ระบบพรรคการเมืองพรรคเดียว - ประวัติรุ่นแก้ไข

Trikao เมื่อ 03:31, 7 มีนาคม 2566

2023-03-07T03:31:52Z

←รุ่นแก้ไขก่อนหน้า		รุ่นแก้ไขเมื่อ 10:31, 7 มีนาคม 2566
บรรทัดที่ 1:		บรรทัดที่ 1:

	'''ผู้เรียบเรียง : '''เอกวีร์ มีสุข		'''ผู้เรียบเรียง : '''เอกวีร์ มีสุข

	'''ผู้ทรงคุณวุฒิประจำบทความ : '''รองศาสตราจารย์ ดร.นิยม รัฐอมฤต		'''ผู้ทรงคุณวุฒิประจำบทความ : '''รองศาสตราจารย์ ดร.นิยม รัฐอมฤต


บรรทัดที่ 24:		บรรทัดที่ 24:
	= <span style="font-size:x-large;">'''ความแตกต่างของคำว่าระบบพรรคการเมืองพรรคเดียวและระบบพรรคเด่นพรรคเดียว'''</span> =		= <span style="font-size:x-large;">'''ความแตกต่างของคำว่าระบบพรรคการเมืองพรรคเดียวและระบบพรรคเด่นพรรคเดียว'''</span> =

	ระบบพรรคการเมืองพรรคเดียวเป็นคำที่ใช้ในการเรียก[[ระบบพรรคการเมือง]] (party system) ที่มุ่งวิเคราะห์ระบบพรรคการเมืองจากจำนวนของพรรคการเมืองและแบบแผนความสัมพันธ์ของพรรคการเมืองที่เกิดขึ้นในแต่ละประเทศ[[#_ftn4\|[4]]] อย่างไรก็ตามการเรียกว่าระบบพรรคการเมืองพรรคเดียวอาจสร้างความสับสนเนื่องจากมีนักวิชาการจำนวนมากที่ให้นิยามความหมายระบบพรรคการเมืองพรรคเดียวไว้แตกต่างกันหรือได้สร้างคำนิยามที่มีชื่อเรียกใกล้เคียงกันไว้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งความแตกต่างระหว่างคำว่าระบบพรรคการเมืองพรรคเดียว (Single-Party System) และระบบพรรคเด่นพรรคเดียว (predominant-party system)		ระบบพรรคการเมืองพรรคเดียวเป็นคำที่ใช้ในการเรียก[[ระบบพรรคการเมือง\|ระบบพรรคการเมือง]] (party system) ที่มุ่งวิเคราะห์ระบบพรรคการเมืองจากจำนวนของพรรคการเมืองและแบบแผนความสัมพันธ์ของพรรคการเมืองที่เกิดขึ้นในแต่ละประเทศ[[#_ftn4\|[4]]] อย่างไรก็ตามการเรียกว่าระบบพรรคการเมืองพรรคเดียวอาจสร้างความสับสนเนื่องจากมีนักวิชาการจำนวนมากที่ให้นิยามความหมายระบบพรรคการเมืองพรรคเดียวไว้แตกต่างกันหรือได้สร้างคำนิยามที่มีชื่อเรียกใกล้เคียงกันไว้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งความแตกต่างระหว่างคำว่าระบบพรรคการเมืองพรรคเดียว (Single-Party System) และระบบพรรคเด่นพรรคเดียว (predominant-party system)

