พระราชกฤษฎีกา 1 เมษายน พ.ศ. 2476 - ประวัติรุ่นแก้ไข

Apirom เมื่อ 07:18, 5 ตุลาคม 2554

2011-10-05T07:18:43Z

←รุ่นแก้ไขก่อนหน้า		รุ่นแก้ไขเมื่อ 14:18, 5 ตุลาคม 2554
บรรทัดที่ 31:		บรรทัดที่ 31:

	[[หมวดหมู่:เหตุการณ์สำคัญทางการเมืองไทย สมัย พ.ศ. 2475-2500]]		[[หมวดหมู่:เหตุการณ์สำคัญทางการเมืองไทย สมัย พ.ศ. 2475-2500]]
			[[หมวดหมู่:สุวัสดี โภชน์พันธุ์]]

Apirom เมื่อ 08:15, 23 พฤษภาคม 2554

2011-05-23T08:15:14Z

←รุ่นแก้ไขก่อนหน้า		รุ่นแก้ไขเมื่อ 15:15, 23 พฤษภาคม 2554
บรรทัดที่ 19:		บรรทัดที่ 19:
	การที่อำนาจด้านการบริหารและนิติบัญญัติถูกโอนมาไว้ที่คณะรัฐมนตรี โดยอาศัยอำนาจของพระมหากษัตริย์ในรูปของพระราชกฤษฎีกาเช่นนี้ เป็นผลให้มีข้อเขียนบางชิ้นวิเคราะห์และให้ความหมายยุคสมัยรัฐบาลพระยามโนปกรณ์นิติธาดาว่าเป็นยุค “[[มโนเครซี]]” หรือเป็น “นักเผด็จการคนแรกแห่งประเทศไทย” <ref>วิเทศกรณีย์, ความเป็นมาแห่งระบอบประชาธิปไตยไทย (พระนคร: ผ่านฟ้าพิทยา, 2511), หน้า 48.</ref> เหตุการณ์นี้ยังถูกมองว่าเป็น “[[รัฐประหาร]]” ในรูปแบบหนึ่ง ซึ่งข้ออ้างในการยึดอำนาจและการใช้อำนาจใหม่นั้นดูจะคล้ายกับที่สิ่งปรากฏเป็นวัฏจักรในการเมืองไทยชั้นหลังลงมา<ref>ชาญวิทย์ เกษตรศิริ, ประวัติการเมืองไทย 2475 – 2500, หน้า 126 .</ref>		การที่อำนาจด้านการบริหารและนิติบัญญัติถูกโอนมาไว้ที่คณะรัฐมนตรี โดยอาศัยอำนาจของพระมหากษัตริย์ในรูปของพระราชกฤษฎีกาเช่นนี้ เป็นผลให้มีข้อเขียนบางชิ้นวิเคราะห์และให้ความหมายยุคสมัยรัฐบาลพระยามโนปกรณ์นิติธาดาว่าเป็นยุค “[[มโนเครซี]]” หรือเป็น “นักเผด็จการคนแรกแห่งประเทศไทย” <ref>วิเทศกรณีย์, ความเป็นมาแห่งระบอบประชาธิปไตยไทย (พระนคร: ผ่านฟ้าพิทยา, 2511), หน้า 48.</ref> เหตุการณ์นี้ยังถูกมองว่าเป็น “[[รัฐประหาร]]” ในรูปแบบหนึ่ง ซึ่งข้ออ้างในการยึดอำนาจและการใช้อำนาจใหม่นั้นดูจะคล้ายกับที่สิ่งปรากฏเป็นวัฏจักรในการเมืองไทยชั้นหลังลงมา<ref>ชาญวิทย์ เกษตรศิริ, ประวัติการเมืองไทย 2475 – 2500, หน้า 126 .</ref>

