รัฐบาลพรรคเดียว - ประวัติรุ่นแก้ไข

Trikao เมื่อ 03:54, 14 กรกฎาคม 2566

2023-07-14T03:54:13Z

←รุ่นแก้ไขก่อนหน้า		รุ่นแก้ไขเมื่อ 10:54, 14 กรกฎาคม 2566
บรรทัดที่ 50:		บรรทัดที่ 50:
	\| style="width:200px;" \| <p style="text-align: center;">5%</p>		\| style="width:200px;" \| <p style="text-align: center;">5%</p>
	\|}		\|}
	<p style="text-align: center;">'''ที่มา : ~~จำลองโดยผู้เขียน~~'''</p>		<p style="text-align: center;">'''ที่มา''' ''':''' จำลองโดยผู้เขียน</p>

	<p style="text-align: center;">'''ตารางที่ 2 : '''พรรคการเมืองที่ชนะการเลือกตั้งพรรคเดียว</p>		<p style="text-align: center;">'''ตารางที่ 2 : '''พรรคการเมืองที่ชนะการเลือกตั้งพรรคเดียว</p>
บรรทัดที่ 102:		บรรทัดที่ 102:
	= <span style="font-size:x-large;">'''บรรณานุกรม'''</span> =		= <span style="font-size:x-large;">'''บรรณานุกรม'''</span> =

	Almond, Gabriel A., G. Bingham Powell, Kaare Strom, and Russell J. Dalton. "Government and Policymaking." In ''Comparative Politics Today: A World View'', edited by Gabriel A. Almond, Russell J. Dalton, G. Bingham Powell, and Kaare Strom, 101-28. New York: Pearson, 2006.		Almond, Gabriel A., G. Bingham Powell, Kaare Strom, and Russell J. Dalton. "Government and Policymaking." In Comparative Politics Today: A World View, edited by Gabriel A. Almond, Russell J. Dalton, G. Bingham Powell, and Kaare Strom, 101-28. New York: Pearson, 2006.

	Dimock, S. "Parliamentary Ethics." In ''Encyclopedia of Applied Ethics (Second Edition)'', edited by Ruth Chadwick, 338-48. San Diego: Academic Press, 2012.		Dimock, S. "Parliamentary Ethics." In Encyclopedia of Applied Ethics (Second Edition), edited by Ruth Chadwick, 338-48. San Diego: Academic Press, 2012.

	Encyclopedia.com. "Majoritarian Party Systems." Last modified Accessed 17 June, 2021. [https://www.encyclopedia.com/international/legal-and-political-magazines/majoritarian-party-systems https://www.encyclopedia.com/international/legal-and-political-magazines/majoritarian-party-systems].		Encyclopedia.com. "Majoritarian Party Systems." Last modified Accessed 17 June, 2021. [https://www.encyclopedia.com/international/legal-and-political-magazines/majoritarian-party-systems https://www.encyclopedia.com/international/legal-and-political-magazines/majoritarian-party-systems].

	Klesner, Joseph L. ''Comparative Politica: A Introduction''. New York: McGraw-Hill, 2014.		Klesner, Joseph L. Comparative Politica: A Introduction. New York: McGraw-Hill, 2014.

	นพรัตน์ วงศ์วิทยาพาณิชย์. "การก่อเกิดรัฐบาลพรรคเดียวในการเมืองไทย: ศึกษากรณีพรรคไทยรักไทย." มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2550.		นพรัตน์ วงศ์วิทยาพาณิชย์. "การก่อเกิดรัฐบาลพรรคเดียวในการเมืองไทย: ศึกษากรณีพรรคไทยรักไทย." มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2550.
บรรทัดที่ 120:		บรรทัดที่ 120:
	[[#_ftnref1\|[1]]] วรวลัญจ์ โรจนพล, "รัฐบาลในการเมืองไทย," ใน เอกสารการสอนชุดวิชาสถาบันและกระบวนการทางการเมืองไทย, ฐปนรรต พรหมอินทร์ (บรรณาธิการ) (นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, 2561), 17.		[[#_ftnref1\|[1]]] วรวลัญจ์ โรจนพล, "รัฐบาลในการเมืองไทย," ใน เอกสารการสอนชุดวิชาสถาบันและกระบวนการทางการเมืองไทย, ฐปนรรต พรหมอินทร์ (บรรณาธิการ) (นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, 2561), 17.
	<div id="ftn2">		<div id="ftn2">
	[[#_ftnref2\|[2]]] Joseph L. Klesner, ''Comparative Politica: A Introduction'' (New York: McGraw-Hill, 2014), 115-16.		[[#_ftnref2\|[2]]] Joseph L. Klesner, Comparative Politica: A Introduction (New York: McGraw-Hill, 2014), 115-16.
	</div> <div id="ftn3">		</div> <div id="ftn3">
	[[#_ftnref3\|[3]]] วรวลัญจ์ โรจนพล,  ใน เอกสารการสอนชุดวิชาสถาบันและกระบวนการทางการเมืองไทย, 17.		[[#_ftnref3\|[3]]] วรวลัญจ์ โรจนพล,  ใน เอกสารการสอนชุดวิชาสถาบันและกระบวนการทางการเมืองไทย, 17.
บรรทัดที่ 130:		บรรทัดที่ 130:
	[[#_ftnref6\|[6]]] Ibid., 117.		[[#_ftnref6\|[6]]] Ibid., 117.
	</div> <div id="ftn7">		</div> <div id="ftn7">
	[[#_ftnref7\|[7]]] S. Dimock, "Parliamentary Ethics," in ''Encyclopedia of Applied Ethics (Second Edition)'', ed. Ruth Chadwick (San Diego: Academic Press, 2012).		[[#_ftnref7\|[7]]] S. Dimock, "Parliamentary Ethics," in Encyclopedia of Applied Ethics (Second Edition), ed. Ruth Chadwick (San Diego: Academic Press, 2012).
	</div> <div id="ftn8">		</div> <div id="ftn8">
	[[#_ftnref8\|[8]]] วรวลัญจ์ โรจนพล,  ใน เอกสารการสอนชุดวิชาสถาบันและกระบวนการทางการเมืองไทย, 18.		[[#_ftnref8\|[8]]] วรวลัญจ์ โรจนพล,  ใน เอกสารการสอนชุดวิชาสถาบันและกระบวนการทางการเมืองไทย, 18.
บรรทัดที่ 136:		บรรทัดที่ 136:
	[[#_ftnref9\|[9]]] Klesner, 117.		[[#_ftnref9\|[9]]] Klesner, 117.
	</div> <div id="ftn10">		</div> <div id="ftn10">
	[[#_ftnref10\|[10]]] Dimock,  in ''Encyclopedia of Applied Ethics (Second Edition)''.		[[#_ftnref10\|[10]]] Dimock,  in Encyclopedia of Applied Ethics (Second Edition).
	</div> <div id="ftn11">		</div> <div id="ftn11">
	[[#_ftnref11\|[11]]] Gabriel A. Almond et al., "Government and Policymaking," in ''Comparative Politics Today: A World View'', ed. Gabriel A. Almond et al. (New York: Pearson, 2006), 101-28.		[[#_ftnref11\|[11]]] Gabriel A. Almond et al., "Government and Policymaking," in Comparative Politics Today: A World View, ed. Gabriel A. Almond et al. (New York: Pearson, 2006), 101-28.
	</div> <div id="ftn12">		</div> <div id="ftn12">
	[[#_ftnref12\|[12]]] พรรณชฎา ศิริวรรณบุศย์, "วิวัฒนาการพรรคการเมืองจากอดีตสู่ปัจจุบัน," วารสารพรรคการเมืองสัมพันธ์ 19, เล่ม 2 (2557): 9.		[[#_ftnref12\|[12]]] พรรณชฎา ศิริวรรณบุศย์, "วิวัฒนาการพรรคการเมืองจากอดีตสู่ปัจจุบัน," วารสารพรรคการเมืองสัมพันธ์ 19, เล่ม 2 (2557): 9.
บรรทัดที่ 151:		บรรทัดที่ 151:
	</div> <div id="ftn17">		</div> <div id="ftn17">
	[[#_ftnref17\|[17]]] Ibid., 31-32.		[[#_ftnref17\|[17]]] Ibid., 31-32.
	</div> </div> <div><div id="ftn17"><!--![endif]----></div> </div>~~Fckmw1fckmw~~		</div> </div> <div><div id="ftn17"><!--![endif]----></div> </div>
	[[Category:พรรคการเมือง]] [[Category:ว่าด้วยพรรคการเมืองและการเลือกตั้ง]] [[Category:พรรคการเมืองและการเลือกตั้ง]] [[Category:สารานุกรม คำศัพท์ต่าง ๆ]]		[[Category:พรรคการเมือง]] [[Category:ว่าด้วยพรรคการเมืองและการเลือกตั้ง]] [[Category:พรรคการเมืองและการเลือกตั้ง]] [[Category:สารานุกรม คำศัพท์ต่าง ๆ]]

