูญบางมาตรา และตั้งคณะรัฐมนตรีชุดใหม่ รัฐบาลชุดพระยามโนปกรณ์ดูเหมือนจะควบคุมสถานการณ์ทางการเมืองในขณะนั้นได้เป็นอย่างดี จนกระทั่งในกลางเดือนมิถุนายน พ.ศ.2476 ความตึงเครียดทางการเมืองก็เริ่มก่อตัวขึ้นเมื่อ ~~“สี่ทหารเสือ” ของคณะราษฎร~~ คือ พระยาพหลพลพยุหเสนา พระยาทรงสุรเดช พระยาฤทธิอัคเนย์ ~~และพระประศาสน์พิทยายุทธ~~ ได้ยื่นหนังสือลาออกจากตำแหน่งทางการเมืองและตำแหน่งทางการทหาร ด้วยข้ออ้างว่า มีอาการเจ็บป่วยอยู่เนืองๆ และไม่สามารถรับราชการได้อย่างเต็มควรแก่การ<ref> เสถียร ลายลักษณ์ (รวบรวม), ประชุมกฎหมายประจำศก เล่มที่ 46, พระนคร: โรงพิมพ์นิติเวชช์, 2476), หน้า 213 – 214.</ref> โดยในใบลาออกได้ระบุวันลาออกจากราชการไว้ล่วงหน้า คือ วันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ.2476		ภายหลังการประกาศใช้[[พระราชกฤษฎีกา]]ให้ปิดประชุม[[สภาผู้แทนราษฎร]]และงดใช้[[รัฐธรรมนูญ]]บางมาตรา และตั้ง[[คณะรัฐมนตรี]]ชุดใหม่ [[รัฐบาล]]ชุด[[พระยามโนปกรณ์]]ดูเหมือนจะควบคุมสถานการณ์ทางการเมืองในขณะนั้นได้เป็นอย่างดี จนกระทั่งในกลางเดือนมิถุนายน พ.ศ.2476 ความตึงเครียดทางการเมืองก็เริ่มก่อตัวขึ้นเมื่อ “[[สี่ทหารเสือ]]” ของ[[คณะราษฎร]] คือ [[พระยาพหลพลพยุหเสนา]] [[พระยาทรงสุรเดช]] [[พระยาฤทธิอัคเนย์]] และ[[พระประศาสน์พิทยายุทธ]] ได้ยื่นหนังสือลาออกจากตำแหน่งทางการเมืองและตำแหน่งทางการทหาร ด้วยข้ออ้างว่า มีอาการเจ็บป่วยอยู่เนืองๆ และไม่สามารถรับราชการได้อย่างเต็มควรแก่การ<ref> เสถียร ลายลักษณ์ (รวบรวม), ประชุมกฎหมายประจำศก เล่มที่ 46, พระนคร: โรงพิมพ์นิติเวชช์, 2476), หน้า 213 – 214.</ref> โดยในใบลาออกได้ระบุวันลาออกจากราชการไว้ล่วงหน้า คือ วันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ.2476

	ในการนี้ พระยามโนปกรณ์นิติธาดาได้นำเรื่องขึ้นทูลเกล้าฯ ถวายพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวให้ทรงพิจารณา ซึ่งพระองค์ทรงยอมรับให้ลาออกโดยไม่มีการทักท้วงแต่อย่างใด ส่งผลให้รัฐบาลมีประกาศเรื่องการลาออกจากราชการของนายทหารทั้งสี่อย่างเป็นทางการในวันที่ 18 มิถุนายน พ.ศ.2476 และในวันเดียวกันรัฐบาลก็ได้มีประกาศแต่งตั้งให้พระยาพิชัยสงครามเป็นผู้รักษาในตำแหน่งผู้บัญชาการทหารบกแทนพระยาพหลพลพยุหเสนา, ให้พระยาศรีสิทธิสงคราม เป็นผู้รักษาการในตำแหน่งเจ้ากรมยุทธการทหารบกแทนพระยาทรงสุรเดช และให้หลวงพิบูลสงคราม ซึ่งเป็นรองผู้บังคับการทหารปืนใหญ่อยู่ในขณะนั้นเลื่อนขึ้นเป็นผู้รักษาการในตำแหน่งผู้ช่วยผู้บัญชาการทหารบกฝ่ายยุทธการแทนพระยาทรงสุรเดช (แต่เดิมพระยาทรงสุรเดชควบอยู่สองตำแหน่ง)<ref>เรื่องเดียวกัน, หน้า 215.</ref> ทั้งนี้ตั้งแต่วันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2476 เป็นต้นไป		ในการนี้ พระยามโนปกรณ์นิติธาดาได้นำเรื่องขึ้นทูลเกล้าฯ ถวายพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวให้ทรงพิจารณา ซึ่งพระองค์ทรงยอมรับให้ลาออกโดยไม่มีการทักท้วงแต่อย่างใด ส่งผลให้รัฐบาลมีประกาศเรื่องการลาออกจากราชการของนายทหารทั้งสี่อย่างเป็นทางการในวันที่ 18 มิถุนายน พ.ศ.2476 และในวันเดียวกันรัฐบาลก็ได้มีประกาศแต่งตั้งให้พระยาพิชัยสงครามเป็นผู้รักษาในตำแหน่งผู้บัญชาการทหารบกแทนพระยาพหลพลพยุหเสนา, ให้พระยาศรีสิทธิสงคราม เป็นผู้รักษาการในตำแหน่งเจ้ากรมยุทธการทหารบกแทนพระยาทรงสุรเดช และให้หลวงพิบูลสงคราม ซึ่งเป็นรองผู้บังคับการทหารปืนใหญ่อยู่ในขณะนั้นเลื่อนขึ้นเป็นผู้รักษาการในตำแหน่งผู้ช่วยผู้บัญชาการทหารบกฝ่ายยุทธการแทนพระยาทรงสุรเดช (แต่เดิมพระยาทรงสุรเดชควบอยู่สองตำแหน่ง)<ref>เรื่องเดียวกัน, หน้า 215.</ref> ทั้งนี้ตั้งแต่วันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2476 เป็นต้นไป