	การประกาศใช้พระราชกฤษฎีกาให้ปิดประชุมสภาผู้แทนราษฎรและงดใช้รัฐธรรมนูญบางมาตรา หรือรัฐประหารโดยพระราชกฤษฎีกาทำให้พระยามโนปกรณ์นิติธาดาและกลุ่มอนุรักษ์นิยมสามารถครอบครองอำนาจเด็ดขาดในคณะรัฐบาลไว้ได้ เห็นได้จากการที่พระยามโนปกรณ์นิติธาดายังคงกลุ่มอนุรักษ์นิยมของตนไว้ในตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการทุกกระทรวง รัฐประหารโดยพระราชกฤษฎีกายังเป็นการขจัดบทบาทและอิทธิพลของคณะราษฎรสายพลเรือนที่มีหลวงประดิษฐ์มนูธรรมเป็นแกนนำออกไปจากวงการเมือง นั่นคือนอกจากหลวงประดิษฐ์มนูธรรมจะถูกบังคับให้เดินทางออกนอกประเทศแล้ว ~~คณะราษฎรสายพลเรือนคนอื่นๆ~~ ที่เคยดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีลอยในรัฐบาลชุดก่อนต่างไม่ได้รับแต่งตั้งให้กลับเข้ารับตำแหน่งอีกครั้ง ส่วนผู้ที่เป็นข้าราชการก็ถูกโยกย้ายให้ไปรับตำแหน่งหน้าที่ที่สำคัญน้อยลง<ref>ธำรงศักดิ์ เพชรเลิศอนันต์, 2475 และ 1 ปีหลังการปฏิวัติ, หน้า 306–307.</ref>		การประกาศใช้พระราชกฤษฎีกาให้ปิดประชุมสภาผู้แทนราษฎรและงดใช้รัฐธรรมนูญบางมาตรา หรือรัฐประหารโด[[ยพระราชกฤษฎีกา]]ทำให้[[พระยามโนปกรณ์นิติธาดา]]และ[[กลุ่มอนุรักษ์นิยม]]สามารถครอบครองอำนาจเด็ดขาดในคณะรัฐบาลไว้ได้ เห็นได้จากการที่พระยามโนปกรณ์นิติธาดายังคงกลุ่มอนุรักษ์นิยมของตนไว้ในตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการทุกกระทรวง รัฐประหารโดยพระราชกฤษฎีกายังเป็นการขจัดบทบาทและอิทธิพลของคณะราษฎรสายพลเรือนที่มี[[หลวงประดิษฐ์มนูธรรม]]เป็นแกนนำออกไปจากวงการเมือง นั่นคือนอกจากหลวงประดิษฐ์มนูธรรมจะถูกบังคับให้เดินทางออกนอกประเทศแล้ว [[คณะราษฎร]]สายพลเรือนคนอื่นๆ ที่เคยดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีลอยในรัฐบาลชุดก่อนต่างไม่ได้รับแต่งตั้งให้กลับเข้ารับตำแหน่งอีกครั้ง ส่วนผู้ที่เป็นข้าราชการก็ถูกโยกย้ายให้ไปรับตำแหน่งหน้าที่ที่สำคัญน้อยลง<ref>ธำรงศักดิ์ เพชรเลิศอนันต์, 2475 และ 1 ปีหลังการปฏิวัติ, หน้า 306–307.</ref>

