https://wiki.kpi.ac.th/index.php?action=history&feed=atom&title=%E0%B8%A1%E0%B8%93%E0%B8%91%E0%B8%A5%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%A8%E0%B8%B2%E0%B8%A0%E0%B8%B4%E0%B8%9A%E0%B8%B2%E0%B8%A5
มณฑลเทศาภิบาล - ประวัติรุ่นแก้ไข
2026-04-14T22:54:17Z
ประวัติรุ่นแก้ไขของหน้านี้ในวิกิ
MediaWiki 1.42.1
https://wiki.kpi.ac.th/index.php?title=%E0%B8%A1%E0%B8%93%E0%B8%91%E0%B8%A5%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%A8%E0%B8%B2%E0%B8%A0%E0%B8%B4%E0%B8%9A%E0%B8%B2%E0%B8%A5&diff=13185&oldid=prev
Apirom เมื่อ 04:45, 19 ธันวาคม 2560
2017-12-19T04:45:49Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="th">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">←รุ่นแก้ไขก่อนหน้า</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">รุ่นแก้ไขเมื่อ 11:45, 19 ธันวาคม 2560</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l18">บรรทัดที่ 18:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">บรรทัดที่ 18:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>การวางรากฐานการปกครองแบบ “มณฑล” เริ่มขึ้นในปี 2417 เนื่องจากสถานการณ์ข้อพิพาทระหว่างสยามกับชาติตะวันตกในบริเวณหัวเมืองตามชายแดนของสยามที่อยู่ติดกับอาณานิคมของตะวันตก เห็นได้จากข้อพิพาทระหว่างเจ้าเมืองเชียงใหม่กับคนพม่าในบังคับอังกฤษที่เข้ามาทำป่าไม้ในล้านนา (ภาคเหนือของสยาม) หรือข้อพิพาทระหว่างคนในบังคับของอังกฤษที่เข้ามาทำเหมืองแร่ในเมืองระนองและภูเก็ตกับเจ้าหน้าที่บ้านเมืองของสยาม ส่งผลให้พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงส่งข้าหลวงไปประจำที่เมืองเชียงใหม่เพื่อทำหน้าที่ชำระคดีความที่เกี่ยวข้องกับคนในบังคับอังกฤษ ต่อมาในปี 2427 ทรงแต่งตั้งให้พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นพิชิตปรีชากร ไปเป็นข้าหลวงประจำเมืองเชียงใหม่ นับเป็นการเริ่มต้นของการปกครองแบบเทศาภิบาล[[#_ftn4|[4]]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>การวางรากฐานการปกครองแบบ “มณฑล” เริ่มขึ้นในปี 2417 เนื่องจากสถานการณ์ข้อพิพาทระหว่างสยามกับชาติตะวันตกในบริเวณหัวเมืองตามชายแดนของสยามที่อยู่ติดกับอาณานิคมของตะวันตก เห็นได้จากข้อพิพาทระหว่างเจ้าเมืองเชียงใหม่กับคนพม่าในบังคับอังกฤษที่เข้ามาทำป่าไม้ในล้านนา (ภาคเหนือของสยาม) หรือข้อพิพาทระหว่างคนในบังคับของอังกฤษที่เข้ามาทำเหมืองแร่ในเมืองระนองและภูเก็ตกับเจ้าหน้าที่บ้านเมืองของสยาม ส่งผลให้พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงส่งข้าหลวงไปประจำที่เมืองเชียงใหม่เพื่อทำหน้าที่ชำระคดีความที่เกี่ยวข้องกับคนในบังคับอังกฤษ ต่อมาในปี 2427 ทรงแต่งตั้งให้พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นพิชิตปรีชากร ไปเป็นข้าหลวงประจำเมืองเชียงใหม่ นับเป็นการเริ่มต้นของการปกครองแบบเทศาภิบาล[[#_ftn4|[4]]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>อย่างไรก็ตามการปกครองแบบ “มณฑล” ที่ริเริ่มขึ้นนี้ตั้งขึ้นอย่างรีบด่วนยังไม่มีการวางแผนการปกครองอย่างเป็นระบบ ดังเช่นระบบมณฑลเทศาภิบาลที่จะตั้งขึ้นหลังจากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงปฏิรูปการปกครองเมื่อพ.ศ. 2435 โดยการปกครองแบบ “เทศาภิบาล” หรือ “มณฑลเทศาภิบาล” จัดตั้งอย่างเป็นทางการเมื่อมีการประกาศจัดปันหน้าที่ระหว่างกระทรวงกลาโหมและกระทรวงมหาดไทย ร.ศ. 113 (พ.ศ. 2437) โดยเนื้อหาสำคัญของประกาศฉบับนี้คือให้รวมหัวเมืองทั้งหมดมาไว้ใต้การบังคับบัญชาของกระทรวงมหาดไทย&nbsp; หลังจากนั้นอีก 3 ปีใน ร.ศ. 116 (พ.ศ. 2440) ได้มีการประกาศใช้ “[[พระราชบัญญัติลักษณะการปกครองท้องที่_ร.ศ._116|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">พระราชบัญญัติลักษณะการปกครองท้องที่_ร</del>.ศ.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">_116</del>]]” และในเดือนกุมภาพันธ์ ร.ศ. 117 (พ.ศ. 2441) ได้มีการประกาศใช้ “[[ข้อบังคับลักษณะปกครองหัวเมือง_ร.ศ._117|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ข้อบังคับลักษณะปกครองหัวเมือง_ร</del>.ศ.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">_117</del>]]” ส่งผลให้รัฐบาลมีอำนาจจัดการปกครองหัวเมืองได้อย่างเต็มรูปแบบ[[#_ftn5|[5]]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>อย่างไรก็ตามการปกครองแบบ “มณฑล” ที่ริเริ่มขึ้นนี้ตั้งขึ้นอย่างรีบด่วนยังไม่มีการวางแผนการปกครองอย่างเป็นระบบ ดังเช่นระบบมณฑลเทศาภิบาลที่จะตั้งขึ้นหลังจากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงปฏิรูปการปกครองเมื่อพ.ศ. 2435 โดยการปกครองแบบ “เทศาภิบาล” หรือ “มณฑลเทศาภิบาล” จัดตั้งอย่างเป็นทางการเมื่อมีการประกาศจัดปันหน้าที่ระหว่างกระทรวงกลาโหมและกระทรวงมหาดไทย ร.ศ. 113 (พ.ศ. 2437) โดยเนื้อหาสำคัญของประกาศฉบับนี้คือให้รวมหัวเมืองทั้งหมดมาไว้ใต้การบังคับบัญชาของกระทรวงมหาดไทย&nbsp; หลังจากนั้นอีก 3 ปีใน ร.ศ. 116 (พ.ศ. 2440) ได้มีการประกาศใช้ “[[พระราชบัญญัติลักษณะการปกครองท้องที่_ร.ศ._116|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">พระราชบัญญัติลักษณะการปกครองท้องที่ ร</ins>.ศ. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">116</ins>]]” และในเดือนกุมภาพันธ์ ร.ศ. 117 (พ.ศ. 2441) ได้มีการประกาศใช้ “[[ข้อบังคับลักษณะปกครองหัวเมือง_ร.ศ._117|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ข้อบังคับลักษณะปกครองหัวเมือง ร</ins>.ศ. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">117</ins>]]” ส่งผลให้รัฐบาลมีอำนาจจัดการปกครองหัวเมืองได้อย่างเต็มรูปแบบ[[#_ftn5|[5]]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''2. วัตถุประสงค์ของการตั้งมณฑลเทศาภิบาล'''</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''2. วัตถุประสงค์ของการตั้งมณฑลเทศาภิบาล'''</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l496">บรรทัดที่ 496:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">บรรทัดที่ 496:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''4. มณฑลเทศาภิบาลในสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวและพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว'''</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''4. มณฑลเทศาภิบาลในสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวและพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว'''</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; โดยภาพรวมแล้วกล่าวได้ว่าพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสานต่อแนวทางการบริหารราชการแผ่นดินของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวและพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวอย่างเคร่งครัด[[#_ftn14|[14]]] หรือที่ เดวิด วัยอาจ นักวิชาการชาวอเมริกันผู้เชี่ยวชาญประวัติศาสตร์ไทยได้กล่าวว่า พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงทำให้ราชอาณาจักรสยามเป็น “สยามใหม่” และ[[พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว]] (รวมทั้งพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งครองราชย์ต่อจากพระองค์) เป็นผู้สถาปนาราชอาณาจักรสยามขึ้นเป็น “ชาติ”[[#_ftn15|[15]]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; โดยภาพรวมแล้วกล่าวได้ว่าพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสานต่อแนวทางการบริหารราชการแผ่นดินของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวและพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวอย่างเคร่งครัด[[#_ftn14|[14]]] หรือที่ เดวิด วัยอาจ นักวิชาการชาวอเมริกันผู้เชี่ยวชาญประวัติศาสตร์ไทยได้กล่าวว่า พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงทำให้ราชอาณาจักรสยามเป็น “สยามใหม่” และ[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว|</ins>พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว]] (รวมทั้งพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งครองราชย์ต่อจากพระองค์) เป็นผู้สถาปนาราชอาณาจักรสยามขึ้นเป็น “ชาติ”[[#_ftn15|[15]]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; ในส่วนของการปกครองระบบมณฑลเทศาภิบาลนั้นในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวได้มีการจัดแบ่งหน้าที่ความรับผิดชอบการปกครองส่วนท้องที่ในมณฑลต่างๆให้เหมาะสมยิ่งขึ้น ดังปรากฏว่า เมื่อพ.ศ. 2456 ทรงแก้ไขปรับปรุงการแบ่งหน้าที่รับผิดชอบในระบบมณฑลเทศาภิบาล ซึ่งปลัดมณฑลต้องแบกภาระหน้าที่ด้านการปกครองท้องที่ การดูแลค่าใช้จ่ายภายในมณฑลและดูแลรักษากองบัญชาการมณฑล โดยให้ปลัดมณฑลรับผิดชอบเฉพาะการปกครองท้องที่ ส่วนงานด้านดูแลค่าใช้จ่ายของปลัดมณฑลและดูแลรักษากองบัญชาการมณฑลให้เสมียนตรามณฑลซึ่งเป็นตำแหน่งที่ตั้งขึ้นใหม่ทำหน้าที่เป็นผู้ช่วยทั่วไปของปลัดมณฑลและดูแลงานทั้ง 2 ด้านนี้&nbsp; พร้อมกันนั้นยังทรงโปรดฯให้ลดความซ้ำซ้อนของข้าราชการที่บริหารมณฑลเทศาภิบาล โดยยกเลิกตำแหน่งข้าหลวงมหาดไทยและตำแหน่งผู้ว่าราชการจังหวัดในจังหวัดที่สมุหเทศาภิบาลพำนักอยู่[[#_ftn16|[16]]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; ในส่วนของการปกครองระบบมณฑลเทศาภิบาลนั้นในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวได้มีการจัดแบ่งหน้าที่ความรับผิดชอบการปกครองส่วนท้องที่ในมณฑลต่างๆให้เหมาะสมยิ่งขึ้น ดังปรากฏว่า เมื่อพ.ศ. 2456 ทรงแก้ไขปรับปรุงการแบ่งหน้าที่รับผิดชอบในระบบมณฑลเทศาภิบาล ซึ่งปลัดมณฑลต้องแบกภาระหน้าที่ด้านการปกครองท้องที่ การดูแลค่าใช้จ่ายภายในมณฑลและดูแลรักษากองบัญชาการมณฑล โดยให้ปลัดมณฑลรับผิดชอบเฉพาะการปกครองท้องที่ ส่วนงานด้านดูแลค่าใช้จ่ายของปลัดมณฑลและดูแลรักษากองบัญชาการมณฑลให้เสมียนตรามณฑลซึ่งเป็นตำแหน่งที่ตั้งขึ้นใหม่ทำหน้าที่เป็นผู้ช่วยทั่วไปของปลัดมณฑลและดูแลงานทั้ง 2 ด้านนี้&nbsp; พร้อมกันนั้นยังทรงโปรดฯให้ลดความซ้ำซ้อนของข้าราชการที่บริหารมณฑลเทศาภิบาล