Apirom เมื่อ 02:53, 18 เมษายน 2554

2011-04-18T02:53:20Z

←รุ่นแก้ไขก่อนหน้า		รุ่นแก้ไขเมื่อ 09:53, 18 เมษายน 2554
บรรทัดที่ 26:		บรรทัดที่ 26:
	==อ้างอิง==		==อ้างอิง==
	<references/>		<references/>
	[[หมวดหมู่:~~กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการเลือกตั้ง~~]]		[[หมวดหมู่:รัฐประหาร]]

Apirom: หน้าที่ถูกสร้างด้วย ''''ผู้เรียบเรียง''' สุวัสดี โภชน์พันธุ์ ---- '''ผู้ทรงคุ...'

2011-04-18T02:53:03Z

หน้าที่ถูกสร้างด้วย ''''ผู้เรียบเรียง''' สุวัสดี โภชน์พันธุ์ ---- '''ผู้ทรงคุ...'

หน้าใหม่

'''ผู้เรียบเรียง''' สุวัสดี โภชน์พันธุ์

----

'''ผู้ทรงคุณวุฒิประจำบทความ''' รองศาสตราจารย์นรนิติ เศรษฐบุตร และ รองศาสตราจารย์ ดร.นิยม รัฐอมฤต

----

==การรัฐประหาร 20 มิถุนายน พ.ศ.2476==

ภายหลังการประกาศใช้พระราชกฤษฎีกาให้ปิดประชุมสภาผู้แทนราษฎรและงดใช้รัฐธรรมนูญบางมาตรา และตั้งคณะรัฐมนตรีชุดใหม่ รัฐบาลชุดพระยามโนปกรณ์ดูเหมือนจะควบคุมสถานการณ์ทางการเมืองในขณะนั้นได้เป็นอย่างดี จนกระทั่งในกลางเดือนมิถุนายน พ.ศ.2476 ความตึงเครียดทางการเมืองก็เริ่มก่อตัวขึ้นเมื่อ “สี่ทหารเสือ” ของคณะราษฎร คือ พระยาพหลพลพยุหเสนา พระยาทรงสุรเดช พระยาฤทธิอัคเนย์ และพระประศาสน์พิทยายุทธ ได้ยื่นหนังสือลาออกจากตำแหน่งทางการเมืองและตำแหน่งทางการทหาร ด้วยข้ออ้างว่า มีอาการเจ็บป่วยอยู่เนืองๆ และไม่สามารถรับราชการได้อย่างเต็มควรแก่การ<ref> เสถียร ลายลักษณ์ (รวบรวม), ประชุมกฎหมายประจำศก เล่มที่ 46, พระนคร: โรงพิมพ์นิติเวชช์, 2476), หน้า 213 – 214.</ref> โดยในใบลาออกได้ระบุวันลาออกจากราชการไว้ล่วงหน้า คือ วันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ.2476