	จากการจัดแบ่งระบบพรรคการเมืองโดยนักรัฐศาสตร์ชาวฝรั่งเศสนามว่า มูริช ดูเวอร์แยร์ (Maurice Duverger) ได้แบ่งระบบพรรคการเมืองตามจำนวนพรรคออกเป็น 3 ประเภท คือ ระบบพรรคการเมืองพรรคเดียว (Single-Party System) ระบบพรรคการเมืองแบบสองพรรค (Two-Party System) และระบบหลายพรรค (Multi-Party System)[[#_ftn5\|[5]]] โดยในความหมายของดูเวอร์แยร์มองว่าระบบพรรคการเมืองพรรคเดียว หมายถึง ระบบพรรคการเมืองที่มีเพียงพรรคการเมืองเดียวมีอำนาจครอบงำพรรคการเมืองอื่นได้โดยเบ็ดเสร็จและเป็นระบบพรรคการเมืองในประเทศที่ปกครองแบบเบ็ดเสร็จ (totalitarianism)[[#_ftn6\|[6]]] แตกต่างจากการแบ่งประเภทของพรรคการเมืองของ โจวันนี ซาร์โตรี (Giovanni Sartori) ที่แบ่งตามอุดมการณ์ของพรรคการเมืองและจำนวนของพรรคการเมืองได้แบ่งออกเป็น 4 ประเภท คือ ระบบสองพรรค (two-party system) ระบบพหุนิยมแบบปานกลาง (moderate pluralism) ระบบพหุนิยมแบบแบ่งขั้ว (polarized pluralism) และระบบพรรคเด่นพรรคเดียว (predominant-party system) โดยการให้ความหมายของซาร์โตรีมองว่าระบบพรรคเด่นพรรคเดียวเป็นระบบที่มีพรรคการเมืองมากกว่าหนึ่งพรรคแต่มีเพียงพรรคเดียวที่มีอุดมการณ์ทางการเมืองที่โดดเด่นเพียงพรรคเดียวและพรรคการเมืองดังกล่าวสามารถจัดตั้งรัฐบาลและครองอำนาจในการปกครองประเทศเป็นเวลายาวนาน[[#_ftn7\|[7]]] โดยที่ระบบพรรคเด่นพรรคเดียวยังสามารถเกิดขึ้นในระบอบประชาธิปไตยที่มาจากการเลือกตั้งได้และกลไกการปกครองในระบอบประชาธิปไตยยังสามารถทำงานเพื่อตรวจสอบการใช้อำนาจของรัฐบาลได้เป็นปกติและยังมีการแข่งขันทางการเมืองผ่านการเลือกตั้งได้อย่างเสรี เพียงแต่ว่าในประเทศดังกล่าวอาจมีพรรคการเมืองเพียงพรรคเดียวที่สามารถชนะการเลือกตั้งมาเป็นเวลายาวนาน อย่างไรก็ตาม ระบบพรรคเด่นพรรคเดียวอาจส่งผลให้ระบอบการปกครองของประเทศเกิดการเปลี่ยนรูปแบบไปสู่การปกครองแบบอำนาจนิยม (authoritarianism) มากขึ้นและมีการใช้อิทธิพลของตนในการปกครองประเทศมายาวนานเพื่อปรับเปลี่ยนโครงสร้างและกลไกทางปกครองต่าง ๆ เพื่อเอื้อต่อการรักษาอำนาจของพรรคไว้ หรือการครอบงำของพรรคเด่นพรรคเดียวจะส่งผลให้เกิดการขาดการแข่งขันทางการเมืองในระบอบการเมืองจนส่งผลกระทบต่อสมรรถนะของระบอบประชาธิปไตยทั้งในประเทศพัฒนาแล้วและประเทศประชาธิปไตยเกิดใหม่[[#_ftn8\|[8]]]		จากการจัดแบ่งระบบพรรคการเมืองโดยนักรัฐศาสตร์ชาวฝรั่งเศสนามว่า มูริช ดูเวอร์แยร์ (Maurice Duverger) ได้แบ่งระบบพรรคการเมืองตามจำนวนพรรคออกเป็น 3 ประเภท คือ ระบบพรรคการเมืองพรรคเดียว (Single-Party System) ระบบพรรคการเมืองแบบสองพรรค (Two-Party System) และระบบหลายพรรค (Multi-Party System)[[#_ftn5\|[5]]] โดยในความหมายของดูเวอร์แยร์มองว่าระบบพรรคการเมืองพรรคเดียว หมายถึง ระบบพรรคการเมืองที่มีเพียงพรรคการเมืองเดียวมีอำนาจครอบงำพรรคการเมืองอื่นได้โดยเบ็ดเสร็จและเป็นระบบพรรคการเมืองในประเทศที่ปกครองแบบเบ็ดเสร็จ (totalitarianism)[[#_ftn6\|[6]]] แตกต่างจากการแบ่งประเภทของพรรคการเมืองของ โจวันนี ซาร์โตรี (Giovanni Sartori) ที่แบ่งตามอุดมการณ์ของพรรคการเมืองและจำนวนของพรรคการเมืองได้แบ่งออกเป็น 4 ประเภท คือ ระบบสองพรรค (two-party system) ระบบพหุนิยมแบบปานกลาง (moderate pluralism) ระบบพหุนิยมแบบแบ่งขั้ว (polarized pluralism) และระบบพรรคเด่นพรรคเดียว (predominant-party system) โดยการให้ความหมายของซาร์โตรีมองว่าระบบพรรคเด่นพรรคเดียวเป็นระบบที่มีพรรคการเมืองมากกว่าหนึ่งพรรคแต่มีเพียงพรรคเดียวที่มีอุดมการณ์ทางการเมืองที่โดดเด่นเพียงพรรคเดียวและพรรคการเมืองดังกล่าวสามารถจัดตั้งรัฐบาลและครองอำนาจในการปกครองประเทศเป็นเวลายาวนาน[[#_ftn7\|[7]]] โดยที่ระบบพรรคเด่นพรรคเดียวยังสามารถเกิดขึ้นในระบอบประชาธิปไตยที่มาจากการเลือกตั้งได้และกลไกการปกครองในระบอบประชาธิปไตยยังสามารถทำงานเพื่อตรวจสอบการใช้อำนาจของรัฐบาลได้เป็นปกติและยังมีการแข่งขันทางการเมืองผ่านการเลือกตั้งได้อย่างเสรี เพียงแต่ว่าในประเทศดังกล่าวอาจมีพรรคการเมืองเพียงพรรคเดียวที่สามารถชนะการเลือกตั้งมาเป็นเวลายาวนาน อย่างไรก็ตาม ระบบพรรคเด่นพรรคเดียวอาจส่งผลให้ระบอบการปกครองของประเทศเกิดการเปลี่ยนรูปแบบไปสู่การปกครองแบบอำนาจนิยม (authoritarianism) มากขึ้นและมีการใช้อิทธิพลของตนในการปกครองประเทศมายาวนานเพื่อปรับเปลี่ยนโครงสร้างและกลไกทางปกครองต่าง ๆ เพื่อเอื้อต่อการรักษาอำนาจของพรรคไว้ หรือการครอบงำของพรรคเด่นพรรคเดียวจะส่งผลให้เกิดการขาดการแข่งขันทางการเมืองในระบอบการเมืองจนส่งผลกระทบต่อสมรรถนะของระบอบประชาธิปไตยทั้งในประเทศพัฒนาแล้วและประเทศประชาธิปไตยเกิดใหม่[[#_ftn8\|[8]]]
บรรทัดที่ 38:		บรรทัดที่ 38:
	ประเทศที่มีการปกครองในตัวแบบคอมมิวนิสต์โดยพรรคคอมมิวนิสต์พรรคเดียว เช่น อดีตสหภาพโซเวียต จีน เวียดนาม ลาว กัมพูชา คิวบา และเกาหลีเหนือ อย่างไรก็ตาม ประเทศที่เคยปกครองด้วยตัวแบบดังกล่าวได้ล้มล้างรอบการปกครองแบบคอมมิวนิสต์ลงเนื่องจากกระแสการเปลี่ยนแปลงระบอบการเมืองไปสู่ระบอบประชาธิปไตย มีการแก้ไขระบอบการปกครองและรัฐธรรมนูญเพื่อขจัดอำนาจของพรรคและสมาชิกพรรคเพื่อสร้างระบบพรรคการเมืองแบบหลายพรรคขึ้นมาทดแทน[[#_ftn14\|[14]]]		ประเทศที่มีการปกครองในตัวแบบคอมมิวนิสต์โดยพรรคคอมมิวนิสต์พรรคเดียว เช่น อดีตสหภาพโซเวียต จีน เวียดนาม ลาว กัมพูชา คิวบา และเกาหลีเหนือ อย่างไรก็ตาม ประเทศที่เคยปกครองด้วยตัวแบบดังกล่าวได้ล้มล้างรอบการปกครองแบบคอมมิวนิสต์ลงเนื่องจากกระแสการเปลี่ยนแปลงระบอบการเมืองไปสู่ระบอบประชาธิปไตย มีการแก้ไขระบอบการปกครองและรัฐธรรมนูญเพื่อขจัดอำนาจของพรรคและสมาชิกพรรคเพื่อสร้างระบบพรรคการเมืองแบบหลายพรรคขึ้นมาทดแทน[[#_ftn14\|[14]]]