โดยยกเลิกตำแหน่งข้าหลวงมหาดไทยและตำแหน่งผู้ว่าราชการจังหวัดในจังหวัดที่สมุหเทศาภิบาลพำนักอยู่[[#_ftn16|[16]]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l575">บรรทัดที่ 575:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">บรรทัดที่ 575:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; อย่างไรก็ตามในรัชสมัยนี้ได้มีการยกเลิกมณฑลเทศาภิบาลไปจำนวนหนึ่งได้แก่มณฑลบูรพา ซึ่งยกเลิกไปเมื่อสยามเสียอำนาจปกครองเมืองพระตะบอง,เสียมราฐ,ศรีโสภณ ให้แก่ฝรั่งเศสเมื่อพ.ศ. 2449 และมณฑลไทรบุรี ซึ่งยกเลิกไปเมื่อสยามเสียอำนาจการปกครองเมืองไทรบุรี (เคดะห์), ตรังกานู ให้แก่อังกฤษเมื่อพ.ศ. 2450[[#_ftn18|[18]]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; อย่างไรก็ตามในรัชสมัยนี้ได้มีการยกเลิกมณฑลเทศาภิบาลไปจำนวนหนึ่งได้แก่มณฑลบูรพา ซึ่งยกเลิกไปเมื่อสยามเสียอำนาจปกครองเมืองพระตะบอง,เสียมราฐ,ศรีโสภณ ให้แก่ฝรั่งเศสเมื่อพ.ศ. 2449 และมณฑลไทรบุรี ซึ่งยกเลิกไปเมื่อสยามเสียอำนาจการปกครองเมืองไทรบุรี (เคดะห์), ตรังกานู ให้แก่อังกฤษเมื่อพ.ศ. 2450[[#_ftn18|[18]]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; ทั้งยังปรากฏว่าในพ.ศ. 2458 สมเด็จฯกรมพระยาดำรงราชานุภาพ เสนาบดีกระทรวงมหาดไทย ผู้มีบทบาทสำคัญในการจัดตั้งมณฑลเทศาภิบาลมาตั้งแต่สมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ลาออกจากตำแหน่งเสนาบดีเนื่องจากทรงประชวรหนักและได้รับคำแนะนำจากแพทย์ประจำพระองค์ให้ทรงหยุดพักรักษาพระองค์[[#_ftn19|[19]]] จากนั้นพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทรงปฏิรูปกระทรวงมหาดไทยและระบบเทศาภิบาลโดยแบ่งประเทศออกเป็นภาคและแต่งตั้งอุปราชประจำภาคขึ้นโดยให้สมุหเทศาภิบาลทำหน้าที่ของตนต่อไป แต่ในการบริหารราชการต้องปรึกษาหารือกับอุปราชประจำภาคก่อน รวมถึงทรงจัดหน่วยงานการปกครองท้องถิ่นใหม่โดยโอนหน่วยงานในสังกัดกระทรวงมหาดไทยบางส่วนไปสังกัดกระทรวงอื่นๆ เช่น กระทรวงยุติธรรม&nbsp; ส่งผลให้[[การปกครองท้องถิ่น]]อยู่ในสภาวะยุ่งเหยิง ประกอบกับในช่วงพ.ศ. 2457-2461 ได้เกิด[[สงครามโลกครั้งที่_1|สงครามโลกครั้งที่ 1]] เศรษฐกิจโลกตกต่ำ ส่งผลให้เศรษฐกิจสยามตกต่ำอย่างมาก ในปี 2458 ซึ่งเป็นปีสุดท้ายของรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวและขึ้นรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นเหตุให้มีการยกเลิกตำแหน่งอุปราชประจำภาค พร้อมทั้งยุบมณฑลร้อยเอ็ด&nbsp;มหาราษฎร์&nbsp;สุราษฎร์[[#_ftn20|[20]]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; ทั้งยังปรากฏว่าในพ.ศ. 2458 สมเด็จฯกรมพระยาดำรงราชานุภาพ เสนาบดีกระทรวงมหาดไทย ผู้มีบทบาทสำคัญในการจัดตั้งมณฑลเทศาภิบาลมาตั้งแต่สมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ลาออกจากตำแหน่งเสนาบดีเนื่องจากทรงประชวรหนักและได้รับคำแนะนำจากแพทย์ประจำพระองค์ให้ทรงหยุดพักรักษาพระองค์[[#_ftn19|[19]]] จากนั้นพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทรงปฏิรูปกระทรวงมหาดไทยและระบบเทศาภิบาลโดยแบ่งประเทศออกเป็นภาคและแต่งตั้งอุปราชประจำภาคขึ้นโดยให้สมุหเทศาภิบาลทำหน้าที่ของตนต่อไป แต่ในการบริหารราชการต้องปรึกษาหารือกับอุปราชประจำภาคก่อน รวมถึงทรงจัดหน่วยงานการปกครองท้องถิ่นใหม่โดยโอนหน่วยงานในสังกัดกระทรวงมหาดไทยบางส่วนไปสังกัดกระทรวงอื่นๆ เช่น กระทรวงยุติธรรม&nbsp; ส่งผลให้[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">การปกครองท้องถิ่น|</ins>การปกครองท้องถิ่น]]อยู่ในสภาวะยุ่งเหยิง ประกอบกับในช่วงพ.