Trikao เมื่อ 06:59, 7 มีนาคม 2566

2023-03-07T06:59:03Z

←รุ่นแก้ไขก่อนหน้า		รุ่นแก้ไขเมื่อ 13:59, 7 มีนาคม 2566
บรรทัดที่ 12:		บรรทัดที่ 12:
	= <span style="font-size:x-large;">'''นิยามทั่วไปของรัฐบาลพรรคเดียว'''</span> =		= <span style="font-size:x-large;">'''นิยามทั่วไปของรัฐบาลพรรคเดียว'''</span> =

	รัฐบาลพรรคเดียวหรือรัฐบาลพรรคเดียวที่มาจากการเลือกตั้งด้วยเสียงข้างมาก (Single-Party Majoritarian Government) หมายถึง รูปแบบรัฐบาลที่จัดตั้งโดยพรรคการเมืองพรรคเดียวที่มีเสียงข้างมากในรัฐสภา (หรือในกรณีของประเทศที่ใช้ระบบสภาคู่จะต้องมีเสียงข้างมากในสภาล่างหรือสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร)[[#_ftn1\|[1]]] การเกิดรัฐบาลพรรคเดียวในกรณีนี้พบในประเทศที่ปกครองระบบรัฐสภา (parliamentary government) ตัวอย่างเช่น รัฐบาลพรรคเดียวของพรรคไทยรักไทยภายหลังการชนะการเลือกตั้งใน พ.ศ. 2548 การสลับกันเป็นรัฐบาลพรรคเดียวระหว่างพรรคอนุรักษ์นิยม (Conservative Party) และพรรคแรงงาน (Labour Party) ในประเทศอังกฤษหลัง[[สงครามโลกครั้งที่_2]] จนถึงปัจจุบัน หรือการจัดตั้งรัฐบาลพรรคเดียวของพรรคเสรีประชาธิปไตย (Liberal Democratic Party: LDP) ในประเทศญี่ปุ่น เป็นต้น โดยความหมายของรัฐบาลพรรคเดียวที่ในที่นี้จะแตกต่างจาก[[ระบบพรรคการเมืองพรรคเดียว]] (Single-Party System หรือ One-party state) ที่ประเทศกำหนดให้พรรคการเมืองเพียงพรรคเดียวมีอำนาจทางการเมืองในการปกครองประเทศภายใต้ระบอบปกครองแบบเบ็ดเสร็จ (totalitarianism)		รัฐบาลพรรคเดียวหรือรัฐบาลพรรคเดียวที่มาจากการเลือกตั้งด้วยเสียงข้างมาก (Single-Party Majoritarian Government) หมายถึง รูปแบบรัฐบาลที่จัดตั้งโดยพรรคการเมืองพรรคเดียวที่มีเสียงข้างมากในรัฐสภา (หรือในกรณีของประเทศที่ใช้ระบบสภาคู่จะต้องมีเสียงข้างมากในสภาล่างหรือสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร)[[#_ftn1\|[1]]] การเกิดรัฐบาลพรรคเดียวในกรณีนี้พบในประเทศที่ปกครองระบบรัฐสภา (parliamentary government) ตัวอย่างเช่น รัฐบาลพรรคเดียวของพรรคไทยรักไทยภายหลังการชนะการเลือกตั้งใน พ.ศ. 2548 การสลับกันเป็นรัฐบาลพรรคเดียวระหว่างพรรคอนุรักษ์นิยม (Conservative Party) และพรรคแรงงาน (Labour Party) ในประเทศอังกฤษหลัง[[สงครามโลกครั้งที่_2\|สงครามโลกครั้งที่_2]] จนถึงปัจจุบัน หรือการจัดตั้งรัฐบาลพรรคเดียวของพรรคเสรีประชาธิปไตย (Liberal Democratic Party: LDP) ในประเทศญี่ปุ่น เป็นต้น โดยความหมายของรัฐบาลพรรคเดียวที่ในที่นี้จะแตกต่างจาก[[ระบบพรรคการเมืองพรรคเดียว\|ระบบพรรคการเมืองพรรคเดียว]] (Single-Party System หรือ One-party state) ที่ประเทศกำหนดให้พรรคการเมืองเพียงพรรคเดียวมีอำนาจทางการเมืองในการปกครองประเทศภายใต้ระบอบปกครองแบบเบ็ดเสร็จ (totalitarianism)

	= <span style="font-size:x-large;">'''รัฐบาลพรรคเดียวในการปกครองระบบรัฐสภา'''</span> =		= <span style="font-size:x-large;">'''รัฐบาลพรรคเดียวในการปกครองระบบรัฐสภา'''</span> =
บรรทัดที่ 21:		บรรทัดที่ 21:


	<p style="text-align: center;">'''ตารางที่ 1 : ~~พรรคการเมืองที่ชนะการเลือกตั้งพรรคเดียว~~'''</p>		<p style="text-align: center;">'''ตารางที่ 1 : '''พรรคการเมืองที่ชนะการเลือกตั้งพรรคเดียว</p>
	{\| align="center" border="1" cellpadding="0" cellspacing="0"		{\| align="center" border="1" cellpadding="0" cellspacing="0"
	\|-		\|-
บรรทัดที่ 50:		บรรทัดที่ 50:
	\| style="width:200px;" \| <p style="text-align: center;">5%</p>		\| style="width:200px;" \| <p style="text-align: center;">5%</p>
	\|}		\|}
	<p style="text-align: center;">'''ที่มา : จำลองโดยผู้เขียน'''</p>		<p style="text-align: center;">'''ที่มา : จำลองโดยผู้เขียน'''</p>

	<p style="text-align: center;">'''ตารางที่ 2 : ~~พรรคการเมืองที่ชนะการเลือกตั้งพรรคเดียว~~'''</p>		<p style="text-align: center;">'''ตารางที่ 2 : '''พรรคการเมืองที่ชนะการเลือกตั้งพรรคเดียว</p>
	{\| align="center" border="1" cellpadding="0" cellspacing="0"		{\| align="center" border="1" cellpadding="0" cellspacing="0"
	\|-		\|-
บรรทัดที่ 81:		บรรทัดที่ 81:
	\| style="width:200px;" \| <p style="text-align: center;">2</p>		\| style="width:200px;" \| <p style="text-align: center;">2</p>
	\|}		\|}
	<p style="text-align: center;">'''ที่มา : ~~จำลองโดยผู้เขียน~~'''</p>		<p style="text-align: center;">'''ที่มา : '''จำลองโดยผู้เขียน</p>