	ในวันที่ 2 เมษายน พ.ศ.2476 พระยามโนปกรณ์นิติธาดาได้อาศัยอำนาจตามพระราชกฤษฎีกาให้ปิดสภาผู้แทนราษฎรและตั้งคณะรัฐมนตรีชุดใหม่ตรา ~~“พระราชบัญญัติว่าด้วยคอมมิวนิสต์~~ พุทธศักราช ~~2476”~~ เพื่อมุ่งห้ามปรามการเคลื่อนไหวของหลวงประดิษฐ์มนูธรรมนอกสภา วันเดียวกันนั้นเองพระยามโนปกรณ์นิติธาดายังได้ออกพระราชบัญญัติห้ามจัดตั้งสมาคมการเมือง ทำให้สมาคมคณะราษฎรซึ่งมุ่งหวังส่งสมาชิกเข้าสมัครรับการเลือกตั้งต้องเปลี่ยนเป็น ~~“สโมสรคณะราษฎร”~~ ซึ่งเป็นองค์กรที่มีวัตถุประสงค์ไม่เกี่ยวกับการเมือง		ในวันที่ 2 เมษายน พ.ศ.2476 พระยามโนปกรณ์นิติธาดาได้อาศัยอำนาจตามพระราชกฤษฎีกาให้ปิดสภาผู้แทนราษฎรและตั้งคณะรัฐมนตรีชุดใหม่ตรา “[[พระราชบัญญัติว่าด้วยคอมมิวนิสต์ พุทธศักราช 2476]]” เพื่อมุ่งห้ามปรามการเคลื่อนไหวของหลวงประดิษฐ์มนูธรรมนอกสภา วันเดียวกันนั้นเองพระยามโนปกรณ์นิติธาดายังได้ออกพระราชบัญญัติห้ามจัดตั้งสมาคมการเมือง ทำให้สมาคมคณะราษฎรซึ่งมุ่งหวังส่งสมาชิกเข้าสมัครรับการเลือกตั้งต้องเปลี่ยนเป็น “[[สโมสรคณะราษฎร]]” ซึ่งเป็นองค์กรที่มีวัตถุประสงค์ไม่เกี่ยวกับการเมือง

	ความพยายามในการขจัดบทบาทของหลวงประดิษฐ์มนูธรรมซึ่งเป็นแกนนำของคณะราษฎรสายพลเรือนยังมีอยู่อย่างต่อเนื่อง โดยในวันที่ 12 เมษายน พ.ศ.2476 ก็มีการเผยแพร่หนังสือชื่อ “บันทึกพระบรมราชวินิจฉัยเรื่องเค้าโครงการเศรษฐกิจของหลวงประดิษฐ์มนูธรรม” ส่งผลให้หลวงประดิษฐ์มนูธรรมซึ่งเคยกล่าวว่าตนเองจะประกาศและเผยแพร่เค้าโครงเศรษฐกิจในนามตนเองตามลำพังไม่อาจกระทำเช่นนั้นได้ และจำเป็นต้องยอมรับคำสั่งของฝ่ายรัฐบาลที่ขอให้เดินทางออกนอกประเทศในวันเดียวกันกับที่มีการเผยแพร่หนังสือบันทึกพระบรมราชวินิจฉัยฯ<ref>ไสว สุทธิพิทักษ์, ดร.ปรีดี พนมยงค์ (กรุงเทพฯ: บพิธการพิมพ์, 2526), หน้า 274.</ref>		ความพยายามในการขจัดบทบาทของหลวงประดิษฐ์มนูธรรมซึ่งเป็นแกนนำของคณะราษฎรสายพลเรือนยังมีอยู่อย่างต่อเนื่อง โดยในวันที่ 12 เมษายน พ.ศ.2476 ก็มีการเผยแพร่หนังสือชื่อ “[[บันทึกพระบรมราชวินิจฉัยเรื่องเค้าโครงการเศรษฐกิจของหลวงประดิษฐ์มนูธรรม]]” ส่งผลให้หลวงประดิษฐ์มนูธรรมซึ่งเคยกล่าวว่าตนเองจะประกาศและเผยแพร่เค้าโครงเศรษฐกิจในนามตนเองตามลำพังไม่อาจกระทำเช่นนั้นได้ และจำเป็นต้องยอมรับคำสั่งของฝ่ายรัฐบาลที่ขอให้เดินทางออกนอกประเทศในวันเดียวกันกับที่มีการเผยแพร่หนังสือบันทึกพระบรมราชวินิจฉัยฯ<ref>ไสว สุทธิพิทักษ์, ดร.ปรีดี พนมยงค์ (กรุงเทพฯ: บพิธการพิมพ์, 2526), หน้า 274.</ref>