	'''2. ตัวแบบฟาสซิสต์ (The fascist model)''' ตัวแบบฟาสซิสต์เป็นรูปแบบการปกครองโดยพรรคการเมืองพรรคเดียวที่เกิดขึ้นครั้งแรกในประเทศเยอรมนีและอิตาลีช่วง[[สงครามโลกครั้งที่_2]] พรรคการเมืองแบบฟาสซิสต์ที่เข้าครองอำนาจรัฐได้พัฒนาความสัมพันธ์ระหว่างประชาชนและรัฐบาลที่ควบคุมโดยพรรคอย่างเข้มงวด พรรคฟาสซิสต์จะพยายามปราบปรามประชาชนหรือสมาชิกที่ไม่เชื่อฟังหรือออกนอกแนวทางของพรรค การดำเนินงานของพรรคจะจัดการผ่านโครงสร้างและช่วงชั้นอย่างเข้มงวดตั้งแต่การคัดสรรคนมาเป็นสมาชิกผ่านองค์กรเยาวชนที่มีการปลูกฝังความคิดสุดโต่งของพรรคไปจนถึงการสร้างลำดับชั้นความสัมพันธ์ตามความใกล้ชิด ขณะเดียวกัน การปกครองแบบพรรคเดียวที่ให้ความสำคัญกับกลไกของตำรวจและทหารในการควบคุมประชาชนมากกว่าการยึดมั่นในอุดมการณ์ที่ตายตัวแบบตัวแบบคอมมิวนิสต์[[#_ftn15\|[15]]]		'''2. ตัวแบบฟาสซิสต์ (The fascist model)''' ตัวแบบฟาสซิสต์เป็นรูปแบบการปกครองโดยพรรคการเมืองพรรคเดียวที่เกิดขึ้นครั้งแรกในประเทศเยอรมนีและอิตาลีช่วง[[สงครามโลกครั้งที่_2\|สงครามโลกครั้งที่_2]] พรรคการเมืองแบบฟาสซิสต์ที่เข้าครองอำนาจรัฐได้พัฒนาความสัมพันธ์ระหว่างประชาชนและรัฐบาลที่ควบคุมโดยพรรคอย่างเข้มงวด พรรคฟาสซิสต์จะพยายามปราบปรามประชาชนหรือสมาชิกที่ไม่เชื่อฟังหรือออกนอกแนวทางของพรรค การดำเนินงานของพรรคจะจัดการผ่านโครงสร้างและช่วงชั้นอย่างเข้มงวดตั้งแต่การคัดสรรคนมาเป็นสมาชิกผ่านองค์กรเยาวชนที่มีการปลูกฝังความคิดสุดโต่งของพรรคไปจนถึงการสร้างลำดับชั้นความสัมพันธ์ตามความใกล้ชิด ขณะเดียวกัน การปกครองแบบพรรคเดียวที่ให้ความสำคัญกับกลไกของตำรวจและทหารในการควบคุมประชาชนมากกว่าการยึดมั่นในอุดมการณ์ที่ตายตัวแบบตัวแบบคอมมิวนิสต์[[#_ftn15\|[15]]]