บรรทัดที่ 88:		บรรทัดที่ 88:
	= <span style="font-size:x-large;">'''ระบบพรรคการเมืองในการเกิดรัฐบาลพรรคเดียว'''</span> =		= <span style="font-size:x-large;">'''ระบบพรรคการเมืองในการเกิดรัฐบาลพรรคเดียว'''</span> =

	ปัจจัยหนึ่งที่ส่งผลต่อการเกิดรัฐบาลพรรคเดียวที่สำคัญคือระบบพรรคการเมืองที่ก่อร่างและมีพัฒนาการตามลักษณะเฉพาะในแต่ละประเทศ จนกล่าวได้ว่าสิ่งที่กำหนดว่าพรรคการเมืองจะสามารถควบคุมและได้รับเสียงส่วนใหญ่ในการจัดตั้งรัฐบาลคือระบบพรรคการเมือง ว่าจะส่งผลให้เกิดการตั้ง[[รัฐบาลพรรคเดียว]] [[รัฐบาลผสม]] (coalition cabinet) หรือรัฐบาลเสียงข้างน้อย (minority cabinet) จากแผนภาพที่ 1 แสดงให้เห็นว่าความเป็นไปได้ที่จะเกิดปรากฎการณ์รัฐบาลพรรคเดียวสามารถเกิดขึ้นได้ในประเทศที่ระบบการแข่งขันของพรรคการเมืองแบบสองพรรค (two-party system) และแบบหลายพรรค (multiparty system)[[#_ftn11\|[11]]]		ปัจจัยหนึ่งที่ส่งผลต่อการเกิดรัฐบาลพรรคเดียวที่สำคัญคือระบบพรรคการเมืองที่ก่อร่างและมีพัฒนาการตามลักษณะเฉพาะในแต่ละประเทศ จนกล่าวได้ว่าสิ่งที่กำหนดว่าพรรคการเมืองจะสามารถควบคุมและได้รับเสียงส่วนใหญ่ในการจัดตั้งรัฐบาลคือระบบพรรคการเมือง ว่าจะส่งผลให้เกิดการตั้ง'''รัฐบาลพรรคเดียว''' [[รัฐบาลผสม\|รัฐบาลผสม]] (coalition cabinet) หรือรัฐบาลเสียงข้างน้อย (minority cabinet) จากแผนภาพที่ 1 แสดงให้เห็นว่าความเป็นไปได้ที่จะเกิดปรากฎการณ์รัฐบาลพรรคเดียวสามารถเกิดขึ้นได้ในประเทศที่ระบบการแข่งขันของพรรคการเมืองแบบสองพรรค (two-party system) และแบบหลายพรรค (multiparty system)[[#_ftn11\|[11]]]

	โดยในส่วนของระบบพรรคการเมืองแบบสองพรรค (two-party system) จะเกิดในประเทศที่ระบบพรรคการเมืองก่อให้เกิดระบบพรรคใหญ่สองพรรคที่สามารถแข่งขันกันเพื่อได้รับเลือกตั้งเป็นเสียงข้างมากในการจัดตั้งรัฐบาลพรรคเดียว แม้ว่าในระบบสองพรรคอาจมีพรรคการเมืองขนาดเล็กสามารถสมัครรับเลือกตั้งและได้ที่นั่งในรัฐสภาบ้าง แต่จะมีเพียงพรรคการเมืองสองพรรคใหญ่ที่จะได้คะแนนเสียงและที่นั่งในรัฐสภาเกือบทั้งหมดในการเลือกตั้ง พรรคการเมืองขนาดใหญ่สองพรรคมักจะผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนการชนะการเลือกตั้งและจัดตั้งรัฐบาล โดยคะแนนเสียงที่ได้จะช่วยให้พรรคการเมืองที่ชนะเลือกตั้งสามารถควบคุมฝ่ายนิติบัญญัติและฝ่ายบริหารได้[[#_ftn12\|[12]]] ระบบพรรคการเมืองแบบสองพรรคที่เกิดในประเทศที่ใช้ระบบรัฐสภาที่สำคัญ ได้แก่ อังกฤษที่ระบบพรรคการเมืองแบบสองพรรคได้ครอบงำระบบการเมืองของอังกฤษมาเป็นเวลายาวนานและได้แพร่กระจายไปยังประเทศในเครือจักรภพของอังกฤษและประเทศอื่น ๆ[[#_ftn13\|[13]]] ขณะที่ระบบพรรคการเมืองแบบหลายพรรค (multiparty system) จะเกิดในประเทศที่มีพรรคการเมืองหลายพรรคตั้งแต่ 3 พรรคขึ้นไปแต่ไม่มีพรรคใดที่สามารถได้เสียงข้างมากเด็ดขาดในการจัดตั้งรัฐบาล ทำให้พรรคการเมืองต้องแข่งขันกันเพื่อรวบรวมเสียงจากพรรคการเมืองต่าง ๆ ที่ได้เพื่อจัดตั้งรัฐบาลผสม[[#_ftn14\|[14]]] อย่างไรก็ตาม อาจมีบางกรณีที่ประเทศที่มีระบบพรรคการเมืองหลายพรรคอาจมีพรรคการเมืองที่สามารถชนะการเลือกตั้งจนได้คะแนนเสียงข้างมากแบบเด็ดขาด แต่ความเป็นไปได้ในการเกิดกรณีดังกล่าวย่อมน้อยกว่าประเทศที่ใช้ระบบพรรคการเมืองแบบสองพรรค		โดยในส่วนของระบบพรรคการเมืองแบบสองพรรค (two-party system) จะเกิดในประเทศที่ระบบพรรคการเมืองก่อให้เกิดระบบพรรคใหญ่สองพรรคที่สามารถแข่งขันกันเพื่อได้รับเลือกตั้งเป็นเสียงข้างมากในการจัดตั้งรัฐบาลพรรคเดียว แม้ว่าในระบบสองพรรคอาจมีพรรคการเมืองขนาดเล็กสามารถสมัครรับเลือกตั้งและได้ที่นั่งในรัฐสภาบ้าง แต่จะมีเพียงพรรคการเมืองสองพรรคใหญ่ที่จะได้คะแนนเสียงและที่นั่งในรัฐสภาเกือบทั้งหมดในการเลือกตั้ง พรรคการเมืองขนาดใหญ่สองพรรคมักจะผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนการชนะการเลือกตั้งและจัดตั้งรัฐบาล โดยคะแนนเสียงที่ได้จะช่วยให้พรรคการเมืองที่ชนะเลือกตั้งสามารถควบคุมฝ่ายนิติบัญญัติและฝ่ายบริหารได้[[#_ftn12\|[12]]] ระบบพรรคการเมืองแบบสองพรรคที่เกิดในประเทศที่ใช้ระบบรัฐสภาที่สำคัญ ได้แก่ อังกฤษที่ระบบพรรคการเมืองแบบสองพรรคได้ครอบงำระบบการเมืองของอังกฤษมาเป็นเวลายาวนานและได้แพร่กระจายไปยังประเทศในเครือจักรภพของอังกฤษและประเทศอื่น ๆ[[#_ftn13\|[13]]] ขณะที่ระบบพรรคการเมืองแบบหลายพรรค (multiparty system) จะเกิดในประเทศที่มีพรรคการเมืองหลายพรรคตั้งแต่ 3 พรรคขึ้นไปแต่ไม่มีพรรคใดที่สามารถได้เสียงข้างมากเด็ดขาดในการจัดตั้งรัฐบาล ทำให้พรรคการเมืองต้องแข่งขันกันเพื่อรวบรวมเสียงจากพรรคการเมืองต่าง ๆ ที่ได้เพื่อจัดตั้งรัฐบาลผสม[[#_ftn14\|[14]]] อย่างไรก็ตาม อาจมีบางกรณีที่ประเทศที่มีระบบพรรคการเมืองหลายพรรคอาจมีพรรคการเมืองที่สามารถชนะการเลือกตั้งจนได้คะแนนเสียงข้างมากแบบเด็ดขาด แต่ความเป็นไปได้ในการเกิดกรณีดังกล่าวย่อมน้อยกว่าประเทศที่ใช้ระบบพรรคการเมืองแบบสองพรรค