ศ. 2457-2461 ได้เกิด[[สงครามโลกครั้งที่_1|สงครามโลกครั้งที่ 1]] เศรษฐกิจโลกตกต่ำ ส่งผลให้เศรษฐกิจสยามตกต่ำอย่างมาก ในปี 2458 ซึ่งเป็นปีสุดท้ายของรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวและขึ้นรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นเหตุให้มีการยกเลิกตำแหน่งอุปราชประจำภาค พร้อมทั้งยุบมณฑลร้อยเอ็ด&nbsp;มหาราษฎร์&nbsp;สุราษฎร์[[#_ftn20|[20]]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; ต่อมาในพ.ศ. 2475 ได้มีการยุบเลิกมณฑลจันทบุรี&nbsp;นครชัยศรี&nbsp;นครสวรรค์&nbsp;ปัตตานี เนื่องจากสภาวะเศรษฐกิจตกต่ำ โดยภายหลังการปฏิวัติของคณะราษฎร (เมื่อวันที่ [[24_มิถุนายน_พ.ศ._2475|24 มิถุนายน 2475]]) ผ่านไปราว 1 ปี ในพ.ศ. 2476 ได้มีการยุบเลิกมณฑลเทศาภิบาลที่เหลืออีก 9 แห่ง คือ มณฑลนครราชสีมา&nbsp;นครศรีธรรมราช&nbsp;ปราจีน&nbsp;พายัพ&nbsp;พิษณุโลก&nbsp;ภูเก็ต&nbsp;ราชบุรี&nbsp;กรุงเก่า (อยุธยา)&nbsp;อุดร แล้วประกาศใช้พระราชบัญญัติว่าด้วยระเบียบบริหารแห่งราชอาณาจักรไทยแทนระบบมณฑลเทศาภิบาล[[#_ftn21|[21]]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; ต่อมาในพ.ศ. 2475 ได้มีการยุบเลิกมณฑลจันทบุรี&nbsp;นครชัยศรี&nbsp;นครสวรรค์&nbsp;ปัตตานี เนื่องจากสภาวะเศรษฐกิจตกต่ำ โดยภายหลังการปฏิวัติของคณะราษฎร (เมื่อวันที่ [[24_มิถุนายน_พ.ศ._2475|24 มิถุนายน 2475]]) ผ่านไปราว 1 ปี ในพ.ศ. 2476 ได้มีการยุบเลิกมณฑลเทศาภิบาลที่เหลืออีก 9 แห่ง คือ มณฑลนครราชสีมา&nbsp;นครศรีธรรมราช&nbsp;ปราจีน&nbsp;พายัพ&nbsp;พิษณุโลก&nbsp;ภูเก็ต&nbsp;ราชบุรี&nbsp;กรุงเก่า (อยุธยา)&nbsp;อุดร แล้วประกาศใช้พระราชบัญญัติว่าด้วยระเบียบบริหารแห่งราชอาณาจักรไทยแทนระบบมณฑลเทศาภิบาล[[#_ftn21|[21]]]</div></td></tr>
</table>
Apirom
https://wiki.kpi.ac.th/index.php?title=%E0%B8%A1%E0%B8%93%E0%B8%91%E0%B8%A5%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%A8%E0%B8%B2%E0%B8%A0%E0%B8%B4%E0%B8%9A%E0%B8%B2%E0%B8%A5&diff=13184&oldid=prev
Apirom เมื่อ 04:44, 19 ธันวาคม 2560
2017-12-19T04:44:14Z
<p></p>
<a href="https://wiki.kpi.ac.th/index.php?title=%E0%B8%A1%E0%B8%93%E0%B8%91%E0%B8%A5%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%A8%E0%B8%B2%E0%B8%A0%E0%B8%B4%E0%B8%9A%E0%B8%B2%E0%B8%A5&diff=13184&oldid=13183">แสดงการเปลี่ยนแปลง</a>
Apirom
https://wiki.kpi.ac.th/index.php?title=%E0%B8%A1%E0%B8%93%E0%B8%91%E0%B8%A5%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%A8%E0%B8%B2%E0%B8%A0%E0%B8%B4%E0%B8%9A%E0%B8%B2%E0%B8%A5&diff=13183&oldid=prev
Apirom: สร้างหน้าด้วย " ผู้เรียบเรียง : ดร.โดม ไกรปกรณ์ ผู้ทรงคุณวุฒิประจำบท..."
2017-12-19T04:39:54Z
<p>สร้างหน้าด้วย " ผู้เรียบเรียง : ดร.โดม ไกรปกรณ์ ผู้ทรงคุณวุฒิประจำบท..."</p>
<a href="https://wiki.kpi.ac.th/index.php?title=%E0%B8%A1%E0%B8%93%E0%B8%91%E0%B8%A5%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%A8%E0%B8%B2%E0%B8%A0%E0%B8%B4%E0%B8%9A%E0%B8%B2%E0%B8%A5&diff=13183">แสดงการเปลี่ยนแปลง</a>
Apirom