ในการนี้ พระยามโนปกรณ์นิติธาดาได้นำเรื่องขึ้นทูลเกล้าฯ ถวายพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวให้ทรงพิจารณา ซึ่งพระองค์ทรงยอมรับให้ลาออกโดยไม่มีการทักท้วงแต่อย่างใด ส่งผลให้รัฐบาลมีประกาศเรื่องการลาออกจากราชการของนายทหารทั้งสี่อย่างเป็นทางการในวันที่ 18 มิถุนายน พ.ศ.2476 และในวันเดียวกันรัฐบาลก็ได้มีประกาศแต่งตั้งให้พระยาพิชัยสงครามเป็นผู้รักษาในตำแหน่งผู้บัญชาการทหารบกแทนพระยาพหลพลพยุหเสนา, ให้พระยาศรีสิทธิสงคราม เป็นผู้รักษาการในตำแหน่งเจ้ากรมยุทธการทหารบกแทนพระยาทรงสุรเดช และให้หลวงพิบูลสงคราม ซึ่งเป็นรองผู้บังคับการทหารปืนใหญ่อยู่ในขณะนั้นเลื่อนขึ้นเป็นผู้รักษาการในตำแหน่งผู้ช่วยผู้บัญชาการทหารบกฝ่ายยุทธการแทนพระยาทรงสุรเดช (แต่เดิมพระยาทรงสุรเดชควบอยู่สองตำแหน่ง)<ref>เรื่องเดียวกัน, หน้า 215.</ref> ทั้งนี้ตั้งแต่วันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2476 เป็นต้นไป

คำประกาศให้มีการเปลี่ยนแปลงทางการทหารในวันที่ 18 มิถุนายน พ.ศ. 2476 นี้เป็นเรื่องที่ได้รับการวิพากษ์วิจารณ์และสามารถคาดคะเนไปได้หลายทาง<ref>ดูรายละเอียดใน ธำรงศักดิ์ เพชรเลิศอนันต์, 2475 และ 1 ปีหลังการปฏิวัติ, (กรุงเทพฯ: สถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2543), บทที่ 5.</ref> แต่สำหรับข้าราชการทหารรุ่นหนุ่ม การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้เป็นการคุกคามต่อชีวิตและความปลอดภัยของพวกตนโดยตรง ดังเช่นที่ อนันต์ พิบูลสงคราม กล่าวไว้ว่า

:::พ.อ.พระยาศรีสิทธิสงครามได้จัดการโยกย้ายตำแหน่งหน้าที่ของนายทหารเป็นว่าเล่น ไม่พอใจใครก็ย้ายเข้า การพิจารณาโยกย้ายนายทหารนั้นต้องกระทำเป็นความลับ ผู้ถูกย้ายไม่รู้ตัวจนกระทั่งคำสั่งจะได้ออกมาแล้ว แต่ข่าวการย้ายล่าสุดก็ได้เล็ดรอดออกมาว่า พ.อ.พระยาศรีสิทธิสงครามกำลังดำเนินการออกคำสั่งด่วนย้ายนายทหารผู้ก่อการเปลี่ยนแปลงการปกครองทั้งสิ้นให้พ้นไปจากการบังคับบัญชาหน่วยทหาร<ref> อ. พิบูลสงคราม, จอมพล ป.พิบูลสงคราม, เล่ม 1 (กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มนตรี, 2518), หน้า 168–169.</ref>

จากสภาพการณ์ดังกล่าว กลุ่มนายทหารหนุ่มของคณะราษฎรจึงได้ทำการรวมกำลังกัน โดยมีหลวงพิบูลสงครามเป็นหัวหน้าฝ่ายทหารบก และหลวงศุภชลาศัยเป็นหัวหน้าฝ่ายทหารเรือ เพื่อทำการรัฐประหารล้มรัฐบาลพระยามโนปกรณ์นิติธาดา ในการดำเนินงานครั้งนี้หลวงพิบูลสงครามคงตระหนักดีว่าตนยังไม่ใช่ “ชั้นผู้ใหญ่” พอที่จะเข้าคุมกองทัพได้ จึงได้เชิญพระยาพหลพลพยุหเสนามาเป็นผู้นำของคณะ โดยการติดต่อกับพระยาพหลพลพยุหเสนาเป็นไปอย่างยากลำบาก ทั้งในแง่ของการตรวจตราจากฝ่ายรัฐบาลและการเปลี่ยนใจพระยาพหลพลพยุหเสนาให้กลับมาเป็นผู้นำในทางการเมืองอีกครั้ง เข้าใจว่าผู้แทนของกลุ่มนายทหารหนุ่มซึ่งไปเจรจากับพระยาพหลพลพยุหเสนาแทนหลวงพิบูลสงครามคือ พระยาสุริยานุวัตร กับหลวงธำรงนาวาสวัสดิ์<ref>จำลอง อิทธะรงค์, ละครการเมือง (พระนคร: บริษัทสหอุปกรณ์, 2492), หน้า 170 – 171 และ Thawatt Mokarapong, History of Thai Revolution: A Study in Political Behavior (Bangkok: Chalermnit, 1972), p. 198.
<br>พระยาสุริยานุวัตรเป็นข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ ซึ่งสนใจวิชาเศรษฐศาสตร์การเมืองมาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 มีบทบาทน้อยมากในสมัยรัฐบาลพระยามโนปกรณ์นิติธาดา แต่ก็เป็นที่วางใจของกลุ่มนายทหารหนุ่มเนื่องด้วยมีฐานะเป็นบิดาของนายประจวบ บุนนาค สมาชิกคณะราษฎรสายพลเรือน ส่วนหลวงธำรงนาวาสวัสดิ์เป็นสมาชิกคณะราษฎรสายทหารเรือรุ่นหนุ่ม เขามีความรู้ทั้งในเรื่องการทหารเรือและวิชากฎหมาย (เป็นเนติบัณฑิตสยาม) ซึ่งยังไม่ได้มีบทบาทเท่าใดนักในช่วงปีแรกของการปฏิวัติสยาม 2475.</ref> ซึ่งทั้งสองคนนี้เป็นคนที่ใกล้ชิดสนิทสนมกับพระยาพหลพลพยุหเสนาเป็นอย่างดี รวมทั้งยังเป็นบุคคลที่กลุ่มทหารหนุ่มให้ความไว้วางใจ