	<p style="text-align: center;">'''แผนภาพที่ 1 : ~~พรรคการเมืองในการจัดตั้งรัฐบาลในระบบรัฐสภา~~'''</p>		<p style="text-align: center;">'''แผนภาพที่ 1 : '''พรรคการเมืองในการจัดตั้งรัฐบาลในระบบรัฐสภา</p>
	[[File:GOV-1.jpg\|center\|RTENOTITLE]]		[[File:GOV-1.jpg\|center\|RTENOTITLE]]
	<p style="text-align: center;">'''ที่มา :''' แปลจาก Gabriel A. Almond et al., "Government and Policymaking," in ''Comparative Politics Today: A World View'', ed. Gabriel A. Almond et al. (New York: Pearson, 2006), 121.</p>		<p style="text-align: center;">'''ที่มา :''' แปลจาก Gabriel A. Almond et al., "Government and Policymaking," in ''Comparative Politics Today: A World View'', ed. Gabriel A. Almond et al. (New York: Pearson, 2006), 121.</p>


บรรทัดที่ 151:		บรรทัดที่ 151:
	</div> <div id="ftn17">		</div> <div id="ftn17">
	[[#_ftnref17\|[17]]] Ibid., 31-32.		[[#_ftnref17\|[17]]] Ibid., 31-32.
	</div> </div> <div><div id="ftn17"><!--![endif]----></div> </div>		</div> </div> <div><div id="ftn17"><!--![endif]----></div> </div>Fckmw1fckmw
	~~<!--![endif]---->~~		[[Category:พรรคการเมือง]] [[Category:ว่าด้วยพรรคการเมืองและการเลือกตั้ง]] [[Category:พรรคการเมืองและการเลือกตั้ง]] [[Category:สารานุกรม คำศัพท์ต่าง ๆ]]

	[[Category:พรรคการเมือง]][[Category:ว่าด้วยพรรคการเมืองและการเลือกตั้ง]][[Category:พรรคการเมืองและการเลือกตั้ง]][[Category:สารานุกรม คำศัพท์ต่าง ๆ]]

Trikao เมื่อ 03:55, 7 มีนาคม 2566

2023-03-07T03:55:23Z

แสดงการเปลี่ยนแปลง

Apirom เมื่อ 07:55, 18 ตุลาคม 2564

2021-10-18T07:55:53Z

←รุ่นแก้ไขก่อนหน้า		รุ่นแก้ไขเมื่อ 14:55, 18 ตุลาคม 2564
บรรทัดที่ 26:		บรรทัดที่ 26:


	'''ตารางที่ ''''''1: พรรคการเมืองที่ชนะการเลือกตั้งพรรคเดียว'''		'''ตารางที่ 1'''''': พรรคการเมืองที่ชนะการเลือกตั้งพรรคเดียว'''

	{\| border="1" cellpadding="0" cellspacing="0"		{\| border="1" cellpadding="0" cellspacing="0"
บรรทัดที่ 148:		บรรทัดที่ 148:


	อย่างไรก็ตาม การเป็นรัฐบาลพรรคเดียวต้องขึ้นอยู่กับจำนวนที่นั่งในรัฐสภา หากสมาชิกรัฐสภาที่สังกัดพรรคเดียวกับพรรคร่วมรัฐบาลไม่เชื่อฟังหรือมีความคิดเห็นที่แตกต่างจากพรรคก็อาจส่งผลต่อเสถียรภาพของรัฐบาล พรรคการเมืองจึงจำเป็นต้องควบคุมการทำงานและทิศทางของสมาชิกรัฐสภาพรรคของตนเอง ด้วยเหตุนี้พรรคการเมืองต้องสร้าง'''วินัยพรรค (''''''Party Discipline)''' เพือให้สมาชิกรัฐสภาลงคะแนนเสียงในสภาไปในทิศทางเดียวกันอย่างเป็นเอกฉันท์[[#_ftn6\|[6]]] มีน้อยครั้งมากที่จะมีการลงคะแนนเสียงขัดแย้งกับทิศทางของพรรค เว้นแต่ว่าผู้นำพรรคจะเปิดโอกาสให้สมาชิกสามารถตัดสินใจลงคะแนนเสียงได้อย่างอิสระตามจิตสำนึกของตัวสมาชิกเองหรือตามความต้องการของประชาชนในพื้นที่[[#_ftn7\|[7]]] นอกจากนี้พรรคการเมืองที่มีเสียงข้างมากในรัฐสภาสามารถกำกับทิศทางการทำงานในกระบวนการนิติบัญญัติ อาทิ การกำหนดวาระการประชุมและการกำหนดช่วงเวลาในการบรรจุวาระ[[#_ftn8\|[8]]] ถ้าหากพรรคการเมืองในระบบรัฐสภาไม่สามารถรักษาวินัยพรรคได้ก็ส่งผลกระทบต่อการรักษาเสถียรภาพของรัฐบาลหรือไม่สามารถควบคุมคะแนนเสียงเพื่อไว้วางใจ (vote of confidence) จากสภาได้[[#_ftn9\|[9]]] อีกทั้งยังก่อให้เกิดความเสี่ยงที่สมาชิกผู้ลงคะแนนจัดแย้งกับทิศทางของพรรคจะย้ายขั้วทางการเมืองไปสังกัดกับพรรคฝ่ายตรงข้ามหรือประกาศตนเป็นอิสระ (independent)[[#_ftn10\|[10]]]		อย่างไรก็ตาม การเป็นรัฐบาลพรรคเดียวต้องขึ้นอยู่กับจำนวนที่นั่งในรัฐสภา หากสมาชิกรัฐสภาที่สังกัดพรรคเดียวกับพรรคร่วมรัฐบาลไม่เชื่อฟังหรือมีความคิดเห็นที่แตกต่างจากพรรคก็อาจส่งผลต่อเสถียรภาพของรัฐบาล พรรคการเมืองจึงจำเป็นต้องควบคุมการทำงานและทิศทางของสมาชิกรัฐสภาพรรคของตนเอง ด้วยเหตุนี้พรรคการเมืองต้องสร้าง''วินัยพรรค (''''''Party Discipline)''' เพือให้สมาชิกรัฐสภาลงคะแนนเสียงในสภาไปในทิศทางเดียวกันอย่างเป็นเอกฉันท์[[#_ftn6\|[6]]] มีน้อยครั้งมากที่จะมีการลงคะแนนเสียงขัดแย้งกับทิศทางของพรรค เว้นแต่ว่าผู้นำพรรคจะเปิดโอกาสให้สมาชิกสามารถตัดสินใจลงคะแนนเสียงได้อย่างอิสระตามจิตสำนึกของตัวสมาชิกเองหรือตามความต้องการของประชาชนในพื้นที่[[#_ftn7\|[7]]] นอกจากนี้พรรคการเมืองที่มีเสียงข้างมากในรัฐสภาสามารถกำกับทิศทางการทำงานในกระบวนการนิติบัญญัติ อาทิ การกำหนดวาระการประชุมและการกำหนดช่วงเวลาในการบรรจุวาระ[[#_ftn8\|[8]]] ถ้าหากพรรคการเมืองในระบบรัฐสภาไม่สามารถรักษาวินัยพรรคได้ก็ส่งผลกระทบต่อการรักษาเสถียรภาพของรัฐบาลหรือไม่สามารถควบคุมคะแนนเสียงเพื่อไว้วางใจ (vote of confidence) จากสภาได้[[#_ftn9\|[9]]] อีกทั้งยังก่อให้เกิดความเสี่ยงที่สมาชิกผู้ลงคะแนนจัดแย้งกับทิศทางของพรรคจะย้ายขั้วทางการเมืองไปสังกัดกับพรรคฝ่ายตรงข้ามหรือประกาศตนเป็นอิสระ (independent)[[#_ftn10\|[10]]]