	ประเทศที่เคยใช้มีการปกครองในตัวแบบฟาสซิสต์ อาทิ พรรคสหภาพชาตินิยม (National Union) ในประเทศโปรตุเกส พรรคกรรมกรชาติสังคมนิยมเยอรมัน (National Socialist Party) หรือพรรคนาซี (Nazi Party) ในประเทศเยอรมนี พรรคชาตินิยมฟาสซิสต์ (National Fascist Party) ในอิตาลี เป็นต้น แต่ในปัจจุบันการปกครองพรรคการเมืองพรรคเดียวตามตัวแบบฟาสซิสต์ยังไม่เกิดขึ้นชัดเจนนัก เนื่องจากพรรคการเมืองที่อ้างว่าเป็นพรรคฟาสซิสต์กลับมีบทบาทน้อยลงหรือถูกยกเลิกไปเมื่อประเทศเปลี่ยนผ่านไปสู่ระบอบประชาธิปไตยมากขึ้น		ประเทศที่เคยใช้มีการปกครองในตัวแบบฟาสซิสต์ อาทิ พรรคสหภาพชาตินิยม (National Union) ในประเทศโปรตุเกส พรรคกรรมกรชาติสังคมนิยมเยอรมัน (National Socialist Party) หรือพรรคนาซี (Nazi Party) ในประเทศเยอรมนี พรรคชาตินิยมฟาสซิสต์ (National Fascist Party) ในอิตาลี เป็นต้น แต่ในปัจจุบันการปกครองพรรคการเมืองพรรคเดียวตามตัวแบบฟาสซิสต์ยังไม่เกิดขึ้นชัดเจนนัก เนื่องจากพรรคการเมืองที่อ้างว่าเป็นพรรคฟาสซิสต์กลับมีบทบาทน้อยลงหรือถูกยกเลิกไปเมื่อประเทศเปลี่ยนผ่านไปสู่ระบอบประชาธิปไตยมากขึ้น
บรรทัดที่ 154:		บรรทัดที่ 154:
	[[#_ftnref15\|[15]]] Ibid.		[[#_ftnref15\|[15]]] Ibid.
	</div> </div>		</div> </div>
	[[Category:พรรคการเมือง]][[Category:ว่าด้วยพรรคการเมืองและการเลือกตั้ง]][[Category:สารานุกรม คำศัพท์ต่าง ๆ]]		[[Category:พรรคการเมือง]] [[Category:ว่าด้วยพรรคการเมืองและการเลือกตั้ง]] [[Category:สารานุกรม คำศัพท์ต่าง ๆ]]

Trikao เมื่อ 03:29, 7 มีนาคม 2566

2023-03-07T03:29:59Z

แสดงการเปลี่ยนแปลง

Apirom: สร้างหน้าด้วย " '''ผู้เรียบเรียง '''เอกวีร์ มีสุข '''ผู้ทรงคุณวุฒิประจำบทค..."

2021-10-18T07:45:44Z

สร้างหน้าด้วย " '''ผู้เรียบเรียง '''เอกวีร์ มีสุข '''ผู้ทรงคุณวุฒิประจำบทค..."

หน้าใหม่

'''ผู้เรียบเรียง '''เอกวีร์ มีสุข

'''ผู้ทรงคุณวุฒิประจำบทความ '''รศ. ดร. นิยม รัฐอมฤต  

 

'''ระบบพรรคการเมืองพรรคเดียว'''

          การทำความเข้าใจระบบพรรคการเมืองพรรคเดียวแบ่งการอธิบายออกเป็นสี่ส่วน คือ หนึ่ง นิยามทั่วไปของคำว่าระบบพรรคการเมืองพรรคเดียวเพื่อเป็นนิยามพื้นฐาน สอง การจำแนกความแตกต่างของคำว่า''ระบบพรรคการเมืองพรรคเดียว''และ''ระบบพรรคเด่นพรรคเดียว''ที่เป็นคำใกล้เคียงกันและอาจสร้างความสับสน  สาม การนำเสนอตัวแบบของระบบพรรคการเมืองพรรคเดียว และสี่ การอธิบายประเทศที่ปกครองโดยระบบพรรคการเมืองพรรคเดียว

 

'''นิยามทั่วไปของระบบพรรคการเมืองพรรคเดียว'''

          ระบบพรรคการเมืองพรรคเดียว (Single-Party System) หรือรัฐพรรคการเมืองเดียว (One-party state) คือ ระบบพรรคการเมืองที่เกิดขึ้นในรัฐที่กำหนดให้พรรคการเมืองเพียงหนึ่งพรรคมีอำนาจทั้งในทางกฎหมายและในทางปฏิบัติ (de facto) ที่ผูกขาดการดำเนินกิจกรรมทางการเมืองของประเทศ ทั้งการกำหนดให้พรรคการเมืองพรรคเดียวมีอำนาจสูงสุดในทางการเมืองและการปกครองตามรัฐธรรมนูญและการปฏิเสธกีดกันมิให้มีพรรคการเมืองคู่แข่งเข้ามามีส่วนร่วมในระบบการเลือกตั้ง ระบบการเลือกตั้งของประเทศที่มีระบบพรรคการเมืองพรรคเดียวมิได้มีลักษระที่เปิดโอกาศให้เกิดการแข่งขันอย่างเสรีและเป็นธรรมตามนิยามของการเลือกตั้งในระบอบประชาธิปไตย แต่การเลือกตั้งจะถูกควบคุมเพื่อสร้างเสถียรภาพในการรักษาอำนาจการปกครองของพรรคการเมืองพรรคเดียวไว้[[#_ftn1|[1]]] ระบบพรรคการเมืองแบบพรรคเดียวตามความหมายในที่นี้จึงเป็นขั้วตรงข้ามกับระบบพรรคการเมืองแบบหลายพรรค (Multi-party system) ในระบอบประชาธิปไตยที่มีพรรคการเมืองจำนวนมากและมีการแข่งขันกันในระบบการเลือกตั้งที่อิสระและเปิดโอกาสให้เกิดการแข่งขันได้อย่างแท้จริง แม้ว่าในบางประเทศอาจมีพรรคการเมืองขนาดใหญ่พรรคเดียวหรือไม่กี่พรรคที่ได้รับความนิยมและมีอิทธิพลในทางการเมือง แตกต่างจากระบบพรรคการเมืองพรรคเดียวตามนิยามนี้ที่ไม่อาจยอมรับได้ในการถกเถียงด้านมิติทางกฎหมายและกระบวนการเลือกตั้งในระบอบประชาธิปไตย[[#_ftn2|[2]]] ส่วนขอบข่ายของระบบพรรคการเมืองพรรคเดียวมักใช้เรียกในประเทศที่มีการปกครองแบบเบ็ดเสร็จ (totalitarianism) ดังปรากฎในประเทศที่ปกครองด้วยระบอบคอมมิวนิสต์ (communism) หรือประเทศโลกที่สาม (third world) ที่มีพรรคการเมืองพรรคเดียวปกครองแบบเบ็ดเสร็จมาเป็นเวลายาวนาน[[#_ftn3|[3]]]