	พระยามโนปกรณ์นิติธาดาและกลุ่มอนุรักษ์นิยมไม่เพียงต้องการขจัดบทบาทของคณะราษฎรสายพลเรือนเท่านั้น แต่มีความพยายามที่จะลดบทบาทและอิทธิพลของคณะราษฎรสายทหารอีกด้วย แม้ว่ารัฐบาลพระยามโนปกรณ์นิติธาดายังคงต้องพึ่งพาทหารซึ่งเป็นผู้คุมอำนาจในกองทัพอย่างแท้จริงและสมาชิกคณะราษฎรสายทหารยังคงได้รับตำแหน่งรัฐมนตรีในรัฐบาลชุดใหม่ของพระยามโนปกรณ์นิติธาดา แต่การดำเนินความพยายามขจัดบทบาทของคณะราษฎรสายทหารยังคงดำเนินต่อไปและไปสู่ความขัดแย้งและเหตุการณ์การรัฐประหาร 20 มิถุนายน พ.ศ.2476		พระยามโนปกรณ์นิติธาดาและกลุ่มอนุรักษ์นิยมไม่เพียงต้องการขจัดบทบาทของคณะราษฎรสายพลเรือนเท่านั้น แต่มีความพยายามที่จะลดบทบาทและอิทธิพลของคณะราษฎรสายทหารอีกด้วย แม้ว่ารัฐบาลพระยามโนปกรณ์นิติธาดายังคงต้องพึ่งพาทหารซึ่งเป็นผู้คุมอำนาจในกองทัพอย่างแท้จริงและสมาชิกคณะราษฎรสายทหารยังคงได้รับตำแหน่งรัฐมนตรีในรัฐบาลชุดใหม่ของพระยามโนปกรณ์นิติธาดา แต่การดำเนินความพยายามขจัดบทบาทของคณะราษฎรสายทหารยังคงดำเนินต่อไปและไปสู่ความขัดแย้งและเหตุการณ์การรัฐประหาร 20 มิถุนายน พ.ศ.2476

Apirom เมื่อ 06:33, 23 พฤษภาคม 2554

2011-05-23T06:33:46Z

←รุ่นแก้ไขก่อนหน้า		รุ่นแก้ไขเมื่อ 13:33, 23 พฤษภาคม 2554
บรรทัดที่ 9:		บรรทัดที่ 9:
	== การเปลี่ยนแปลงทางการเมืองโดยพระราชกฤษฎีกา 1 เมษายน พ.ศ.2476 ==		== การเปลี่ยนแปลงทางการเมืองโดยพระราชกฤษฎีกา 1 เมษายน พ.ศ.2476 ==