บรรทัดที่ 162:		บรรทัดที่ 162:
	'''แผนภาพที่ ''''''1: พรรคการเมืองในการจัดตั้งรัฐบาลในระบบรัฐสภา'''		'''แผนภาพที่ ''''''1: พรรคการเมืองในการจัดตั้งรัฐบาลในระบบรัฐสภา'''

	~~ ~~		[[File:GOV-1.jpg]]

	'''ที่มา: แปลจาก ''''''Gabriel A. Almond et al., "Government and Policymaking," in ''Comparative Politics Today: A World View'', ed. Gabriel A. Almond et al. (New York: Pearson, 2006), 121.'''		'''ที่มา: แปลจาก ''''''Gabriel A. Almond et al., "Government and Policymaking," in ''Comparative Politics Today: A World View'', ed. Gabriel A. Almond et al. (New York: Pearson, 2006), 121.'''


บรรทัดที่ 178:		บรรทัดที่ 178:
	Dimock, S. "Parliamentary Ethics." In ''Encyclopedia of Applied Ethics (Second Edition)'', edited by Ruth Chadwick, 338-48. San Diego: Academic Press, 2012.		Dimock, S. "Parliamentary Ethics." In ''Encyclopedia of Applied Ethics (Second Edition)'', edited by Ruth Chadwick, 338-48. San Diego: Academic Press, 2012.

	Encyclopedia.com. "Majoritarian Party Systems." Last modified Accessed 17 June, 2021. https://www.encyclopedia.com/international/legal-and-political-magazines/majoritarian-party-systems.		Encyclopedia.com. "Majoritarian Party Systems." Last modified Accessed 17 June, 2021. [https://www.encyclopedia.com/international/legal-and-political-magazines/majoritarian-party-systems https://www.encyclopedia.com/international/legal-and-political-magazines/majoritarian-party-systems].

	Klesner, Joseph L. ''Comparative Politica: A Introduction''. New York: McGraw-Hill, 2014.		Klesner, Joseph L. ''Comparative Politica: A Introduction''. New York: McGraw-Hill, 2014.
บรรทัดที่ 216:		บรรทัดที่ 216:
	[[#_ftnref12\|[12]]] พรรณชฎา ศิริวรรณบุศย์, "วิวัฒนาการพรรคการเมืองจากอดีตสู่ปัจจุบัน," วารสารพรรคการเมืองสัมพันธ์ 19, เล่ม 2 (2557): 9.		[[#_ftnref12\|[12]]] พรรณชฎา ศิริวรรณบุศย์, "วิวัฒนาการพรรคการเมืองจากอดีตสู่ปัจจุบัน," วารสารพรรคการเมืองสัมพันธ์ 19, เล่ม 2 (2557): 9.
	</div> <div id="ftn13">		</div> <div id="ftn13">
	[[#_ftnref13\|[13]]] Encyclopedia.com, "Majoritarian Party Systems," accessed 17 June, 2021. https://www.encyclopedia.com/international/legal-and-political-magazines/majoritarian-party-systems.		[[#_ftnref13\|[13]]] Encyclopedia.com, "Majoritarian Party Systems," accessed 17 June, 2021. [https://www.encyclopedia.com/international/legal-and-political-magazines/majoritarian-party-systems https://www.encyclopedia.com/international/legal-and-political-magazines/majoritarian-party-systems].
	</div> <div id="ftn14">		</div> <div id="ftn14">
	[[#_ftnref14\|[14]]] พรรณชฎา ศิริวรรณบุศย์, 10.		[[#_ftnref14\|[14]]] พรรณชฎา ศิริวรรณบุศย์, 10.
บรรทัดที่ 225:		บรรทัดที่ 225:
	</div> <div id="ftn17">		</div> <div id="ftn17">
	[[#_ftnref17\|[17]]] Ibid., 31-32.		[[#_ftnref17\|[17]]] Ibid., 31-32.
	</div> </div> <div><div id="ftn17">		</div> </div> <div><div id="ftn17"><!--![endif]----></div> </div>
	<!--![endif]---->
	</div> </div>
	<!--![endif]---->		<!--![endif]---->

Apirom: สร้างหน้าด้วย " '''ผู้เรียบเรียง '''เอกวีร์ มีสุข '''ผู้ทรงคุณวุฒิประจำบทค..."

2021-10-18T07:50:13Z

สร้างหน้าด้วย " '''ผู้เรียบเรียง '''เอกวีร์ มีสุข '''ผู้ทรงคุณวุฒิประจำบทค..."

หน้าใหม่

'''ผู้เรียบเรียง '''เอกวีร์ มีสุข

'''ผู้ทรงคุณวุฒิประจำบทความ '''รศ. ดร. นิยม รัฐอมฤต  

 

'''รัฐบาลพรรคเดียว'''

          การทำความเข้าใจความหมายของรัฐบาลพรรคเดียวแบ่งการอธิบายออกเป็นสามส่วน คือ หนึ่ง การนิยามความหมายทั่วไปของรัฐบาลพรรคเดียว สอง รัฐบาลพรรคเดียวในการปกครองระบบรัฐสภา และ สามระบบพรรคการเมืองในการเกิดรัฐบาลพรรคเดียว

 

'''นิยามทั่วไปของรัฐบาลพรรคเดียว'''

          รัฐบาลพรรคเดียวหรือรัฐบาลพรรคเดียวที่มาจากการเลือกตั้งด้วยเสียงข้างมาก (Single-Party Majoritarian Government) หมายถึง รูปแบบรัฐบาลที่จัดตั้งโดยพรรคการเมืองพรรคเดียวที่มีเสียงข้างมากในรัฐสภา (หรือในกรณีของประเทศที่ใช้ระบบสภาคู่จะต้องมีเสียงข้างมากในสภาล่างหรือสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร)[[#_ftn1|[1]]] การเกิดรัฐบาลพรรคเดียวในกรณีนี้พบในประเทศที่ปกครองระบบรัฐสภา (parliamentary government) ตัวอย่างเช่น รัฐบาลพรรคเดียวของพรรคไทยรักไทยภายหลังการชนะการเลือกตั้งในพ.ศ.2548 การสลับกันเป็นรัฐบาลพรรคเดียวระหว่างพรรคอนุรักษ์นิยม (Conservative Party) และพรรคแรงงาน (Labour Party) ในประเทศอังกฤษหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 จนถึงปัจจุบัน หรือการจัดตั้งรัฐบาลพรรคเดียวของพรรคเสรีประชาธิปไตย (Liberal Democratic Party: LDP) ในประเทศญี่ปุ่น เป็นต้น โดยความหมายของรัฐบาลพรรคเดียวที่ในที่นี้จะแตกต่างจากระบบพรรคการเมืองพรรคเดียว (Single-Party System หรือ One-party state) ที่ประเทศกำหนดให้พรรคการเมืองเพียงพรรคเดียวมีอำนาจทางการเมืองในการปกครองประเทศภายใต้ระบอบปกครองแบบเบ็ดเสร็จ (totalitarianism)