 

'''ความแตกต่างของคำว่าระบบพรรคการเมืองพรรคเดียวและระบบพรรคเด่นพรรคเดียว'''

ระบบพรรคการเมืองพรรคเดียวเป็นคำที่ใช้ในการเรียกระบบพรรคการเมือง (party system) ที่มุ่งวิเคราะห์ระบบพรรคการเมืองจากจำนวนของพรรคการเมืองและแบบแผนความสัมพันธ์ของพรรคการเมืองที่เกิดขึ้นในแต่ละประเทศ[[#_ftn4|[4]]] อย่างไรก็ตามการเรียกว่าระบบพรรคการเมืองพรรคเดียวอาจสร้างความสับสนเนื่องจากมี''นักวิชาการจำนวนมากที่ให้นิยามความหมายระบบพรรคการเมืองพรรคเดียวไว้แตกต่างกัน หรือได้สร้างคำนิยามที่มีชื่อเรียกใกล้เคียงกันไว้ ''โดยเฉพาะอย่างยิ่งความแตกต่างระหว่างคำว่าระบบพรรคการเมืองพรรคเดียว (Single-Party System) และระบบพรรคเด่นพรรคเดียว (predominant-party system)

จากการจัดแบ่งระบบพรรคการเมืองโดยนักรัฐศาสตร์ชาวฝรั่งเศสนามว่ามูริช ดูเวอร์แยร์ (Maurice Duverger) ได้แบ่งระบบพรรคการเมืองตามจำนวนพรรคออกเป็น 3 ประเภท คือ ระบบพรรคการเมืองพรรคเดียว (Single-Party System) ระบบพรรคการเมืองแบบสองพรรค (Two-Party System) และระบบหลายพรรค (Multi-Party System)[[#_ftn5|[5]]] โดยในความหมายของดูเวอร์แยร์มองว่า''ระบบพรรคการเมืองพรรคเดียว''หมายถึงระบบพรรคการเมืองที่มีเพียงพรรคการเมืองเดียวมีอำนาจครอบงำพรรคการเมืองอื่นได้โดยเบ็ดเสร็จและเป็นระบบพรรคการเมืองในประเทศที่ปกครองแบบเบ็ดเสร็จ (totalitarianism)[[#_ftn6|[6]]] แตกต่างจากการแบ่งประเภทของพรรคการเมืองของโจวันนี ซาร์โตรี (Giovanni Sartori) ที่แบ่งตามอุดมการณ์ของพรรคการเมืองและจำนวนของพรรคการเมืองได้แบ่งออกเป็น 4 ประเภท คือ ระบบสองพรรค (two-party system) ระบบพหุนิยมแบบปานกลาง (moderate pluralism) ระบบพหุนิยมแบบแบ่งขั้ว (polarized pluralism) และระบบพรรคเด่นพรรคเดียว (predominant-party system) โดยการให้ความหมายของซาร์โตรีมองว่า''ระบบพรรคเด่นพรรคเดียว''เป็นระบบที่มีพรรคการเมืองมากกว่าหนึ่งพรรคแต่มีเพียงพรรคเดียวที่มีอุดมการณ์ทางการเมืองที่โดดเด่นเพียงพรรคเดียวและพรรคการเมืองดังกล่าวสามารถจัดตั้งรัฐบาลและครองอำนาจในการปกครองประเทศเป็นเวลายาวนาน[[#_ftn7|[7]]] โดยที่''ระบบพรรคเด่นพรรคเดียว''ยังสามารถเกิดขึ้นในระบอบประชาธิปไตยที่มาจากการเลือกตั้งได้และกลไกการปกครองในระบอบประชาธิปไตยยังสามารถทำงานเพื่อตรวจสอบการใช้อำนาจของรัฐบาลได้เป็นปกติและยังมีการแข่งขันทางการเมืองผ่านการเลือกตั้งได้อย่างเสรี เพียงแต่ว่าในประเทศดังกล่าวอาจมีพรรคการเมืองเพียงพรรคเดียวที่สามารถชนะการเลือกตั้งมาเป็นเวลายาวนาน อย่างไรก็ตาม ระบบพรรคเด่นพรรคเดียวอาจส่งผลให้ระบอบการปกครองของประเทศเกิดการเปลี่ยนรูปแบบไปสู่การปกครองแบบอำนาจนิยม (authoritarianism) มากขึ้นและมีการใช้อิทธิพลของตนในการปกครองประเทศมายาวนานเพื่อปรับเปลี่ยนโครงสร้างและกลไกทางปกครองต่าง ๆ เพื่อเอื้อต่อการรักษาอำนาจของพรรคไว้ หรือการครอบงำของพรรคเด่นพรรคเดียวจะส่งผลให้เกิดการขาดการแข่งขันทางการเมืองในระบอบการเมืองจนส่งผลกระทบต่อสมรรถนะของระบอบประชาธิปไตยทั้งในประเทศพัฒนาแล้วและประเทศประชาธิปไตยเกิดใหม่[[#_ftn8|[8]]]  