	การเสนอเค้าโครงเศรษฐกิจของหลวงประดิษฐ์มนูธรรมก่อให้เกิดความแตกแยกในคณะรัฐบาลและสภาผู้แทนราษฎร ความพยายามของพระยาพหลพลพยุหเสนาที่เข้ามาไกล่เกลี่ยปัญหาทำให้ดูเหมือนว่าปัญหาความขัดแย้งเรื่องเค้าโครงเศรษฐกิจจะยุติลงได้ชั่วคราว แต่ในระหว่างวันที่ 30 และ 31 มีนาคม พ.ศ.2475 ~~สถานการณ์ความขัดแย้งทางการเมืองกลับทวีความรุนแรงมากยิ่งขึ้น~~ เมื่อมีข่าวลือเกี่ยวกับการพกพาอาวุธเข้ามาประชุมสภาผู้แทนราษฎรของสมาชิกบางท่าน ส่งผลให้ฝ่ายรัฐบาลนำทหารเข้ามาตรวจค้นอาวุธและควบคุมสมาชิกสภาฯ ~~การที่พระยามโนปกรณ์นิติธาดาและพระยาทรงสุรเดช~~ นำทหารประมาณ 1 กองร้อยเข้ามาในบริเวณพระที่นั่งอนันตสมาคม ทำให้เกิดการต่อว่าต่อขานและโจมตีความเป็น ~~“ดิ๊กเตเตอร์” ของนายกรัฐมนตรี~~<ref>ชาญวิทย์ เกษตรศิริ, ประวัติการเมืองไทย 2475 – 2500 (กรุงเทพฯ: มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 2538), หน้า 125.</ref> และในท้ายที่สุดรัฐบาลพระยามโนปกรณ์นิติธาดาประกาศใช้พระราชกฤษฎีกาให้ปิดประชุมสภาผู้แทนราษฎรและงดใช้รัฐธรรมนูญบางมาตราในวันที่ 1 เมษายน พ.ศ.2476 ซึ่งในเวลานั้นเป็นวันขึ้นปีใหม่		การเสนอ[[เค้าโครงการเศรษฐกิจของหลวงประดิษฐ์ มนูธรรม\|เค้าโครงเศรษฐกิจของหลวงประดิษฐ์ มนูธรรม]]ก่อให้เกิดความแตกแยกในคณะ[[รัฐบาล]]และ[[สภาผู้แทนราษฎร]] ความพยายามของ[[พระยาพหลพลพยุหเสนา]]ที่เข้ามาไกล่เกลี่ยปัญหาทำให้ดูเหมือนว่าปัญหา[[ความขัดแย้ง]]เรื่องเค้าโครงเศรษฐกิจจะยุติลงได้ชั่วคราว แต่ในระหว่างวันที่ 30 และ 31 มีนาคม พ.ศ.2475 สถานการณ์[[ความขัดแย้งทางการเมือง]]กลับทวีความรุนแรงมากยิ่งขึ้น เมื่อมีข่าวลือเกี่ยวกับการพกพาอาวุธเข้ามาประชุมสภาผู้แทนราษฎรของสมาชิกบางท่าน ส่งผลให้ฝ่ายรัฐบาลนำทหารเข้ามาตรวจค้นอาวุธและควบคุมสมาชิกสภาฯ การที่[[พระยามโนปกรณ์นิติธาดา]]และ[[พระยาทรงสุรเดช]] นำทหารประมาณ 1 กองร้อยเข้ามาในบริเวณพระที่นั่งอนันตสมาคม ทำให้เกิดการต่อว่าต่อขานและโจมตีความเป็น “[[ดิ๊กเตเตอร์]]” ของ[[นายกรัฐมนตรี]]<ref>ชาญวิทย์ เกษตรศิริ, ประวัติการเมืองไทย 2475 – 2500 (กรุงเทพฯ: มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 2538), หน้า 125.</ref> และในท้ายที่สุดรัฐบาล[[พระยามโนปกรณ์นิติธาดา]]ประกาศใช้[[พระราชกฤษฎีกา]]ให้ปิด[[ประชุมสภาผู้แทนราษฎร]]และงดใช้[[รัฐธรรมนูญ]]บางมาตราในวันที่ 1 เมษายน พ.ศ.2476 ซึ่งในเวลานั้นเป็นวันขึ้นปีใหม่

	รัฐบาลได้ออกแถลงการณ์ชี้แจงเหตุผลของการประกาศพระราชกฤษฎีกาฉบับดังกล่าวซึ่งมีสาระสำคัญดังนี้ คือ		รัฐบาลได้ออกแถลงการณ์ชี้แจงเหตุผลของการประกาศพระราชกฤษฎีกาฉบับดังกล่าวซึ่งมีสาระสำคัญดังนี้ คือ