 

'''รัฐบาลพรรคเดียวในการปกครองระบบรัฐสภา'''

          การปกครองระบบรัฐสภา (parliamentary government) ในระบอบประชาธิปไตยเป็นรูปแบบการปกครองของประเทศประชาธิปไตยที่นิยมใช้กันมากที่สุด การปกครองระบบรัฐสภาจะมีรัฐบาล (government) ที่ประกอบด้วยหัวหน้ารัฐบาล (head of government) ที่เรียกว่านายกรัฐมนตรี (prime minister) เป็นผู้นำของรัฐบาล และมีคณะรัฐมนตรี (cabinet) ทำหน้าที่ในการตัดสินใจในการบริหารงานรัฐและกำกับการทำงานของระบบราชการ โดยกระบวนการเลือกรัฐบาลในระบบรัฐสภาดำเนินการในสองขั้นตอนหลัก คือ หนึ่ง ประชาชนจะเป็นผู้เลือกสมาชิกรัฐสภา และ สอง สมาชิกรัฐสภาจะเป็นผู้เลือกหรือรับรองหัวหน้ารัฐบาลรัฐบาล[[#_ftn2|[2]]] การจัดตั้งรัฐบาลจะทำได้ก็ต่อเมื่อรัฐบาลได้รับการเลือกหรือรับรองโดยเสียงส่วนใหญ่ของสมาชิกรัฐสภา โดยผู้นำของพรรคการเมืองที่ได้เสียงข้างมากในรัฐสภาจะได้รับเลือกเป็นนายกรัฐมนตรีและนายกรัฐมนตรีจะเลือกสมาชิกพรรคหรือบุคคลที่เห็นว่าสมควรเป็นรัฐมนตรีในคณะรัฐมนตรี[[#_ftn3|[3]]] แต่พรรคการเมืองคู่แข่งที่มีจำนวนที่นั่งในรัฐสภาน้อยกว่าพรรคการเมืองที่ได้เสียงข้างมากมีความยากลำบากในการจัดตั้งรัฐบาลผสมร่วมกับพรรคการเมืองอื่นแข่งขันกับพรรคเสียงข้างมาก[[#_ftn4|[4]]]

สำหรับรัฐบาลพรรคเดียวที่มาจากการเลือกตั้งด้วยเสียงข้างมาก (Single-Party Majoritarian Government) '''จะเกิดขึ้นได้เมื่อพรรคการเมืองพรรคเดียวที่ชนะการเลือกตั้งโดยได้เสียงข้างมากเด็ดขาดหรือได้จำนวนเสียงข้างมากกว่ากึ่งหนึ่ง (หรือมากกว่าร้อยละ ''''''50) ของจำนวนที่นั่งในรัฐสภา''' '''(หรือจำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร) จนสามารถจัดตั้งรัฐบาลพรรคเดียวได้'''[[#_ftn5|[5]]] ตัวอย่างเช่น หากมีพรรคการเมืองที่ชนะการเลือกตั้งและได้ที่นั่งในรัฐสภาจำนวน 4 พรรค ประกอบด้วยพรรคกอไก่ พรรคขอไข่ พรรคคอควาย และพรรคงองู พบว่าพรรคกอไก่ได้จำนวนที่นั่งมากกว่ากึ่งหนึ่งในรัฐสภา ดังตารางประกอบที่ 1 โดยเกณฑ์การเป็นรัฐบาลพรรคเดียวที่มาจากการเลือกตั้งด้วยเสียงข้างมากขึ้นอยู่กับ''จำนวนที่นั่งในรัฐสภา'' โดยเฉพาะในระบบสภาคู่ที่ต้องได้เสียงข้างมากในสภาล่างหรือสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ด้วยเหตุนี้ พรรคการเมืองที่แม้ว่าจะได้จำนวนเสียงของผู้มีสิทธิเลือกตั้งรวมได้ไม่ถึงกึ่งหนึ่งของผู้มีสิทธิเลือกตั้งทั้งหมด แต่ถ้าได้จำนวนที่นั่งในรัฐสภาเกินกึ่งหนึ่งก็จะสามารถจัดตั้งรัฐบาลพรรคเดียวได้ดังตารางประกอบที่ 2 พรรคเพนนีแม้จะได้คะแนนเสียงของผู้มีสิทธิเลือกตั้งมากที่สุดและเกินกึ่งหนึ่งของผู้มีสิทธิเลือกตั้งทั้งหมด แต่ได้จำนวนที่นั่งในรัฐสภาน้อยกว่าพรรคบอมเบย์จึงทำให้พรรคบอมเบย์เป็นพรรคที่มีสิทธิจัดตั้งรัฐบาลพรรคเดียว

 

'''ตารางที่ ''''''1: พรรคการเมืองที่ชนะการเลือกตั้งพรรคเดียว'''

{| border="1" cellpadding="0" cellspacing="0"
|-
| style="width:170px;" |
'''พรรคการเมือง'''

| style="width:230px;" |
'''จำนวนที่นั่งในรัฐสภา (''''''100 ที่นั่ง)'''

| style="width:200px;" |
'''ร้อยละของจำนวนที่นั่งในรัฐสภา'''

|-
| style="width:170px;" |
'''พรรคกอไก่'''

| style="width:230px;" |
'''55'''

| style="width:200px;" |
'''55%'''

|-
| style="width:170px;" |
พรรคขอไข่

| style="width:230px;" |
25

| style="width:200px;" |
25%

|-
| style="width:170px;" |
พรรคคอควาย

| style="width:230px;" |
15

| style="width:200px;" |
15%

|-
| style="width:170px;" |
พรรคงองู

| style="width:230px;" |
5

| style="width:200px;" |
5%

|}

'''ที่มา: จำลองโดยผู้เขียน'''

 

 

 

'''ตารางที่ ''''''2: พรรคการเมืองที่ชนะการเลือกตั้งพรรคเดียว'''

{| border="1" cellpadding="0" cellspacing="0"
|-
| style="width:122px;" |
'''พรรคการเมือง'''

| style="width:278px;" |
'''จำนวน/ร้อยละที่นั่งในรัฐสภา (''''''200 ที่นั่ง)'''

| style="width:200px;" |
'''ร้อยละของผู้มีสิทธิเลือกตั้ง'''

|-
| style="width:122px;" |
'''พรรคบอมเบย์'''

| style="width:278px;" |
'''110 (55%)'''

| style="width:200px;" |
'''40'''

|-
| style="width:122px;" |
พรรคเพนนี

| style="width:278px;" |
80 (40%)

| style="width:200px;" |
52

|-
| style="width:122px;" |
พรรคบีน่า

| style="width:278px;" |
5 (2.5%)

| style="width:200px;" |
6

|-
| style="width:122px;" |
พรรคบูเก้

| style="width:278px;" |
5 (2.5%)

| style="width:200px;" |
2

|}

'''ที่มา: จำลองโดยผู้เขียน'''

         