'''ตัวแบบของระบบพรรคการเมืองพรรคเดียว'''

          เมื่อพิจารณาถึงตัวแบบของระบบพรรคการเมืองพรรคเดียวภายใต้การปกครองแบบเบ็ดเสร็จนิยม พบว่าสามารถจำแนกได้เป็น 2 ตัวแบบ ดังนี้[[#_ftn9|[9]]]

'''1) ตัวแบบคอมมิวนิสต์ (The communist model)''' ตัวแบบคอมมิวนิสต์เกิดขึ้นจากการที่พรรคการเมืองที่นิยมในแนวคิดคอมมิวนิสต์มองว่าพรรคเป็นแกนนำสำคัญของชนชั้นกรรมาชีพในเมืองและชนชั้นอื่น ๆ (อาทิ ชาวนาและปัญญาชน) พรรคการเมืองจึงมีความต้องการสร้างระบอบสังคมรูปแบบใหม่เพื่อเปลี่ยนผ่านจากสังคมทุนนิยมสู่สังคมคอมมิวนิสต์ผ่านการสร้างระบบเผด็จการชนชั้นกรรมาชีพขึ้นมาเพื่อล้มล้างระบบทุนนิยมที่อิงกับการสิทธิในการถือครองทรัพย์สินของเอกชน การปฏิวัติเพื่อล้มล้างสังคมทุนนิยมให้สำเร็จจึงต้องอาศัยการการควบคุมอำนาจของรัฐด้วยเผด็จการชนชั้นกรรมาชีพเพื่อป้องกันการต่อต้านการปฏิวัติและเพื่อช่วยอำนวยความสะวกในการเปลี่ยนผ่านไปสู่สังคมคอมมิวนิสต์ก่อนที่จะทำให้รัฐสูญสลายไป พรรคการเมืองที่นิยมแนวคิดคอมมิวนิสต์ที่ขึ้นครองอำนาจรัฐจะต้องทำหน้าที่แบบเผด็จการในนามของชนขั้นกรรมาชีพภายใต้การนำของพรรค[[#_ftn10|[10]]] เลนิน (Lenin) ผู้นำการปฏิวัติชาวรัสเซียเป็นบุคคลหนึ่งที่เสนอให้ใช้ระบบพรรคการเมืองพรรคเดียวในการปกครอง เลนินมองว่าความชอบธรรมจะถูกตัดสินจากการผูกขาดอำนาจโดยพรรคคอมมิวนิสต์ที่ไม่ได้มาจากการเลือกตั้ง เลนินเชื่อว่าประชาชนธรรมดาไม่สามารถเข้าใจผลประโยชน์ของตนและผลประโยชน์โดยรวมของสังคมไม่จำเป็นต้องมาจากการรวบรวมผลประโยชน์ที่แตกต่างหลากหลายของคนแต่ละคน อีกทั้งเลนินมองว่าประชาชนธรรมดามิได้มีจิตสำนึกของการปฏิวัติและความรู้ในแนวคิดคอมมิวนิสต์ พวกเขาขาดความสามารถในการตัดสินใจที่ถูกต้องในการผลักดันให้เกิดการเปลี่ยนผ่านสังคมแบบทุนนิยมสู่สังคมคอมมิวนิสต์ได้ ดังนั้น การแก้ปัญหาโดยให้พรรคการเมืองและระบบการเมืองที่สร้างขึ้นเพื่อบนหลักการของการเป็นผู้พิทักษ์ (guardianship)และการจัดลำดับช่วงชั้นมาทำหน้าที่แทนเพื่อเปลี่ยนผ่านไปสู่สังคมคอมมิวนิสต์ให้สำเร็จ[[#_ftn11|[11]]]

ด้วยเหตุนี้ ประเทศคอมมิวนิสต์จึงถูกปกครองและมีโครงสร้างการบริหารภายใต้การนำของพรรคคอมมิวนิสต์เพียงพรรคเดียว โครงสร้างของพรรคคอมมิวนิสต์จึงจัดวางอย่างแนบแน่นกับโครงสร้างการปกครองประเทศไปพร้อมกับการสร้างการยึดโยงกับมวลชน สมาชิกพรรคจะต้องมีความกระตือรือร้นและเป็นคนที่มีจิตสำนึกทางการเมืองสูงและสอดรับกับแนวทางของพรรค โดยผู้นำพรรคและสมาชิกพรรคจะมีการยึดโยงและพัฒนาช่องทางการสื่อสารระหว่างกัน ขณะเดียวกันกลไกของพรรคคอมมิวนิสต์ยังเป็นเครื่องมือในการโฆษณาชวนเชื่อให้ผู้คนเชื่อและอุทิศตนให้กับพรรคผ่านการปลูกฝังความคิดอย่างเข้มข้นและการเซนเซอร์ข้อมูลข่าวสารที่ส่งผลเชิงลบต่อพรรค[[#_ftn12|[12]]] รวมถึงสร้างระบบการรวมศูนย์อำนาจของพรรคผ่านการจัดลำดับช่วงชั้นภายในพรรคและยกระดับให้พรรคเป็นกลไกทางอำนาจของรัฐแทนที่กลไกระบบราชการ อาทิ การรวมศูนย์อำนาจที่เลขาธิการพรรคในฐานะผู้นำทางการเมืองของพรรคและเป็นศูนย์กลางอำนาจทางการเมืองและการปกครองของประเทศ[[#_ftn13|[13]]]