การรัฐประหารได้เกิดขึ้นในตอนเช้ามืดของวันที่ 20 มิถุนายน พ.ศ. 2476 มีการนำกำลังเข้ายึดและควบคุมที่ทำการของรัฐบาลและจุดยุทธศาสตร์ที่สำคัญในพระนคร เช่น วังปารุสกวัน พระที่นั่งอนันตสมาคม กระทรวงกลาโหม สำนักงานไปรษณีย์กลาง โดยมีหลวงโกวิทอภัยวงศ์เป็นผู้ควบคุมตัดการติดต่อสื่อสารทางโทรศัพท์ และมีการส่งกำลังทหารและรถเกราะเข้าคุมประตูวิเศษชัยศรี พระบรมมหาราชวังซึ่งเป็นทำเนียบรัฐบาลในขณะนั้น ส่วนกำลังทหารเรือเข้าคุมท่าราชวรดิษฐ์และรักษาสถานการณ์ในแม่น้ำเจ้าพระยา นอกจากนี้ยังได้มีการบุกจับกุมพระยามโนปกรณ์นิติธาดาและบุคคลสำคัญในรัฐบาล และบีบบังคับให้พระยามโนปกรณ์นิติธาดาและคณะรัฐมนตรีลาออกในวันเดียวกัน เหตุการณ์ทั้งหมดนี้กลุ่มนายทหารที่ทำการรัฐประหารสามารถควบคุมสถานการณ์ได้หมดในเวลาอันรวดเร็วและไม่มีเหตุการณ์รุนแรงใดๆ เกิดขึ้น<ref>ดู ธำรงศักดิ์ เพชรเลิศอนันต์, 2475 และ 1 ปีหลังการปฏิวัติ, หน้า 326 – 327.</ref> พร้อมกันนั้นก็ได้มีการแจกประกาศแถลงการณ์แก่ประชาชนถึงเหตุผลของการรัฐประหารว่า “ด้วยคณะรัฐมนตรีที่บริหารราชการแผ่นดิน ณ บัดนี้ไม่ถูกต้องตามรัฐธรรมนูญ โดยเริ่มต้นปิดสภาผู้แทนราษฎร แล้วงดใช้รัฐธรรมนูญ คณะทหารบก ทหารเรือ และพลเรือน จึงได้ดำเนินการเพื่อให้มีการเปิดสภาผู้แทนราษฎรดำเนินการตามรัฐธรรมนูญ…”<ref>กจช. สร.0201.12/45 เรื่องการยึดอำนาจการปกครองเมื่อวันที่ 20 มิถุนายน 2476 อ้างถึงใน เรื่องเดียวกัน, หน้า 326 - 327.</ref>

ถัดมาเจ้าพระยาพิชัยญาติ ประธานสภาผู้แทนราษฎร ได้เดินทางโดยรถไฟขบวนพิเศษไปเฝ้าพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว เพื่อกราบบังคมทูลลงพระปรมาภิไธยให้มีประกาศประกาศแต่งตั้งพระยาพหลพลพยุหเสนาเป็นนายกรัฐมนตรี พร้อมกับให้มีประกาศเปิดการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ในวันที่ 21 มิถุนายน พ.ศ.2476<ref>เสถียร ลายลักษณ์ (รวบรวม), ประชุมกฎหมายประจำศก เล่มที่ 46, หน้า 216–217. </ref> และการประชุมสภาผู้แทนราษฎรตามรัฐธรรมนูญก็เริ่มขึ้นอีกครั้งในวันที่ 22 มิถุนายน พ.ศ.2476 หลังจากที่ปิดไปเป็นเวลากว่า 81 วัน การยึดอำนาจในครั้งนี้ถือได้ว่าเป็นจุดจบทางการเมืองของพระยามโนปกรณ์นิติธาดา

==อ้างอิง==
<references/>
[[หมวดหมู่:กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการเลือกตั้ง]]