อย่างไรก็ตาม การเป็นรัฐบาลพรรคเดียวต้องขึ้นอยู่กับจำนวนที่นั่งในรัฐสภา หากสมาชิกรัฐสภาที่สังกัดพรรคเดียวกับพรรคร่วมรัฐบาลไม่เชื่อฟังหรือมีความคิดเห็นที่แตกต่างจากพรรคก็อาจส่งผลต่อเสถียรภาพของรัฐบาล พรรคการเมืองจึงจำเป็นต้องควบคุมการทำงานและทิศทางของสมาชิกรัฐสภาพรรคของตนเอง ด้วยเหตุนี้พรรคการเมืองต้องสร้าง'''วินัยพรรค (''''''Party Discipline)''' เพือให้สมาชิกรัฐสภาลงคะแนนเสียงในสภาไปในทิศทางเดียวกันอย่างเป็นเอกฉันท์[[#_ftn6|[6]]] มีน้อยครั้งมากที่จะมีการลงคะแนนเสียงขัดแย้งกับทิศทางของพรรค เว้นแต่ว่าผู้นำพรรคจะเปิดโอกาสให้สมาชิกสามารถตัดสินใจลงคะแนนเสียงได้อย่างอิสระตามจิตสำนึกของตัวสมาชิกเองหรือตามความต้องการของประชาชนในพื้นที่[[#_ftn7|[7]]] นอกจากนี้พรรคการเมืองที่มีเสียงข้างมากในรัฐสภาสามารถกำกับทิศทางการทำงานในกระบวนการนิติบัญญัติ อาทิ การกำหนดวาระการประชุมและการกำหนดช่วงเวลาในการบรรจุวาระ[[#_ftn8|[8]]] ถ้าหากพรรคการเมืองในระบบรัฐสภาไม่สามารถรักษาวินัยพรรคได้ก็ส่งผลกระทบต่อการรักษาเสถียรภาพของรัฐบาลหรือไม่สามารถควบคุมคะแนนเสียงเพื่อไว้วางใจ (vote of confidence) จากสภาได้[[#_ftn9|[9]]] อีกทั้งยังก่อให้เกิดความเสี่ยงที่สมาชิกผู้ลงคะแนนจัดแย้งกับทิศทางของพรรคจะย้ายขั้วทางการเมืองไปสังกัดกับพรรคฝ่ายตรงข้ามหรือประกาศตนเป็นอิสระ (independent)[[#_ftn10|[10]]]

         

'''ระบบพรรคการเมืองในการเกิดรัฐบาลพรรคเดียว'''

          ปัจจัยหนึ่งที่ส่งผลต่อการเกิดรัฐบาลพรรคเดียวที่สำคัญคือระบบพรรคการเมืองที่ก่อร่างและมีพัฒนาการตามลักษณะเฉพาะในแต่ละประเทศ จนกล่าวได้ว่าสิ่งที่กำหนดว่าพรรคการเมืองจะสามารถควบคุมและได้รับเสียงส่วนใหญ่ในการจัดตั้งรัฐบาลคือระบบพรรคการเมือง ว่าจะส่งผลให้เกิดการตั้งรัฐบาลพรรคเดียว รัฐบาลผสม (coalition cabinet) หรือรัฐบาลเสียงข้างน้อย (minority cabinet) จากแผนภาพที่ 1 แสดงให้เห็นว่าความเป็นไปได้ที่จะเกิดปรากฎการณ์รัฐบาลพรรคเดียวสามารถเกิดขึ้นได้ในประเทศที่ระบบการแข่งขันของพรรคการเมืองแบบสองพรรค (two-party system) และแบบหลายพรรค (multiparty system)[[#_ftn11|[11]]]

โดยในส่วนของระบบพรรคการเมืองแบบสองพรรค (two-party system) จะเกิดในประเทศที่ระบบพรรคการเมืองก่อให้เกิดระบบพรรคใหญ่สองพรรคที่สามารถแข่งขันกันเพื่อได้รับเลือกตั้งเป็นเสียงข้างมากในการจัดตั้งรัฐบาลพรรคเดียว แม้ว่าในระบบสองพรรคอาจมีพรรคการเมืองขนาดเล็กสามารถสมัครรับเลือกตั้งและได้ที่นั่งในรัฐสภาบ้าง แต่จะมีเพียงพรรคการเมืองสองพรรคใหญ่ที่จะได้คะแนนเสียงและที่นั่งในรัฐสภาเกือบทั้งหมดในการเลือกตั้ง พรรคการเมืองขนาดใหญ่สองพรรคมักจะผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนการชนะการเลือกตั้งและจัดตั้งรัฐบาล โดยคะแนนเสียงที่ได้จะช่วยให้พรรคการเมืองที่ชนะเลือกตั้งสามารถควบคุมฝ่ายนิติบัญญัติและฝ่ายบริหารได้[[#_ftn12|[12]]] ระบบพรรคการเมืองแบบสองพรรคที่เกิดในประเทศที่ใช้ระบบรัฐสภาที่สำคัญ ได้แก่ อังกฤษที่ระบบพรรคการเมืองแบบสองพรรคได้ครอบงำระบบการเมืองของอังกฤษมาเป็นเวลายาวนานและได้แพร่กระจายไปยังประเทศในเครือจักรภพของอังกฤษและประเทศอื่น ๆ[[#_ftn13|[13]]] ขณะที่ระบบพรรคการเมืองแบบหลายพรรค (multiparty system) จะเกิดในประเทศที่มีพรรคการเมืองหลายพรรคตั้งแต่ 3 พรรคขึ้นไปแต่ไม่มีพรรคใดที่สามารถได้เสียงข้างมากเด็ดขาดในการจัดตั้งรัฐบาล ทำให้พรรคการเมืองต้องแข่งขันกันเพื่อรวบรวมเสียงจากพรรคการเมืองต่าง ๆ ที่ได้เพื่อจัดตั้งรัฐบาลผสม[[#_ftn14|[14]]] อย่างไรก็ตาม อาจมีบางกรณีที่ประเทศที่มีระบบพรรคการเมืองหลายพรรคอาจมีพรรคการเมืองที่สามารถชนะการเลือกตั้งจนได้คะแนนเสียงข้างมากแบบเด็ดขาด แต่ความเป็นไปได้ในการเกิดกรณีดังกล่าวย่อมน้อยกว่าประเทศที่ใช้ระบบพรรคการเมืองแบบสองพรรค

 

'''แผนภาพที่ ''''''1: พรรคการเมืองในการจัดตั้งรัฐบาลในระบบรัฐสภา'''

 

'''ที่มา: แปลจาก ''''''Gabriel A. Almond et al., "Government and Policymaking," in ''Comparative Politics Today: A World View'', ed. Gabriel A. Almond et al. (New York: Pearson, 2006), 121.'''