ประเทศที่มีการปกครองในตัวแบบคอมมิวนิสต์โดยพรรคคอมมิวนิสต์พรรคเดียว เช่น อดีตสหภาพโซเวียต จีน เวียดนาม ลาว กัมพูชา คิวบา และเกาหลีเหนือ อย่างไรก็ตาม ประเทศที่เคยปกครองด้วยตัวแบบดังกล่าวได้ล้มล้างรอบการปกครองแบบคอมมิวนิสต์ลงเนื่องจากกระแสการเปลี่ยนแปลงระบอบการเมืองไปสู่ระบอบประชาธิปไตย มีการแก้ไขระบอบการปกครองและรัฐธรรมนูญเพื่อขจัดอำนาจของพรรคและสมาชิกพรรคเพื่อสร้างระบบพรรคการเมืองแบบหลายพรรคขึ้นมาทดแทน[[#_ftn14|[14]]]

'''2) ตัวแบบฟาสซิสต์ (The fascist model)''' ตัวแบบฟาสซิสต์เป็นรูปแบบการปกครองโดยพรรคการเมืองพรรคเดียวที่เกิดขึ้นครั้งแรกในประเทศเยอรมนีและอิตาลีช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 พรรคการเมืองแบบฟาสซิสต์ที่เข้าครองอำนาจรัฐได้พัฒนาความสัมพันธ์ระหว่างประชาชนและรัฐบาลที่ควบคุมโดยพรรคอย่างเข้มงวด พรรคฟาสซิสต์จะพยายามปราบปรามประชาชนหรือสมาชิกที่ไม่เชื่อฟังหรือออกนอกแนวทางของพรรค การดำเนินงานของพรรคจะจัดการผ่านโครงสร้างและช่วงชั้นอย่างเข้มงวดตั้งแต่การคัดสรรคนมาเป็นสมาชิกผ่านองค์กรเยาวชนที่มีการปลูกฝังความคิดสุดโต่งของพรรคไปจนถึงการสร้างลำดับชั้นความสัมพันธ์ตามความใกล้ชิด ขณะเดียวกัน การปกครองแบบพรรคเดียวที่ให้ความสำคัญกับกลไกของตำรวจและทหารในการควบคุมประชาชนมากกว่าการยึดมั่นในอุดมการณ์ที่ตายตัวแบบตัวแบบคอมมิวนิสต์[[#_ftn15|[15]]]

ประเทศที่เคยใช้มีการปกครองในตัวแบบฟาสซิสต์ อาทิ พรรคสหภาพชาตินิยม (National Union) ในประเทศโปรตุเกส พรรคกรรมกรชาติสังคมนิยมเยอรมัน (National Socialist Party) หรือพรรคนาซี (Nazi Party) ในประเทศเยอรมนี พรรคชาตินิยมฟาสซิสต์ (National Fascist Party)  ในอิตาลี เป็นต้น แต่ในปัจจุบันการปกครองพรรคการเมืองพรรคเดียวตามตัวแบบฟาสซิสต์ยังไม่เกิดขึ้นชัดเจนนัก เนื่องจากพรรคการเมืองที่อ้างว่าเป็นพรรคฟาสซิสต์กลับมีบทบาทน้อยลงหรือถูกยกเลิกไปเมื่อประเทศเปลี่ยนผ่านไปสู่ระบอบประชาธิปไตยมากขึ้น

 

'''ประเทศที่ปกครองโดยระบบพรรคการเมืองพรรคเดียว'''

          ประเทศที่ปกครองด้วยระบบพรรคเดียว ได้แก่ กลุ่มประเทศที่ปกครองตามตัวแบบคอมมิวนิสต์ (เช่น จีน เกาหลีเหนือ ลาว เวียดนาม และคิวบา) และประเทศที่ปกครองด้วยระบบพรรคการเมืองพรรคเดียวภายใต้อุดมการณ์แบบอื่น (เช่น ประเทศเอริเทรีย) โดยเรียงลำดับตามปีที่ประเทศเริ่มสถาปนาระบบพรรคการเมืองพรรคเดียว ดังนี้

 

{| border="1" cellpadding="0" cellspacing="0"
|-
| style="width:104px;" |
'''ประเทศ'''

| style="width:179px;" |
'''พรรค'''

| style="width:123px;" |
'''วันเดือนปีที่ก่อตั้ง (ค.ศ.)'''

| style="width:195px;" |
'''อุดมการณ์'''

|-
| style="width:104px;" |
'''เกาหลีเหนือ'''

| style="width:179px;" |
พรรคแรงงานแห่งเกาหลี (Workers' Party of Korea: WPK)

| style="width:123px;" |
10 ตุลาคม 1945

| style="width:195px;" |
ชูเช (Juche)

|-
| style="width:104px;" |
'''เวียดนาม'''

| style="width:179px;" |
พรรคคอมมิวนิสต์เวียดนาม (Communist Party of Vietnam: CPV)

| style="width:123px;" |
2 กันยายน 1945

| style="width:195px;" |
แนวคิดโฮจิมินห์(Ho Chi Minh Thought)

|-
| style="width:104px;" |
'''จีน (สาธารณรัฐประชาชนจีน)'''

| style="width:179px;" |
พรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศจีน (Communist Party of China: CPC)

| style="width:123px;" |
1 ตุลาคม 1949

| style="width:195px;" |
สังคมนิยมที่มีลักษณะเฉพาะของจีน (Socialism with Chinese characteristics)

|-
| style="width:104px;" |
'''คิวบา'''

| style="width:179px;" |
พรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศคิวบา (Communist Party of Cuba: PCC)