 

          อนึ่ง มีข้อสังเกตว่าการเกิดขึ้นของรัฐบาลพรรคเดียวที่ครองอำนาจมาเป็นเวลายาวนานมีความสัมพันธ์กับการมีระบบพรรคเด่นพรรคเดียว (predominant-party system) อันเป็นระบบที่มีพรรคการเมืองพรรคเดียวได้คะแนนเสียงส่วนใหญ่แบบเด็ดขาดจนสามารถครอบครองที่นั่งในรัฐสภามาอย่างยาวนานในทุกการเลือกตั้งทำให้พรรคการเมืองสามารถจัดตั้งรัฐบาลได้อย่างต่อเนื่องมั่นคง โดยที่ระบบพรรคเด่นพรรคเดียวสามารถเกิดขึ้นได้ในประเทศประชาธิปไตยที่มีระบบพรรคการเมืองแบบหลายพรรคที่มีการแข่งขันผ่านการเลือกตั้ง แต่อาจมีเพียงพรรคการเมืองเดียวที่มีความเข้มแข็งและสามารถครองอำนาจในฝ่ายนิติบัญญัติและฝ่ายบริหารมายาวนาน[[#_ftn15|[15]]] โจวันนี ซาร์โตรี (Giovanni Sartori) มองว่าการเกิดระบบพรรคเด่นพรรคเดียวก็ต่อเมื่อมีพรรคการเมืองที่สามารถครองอำนาจในการจัดตั้งรัฐบาลอย่างต่อเนื่องประมาณ 3-5 รัฐบาล[[#_ftn16|[16]]] โดยมีคุณสมบัติของการเป็นรัฐบาลพรรคเดียวประกอบด้วย 3 มิติ คือ หนึ่ง พรรคการเมืองต้องได้จำนวนที่นั่งในรัฐสภาที่มากกว่าพรรคการเมืองคู่แข่ง (dominant in number) ส่งผลให้พรรคการเมืองคู่แข่งมีจำนวนที่นั่งน้อยที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ สอง พรรคการเมืองต้องมีความสามารถสูงในการต่อรองอำนาจ (dominant bargaining position) อย่างมีประสิทธิภาพกับกลุ่มการเมืองหรือพรรคการเมืองที่มีความสามารถด้อยกว่าอื่นๆ พรรคการเมืองต้องมีอำนาจต่อรองในสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและในตำแหน่งทางยุทธศาสตร์ (strategic position) สูงกว่ากลุ่มอื่น และ สาม พรรคการเมืองสามารถครอบงำรัฐบาลจนกลายเป็นเนื้อเดียวกัน (dominant governmentally) นโยบายของพรรคการเมืองถูกแปลงเป็นวาระนโยบายการเมืองแห่งชาติ (National Political Agenda) จนสามารถครอบงำผู้เลือกตั้งและพรรคการเมืองอื่น[[#_ftn17|[17]]] ประเทศที่มีรัฐบาลพรรคเดียวจากระบบพรรคเด่นพรรคเดียวที่สำคัญ อาทิ พรรคเสรีประชาธิปไตย (Liberal Democratic Party: LDP) ของประเทศญี่ปุ่นที่สามารถจัดตั้งรัฐบาลมายาวนานระหว่างค.ศ.1955-1993 และพรรคกิจประชาชน (People's Action Party: PAP) ของประเทศสิงคโปร์ที่เป็นรัฐบาลพรรคเดียวยาวนานตั้งแต่การเลือกตั้งในค.ศ.1959 จนถึงปัจจุบัน เป็นต้น

 

'''บรรณานุกรม'''

Almond, Gabriel A., G. Bingham Powell, Kaare Strom, and Russell J. Dalton. "Government and Policymaking." In ''Comparative Politics Today: A World View'', edited by Gabriel A. Almond, Russell J. Dalton, G. Bingham Powell, and Kaare Strom, 101-28. New York: Pearson, 2006.

Dimock, S. "Parliamentary Ethics." In ''Encyclopedia of Applied Ethics (Second Edition)'', edited by Ruth Chadwick, 338-48. San Diego: Academic Press, 2012.

Encyclopedia.com. "Majoritarian Party Systems." Last modified Accessed 17 June, 2021. https://www.encyclopedia.com/international/legal-and-political-magazines/majoritarian-party-systems.

Klesner, Joseph L. ''Comparative Politica: A Introduction''. New York: McGraw-Hill, 2014.

นพรัตน์ วงศ์วิทยาพาณิชย์. "การก่อเกิดรัฐบาลพรรคเดียวในการเมืองไทย: ศึกษากรณีพรรคไทยรักไทย." มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2550.

พรรณชฎา ศิริวรรณบุศย์. "วิวัฒนาการพรรคการเมืองจากอดีตสู่ปัจจุบัน." วารสารพรรคการเมืองสัมพันธ์ 19, เล่ม 2 (2557): 4-12.

วรวลัญจ์ โรจนพล. "รัฐบาลในการเมืองไทย." ใน เอกสารการสอนชุดวิชาสถาบันและกระบวนการทางการเมืองไทย, ฐปนรรต พรหมอินทร์ (บรรณาธิการ), 6-1 - 6-70. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, 2561.

 
<div>อ้างอิง
----
<div id="ftn1">
[[#_ftnref1|[1]]] วรวลัญจ์ โรจนพล, "รัฐบาลในการเมืองไทย," ใน เอกสารการสอนชุดวิชาสถาบันและกระบวนการทางการเมืองไทย, ฐปนรรต พรหมอินทร์ (บรรณาธิการ) (นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, 2561), 17.
</div> <div id="ftn2">
[[#_ftnref2|[2]]] Joseph L. Klesner, ''Comparative Politica: A Introduction'' (New York: McGraw-Hill, 2014), 115-16.
</div> <div id="ftn3">
[[#_ftnref3|[3]]] วรวลัญจ์ โรจนพล,  ใน เอกสารการสอนชุดวิชาสถาบันและกระบวนการทางการเมืองไทย, 17.
</div> <div id="ftn4">
[[#_ftnref4|[4]]] นพรัตน์ วงศ์วิทยาพาณิชย์, “การก่อเกิดรัฐบาลพรรคเดียวในการเมืองไทย: ศึกษากรณีพรรคไทยรักไทย” (มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2550), 31.
</div> <div id="ftn5">
[[#_ftnref5|[5]]] Klesner, 116.
</div> <div id="ftn6">
[[#_ftnref6|[6]]] Ibid., 117.
</div> <div id="ftn7">
[[#_ftnref7|[7]]] S. Dimock, "Parliamentary Ethics," in ''Encyclopedia of Applied Ethics (Second Edition)'', ed. Ruth Chadwick (San Diego: Academic Press, 2012).
</div> <div id="ftn8">
[[#_ftnref8|[8]]] วรวลัญจ์ โรจนพล,  ใน เอกสารการสอนชุดวิชาสถาบันและกระบวนการทางการเมืองไทย, 18.
</div> <div id="ftn9">
[[#_ftnref9|[9]]] Klesner, 117.
</div> <div id="ftn10">
[[#_ftnref10|[10]]] Dimock,  in ''Encyclopedia of Applied Ethics (Second Edition)''.
</div> <div id="ftn11">
[[#_ftnref11|[11]]] Gabriel A. Almond et al., "Government and Policymaking," in ''Comparative Politics Today: A World View'', ed. Gabriel A. Almond et al. (New York: Pearson, 2006), 101-28.
</div> <div id="ftn12">
[[#_ftnref12|[12]]] พรรณชฎา ศิริวรรณบุศย์, "วิวัฒนาการพรรคการเมืองจากอดีตสู่ปัจจุบัน," วารสารพรรคการเมืองสัมพันธ์ 19, เล่ม 2 (2557): 9.
</div> <div id="ftn13">
[[#_ftnref13|[13]]] Encyclopedia.com, "Majoritarian Party Systems," accessed 17 June, 2021. https://www.encyclopedia.com/international/legal-and-political-magazines/majoritarian-party-systems.
</div> <div id="ftn14">
[[#_ftnref14|[14]]] พรรณชฎา ศิริวรรณบุศย์, 10.
</div> <div id="ftn15">
[[#_ftnref15|[15]]] นพรัตน์ วงศ์วิทยาพาณิชย์, 22-23.
</div> <div id="ftn16">
[[#_ftnref16|[16]]] Ibid., 24.
</div> <div id="ftn17">
[[#_ftnref17|[17]]] Ibid., 31-32.
</div> </div> <div><div id="ftn17">

</div> </div>