| style="width:123px;" |
1 มกราคม 1959

| style="width:195px;" |
มาร์กซิสต์-เลนินนิสต์ และคาสโตนิสต์ (Marxism–Leninism, Castroism)

|-
| style="width:104px;" |
'''ลาว'''

| style="width:179px;" |
พรรคประชาชนปฏิวัติลาว (Lao People's Revolutionary Party: LPRP)

| style="width:123px;" |
2 ธันวาคม 1975

| style="width:195px;" |
แนวคิดไกสอน พมวิหาน (Kaysone Phomvihane Thought)

|-
| style="width:104px;" |
'''เอริเทรีย'''

| style="width:179px;" |
พรรคแนวร่วมประชาชนเพื่อประชาธิปไคนและความยุติธรรม (People's Front for Democracy and Justice: PFDJ)

| style="width:123px;" |
24 พฤษภาคม 1993

| style="width:195px;" |
ชาตินิยมเอริเทรีย สังคมนิยม (Eritrean nationalism, socialism)

|}

 

 

 

'''บรรณานุกรม'''

ACE Encyclopaedia. "Multi- or One-Partuy System." Last modified Accessed 10 July, 2021. https://aceproject.org/main/english/lf/lfa05.htm.

Bogaards, Matthijs and Françoise Boucek. "Dominant Parties and Democracy." Last modified 2005. Accessed 18 July, 2021. https://ecpr.eu/Filestore/WorkshopOutline/8bed1ad8-a1e2-4fdc-8bdd-5213675091c2.pdf.

Britannica. "Single-Party Systems." Last modified Accessed 10 July, 2021. https://www.britannica.com/topic/political-party/Single-party-systems.

Klesner, Joseph L. ''Comparative Politica: A Introduction''. New York: McGraw-Hill, 2014.

Manion, Melanie. "Politics in China." In ''Comparative Politics Today: A World View'', edited by Gabriel A. Almond, Russell J. Dalton, G. Bingham Powell, and Kaare Strom, 413-59. New York: Pearson, 2006.

Oxford Reference. "One-Party State." Last modified Accessed 10 July, 2021. https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803100250211.

พรรณชฎา ศิริวรรณบุศย์. "วิวัฒนาการพรรคการเมืองจากอดีตสู่ปัจจุบัน." วารสารพรรคการเมืองสัมพันธ์ 19, เล่ม 2 (2557): 4-12.

อรรถสิทธิ์ พานแก้ว. "พรรคการเมืองและการเลือกตั้ง." ใน การเมือง อำนาจ ความรู้: หลักรัฐศาสตร์เบื้องต้นสำนักธรรมศาสตร์, ประจักษ์ ก้องกีรติ (บรรณาธิการ), 273-306. กรุงเทพมหานคร: สยามปริทัศน์, 2564.

 
<div>อ้างอิง 
----
<div id="ftn1">
[[#_ftnref1|[1]]] Oxford Reference, "One-Party State," accessed 10 July, 2021. https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803100250211.
</div> <div id="ftn2">
[[#_ftnref2|[2]]] ACE Encyclopaedia, "Multi- or One-Partuy System," accessed 10 July, 2021. https://aceproject.org/main/english/lf/lfa05.htm.
</div> <div id="ftn3">
[[#_ftnref3|[3]]] Oxford Reference, ibid.
</div> <div id="ftn4">
[[#_ftnref4|[4]]] พรรณชฎา ศิริวรรณบุศย์, "วิวัฒนาการพรรคการเมืองจากอดีตสู่ปัจจุบัน," วารสารพรรคการเมืองสัมพันธ์ 19, เล่ม 2 (2557): 9.
</div> <div id="ftn5">
[[#_ftnref5|[5]]] Ibid. และ Joseph L. Klesner, ''Comparative Politica: A Introduction'' (New York: McGraw-Hill, 2014), 133.
</div> <div id="ftn6">
[[#_ftnref6|[6]]] พรรณชฎา ศิริวรรณบุศย์, อ้างแล้ว, 9.
</div> <div id="ftn7">
[[#_ftnref7|[7]]] Klesner, 167. และ อรรถสิทธิ์ พานแก้ว, "พรรคการเมืองและการเลือกตั้ง," ใน การเมือง อำนาจ ความรู้: หลักรัฐศาสตร์เบื้องต้นสำนักธรรมศาสตร์, ประจักษ์ ก้องกีรติ (บรรณาธิการ) (กรุงเทพมหานคร: สยามปริทัศน์, 2564), 286.
</div> <div id="ftn8">
[[#_ftnref8|[8]]] Matthijs Bogaards and Françoise Boucek, "Dominant Parties and Democracy," accessed 18 July, 2021. https://ecpr.eu/Filestore/WorkshopOutline/8bed1ad8-a1e2-4fdc-8bdd-5213675091c2.pdf.
</div> <div id="ftn9">
[[#_ftnref9|[9]]] Britannica, "Single-Party Systems," accessed 10 July, 2021. https://www.britannica.com/topic/political-party/Single-party-systems.
</div> <div id="ftn10">
[[#_ftnref10|[10]]] Ibid.
</div> <div id="ftn11">
[[#_ftnref11|[11]]] Melanie Manion, "Politics in China," in ''Comparative Politics Today: A World View'', ed. Gabriel A. Almond et al. (New York: Pearson, 2006), 421.
</div> <div id="ftn12">
[[#_ftnref12|[12]]] Britannica, ibid.
</div> <div id="ftn13">
[[#_ftnref13|[13]]] Ibid.
</div> <div id="ftn14">
[[#_ftnref14|[14]]] Ibid.
</div> <div id="ftn15">
[[#_ftnref15|[15]]] Ibid.
</div> </div>