	{{Cquote\|'''~~เกิดความแตกแยกในคณะรัฐมนตรีออกเป็น~~ 2 ฝ่าย ด้วยเรื่องนโยบายเศรษฐกิจของประเทศ ฝ่ายหนึ่งซึ่งเป็นเสียงส่วนน้อยต้องการวางนโยบายเศรษฐกิจใหม่ตามแนวทางอันเป็นคอมมิวนิสต์ แต่อีกฝ่ายซึ่งมีเสียงส่วนมากไม่ปรารถนาจะให้เป็นเช่นนั้น เพราะจะเป็นอันตรายต่อความมั่นคงของประเทศชาติและความสงบสุขของประชาชน การที่สภาผู้แทนราษฎรพยายามดำเนินการวางนโยบายเศรษฐกิจใหม่โดยมีลักษณะประดุจการพลิกแผ่นดินเช่นนี้ เป็นการผิดต่อบทบัญญัติตามรัฐธรรมนูญ และดูเสมือนมีความเลื่อมใสในรัฐมนตรีผู้มีเสียงส่วนน้อยโดยตรง เนื่องจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรขณะนั้นเป็นสมาชิกที่ได้รับการแต่งตั้งชั่วคราวตามรัฐธรรมนูญไม่มีหน้าที่ในทางนิติบัญญัติ เมื่อสภาและคณะรัฐมนตรีมีความเห็นแตกแยกกันเช่นนี้ ย่อมเป็นอันตรายต่อความมั่นคงของประเทศชาติ จึงไม่ควรปล่อยให้สถานการณ์เป็นดังนี้ต่อไป ด้วยรัฐบาลถือว่าความปลอดภัยของประชาชนเป็นกฎหมายสูงสุด ฉะนั้นจำเป็นต้องปิดสภา ตั้งคณะรัฐมนตรีใหม่และงดใช้รัฐธรรมนูญบางมาตราเป็นการชั่วคราว '''<ref>“คำแถลงการณ์ของรัฐบาล”, เสถียร ลายลักษณ์ (รวบรวม), ประชุมกฎหมายประจำศก เล่มที่ 46 (พระนคร: โรงพิมพ์นิติเวชช์, 2476), หน้า 5–6. </ref> \|}}		{{Cquote\|'''เกิดความแตกแยกใน[[คณะรัฐมนตรี]]ออกเป็น 2 ฝ่าย ด้วยเรื่องนโยบายเศรษฐกิจของประเทศ ฝ่ายหนึ่งซึ่งเป็นเสียงส่วนน้อยต้องการวางนโยบายเศรษฐกิจใหม่ตามแนวทางอันเป็น[[คอมมิวนิสต์]] แต่อีกฝ่ายซึ่งมีเสียงส่วนมากไม่ปรารถนาจะให้เป็นเช่นนั้น เพราะจะเป็นอันตรายต่อความมั่นคงของประเทศชาติและความสงบสุขของประชาชน การที่[[สภาผู้แทนราษฎร]]พยายามดำเนินการวางนโยบายเศรษฐกิจใหม่โดยมีลักษณะประดุจการพลิกแผ่นดินเช่นนี้ เป็นการผิดต่อบทบัญญัติตามรัฐธรรมนูญ และดูเสมือนมีความเลื่อมใสในรัฐมนตรีผู้มีเสียงส่วนน้อยโดยตรง เนื่องจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรขณะนั้นเป็นสมาชิกที่ได้รับการแต่งตั้งชั่วคราวตามรัฐธรรมนูญไม่มีหน้าที่ในทาง[[นิติบัญญัติ]] เมื่อสภาและคณะรัฐมนตรีมีความเห็นแตกแยกกันเช่นนี้ ย่อมเป็นอันตรายต่อความมั่นคงของประเทศชาติ จึงไม่ควรปล่อยให้สถานการณ์เป็นดังนี้ต่อไป ด้วยรัฐบาลถือว่าความปลอดภัยของประชาชนเป็นกฎหมายสูงสุด ฉะนั้นจำเป็นต้องปิดสภา ตั้งคณะรัฐมนตรีใหม่และงดใช้รัฐธรรมนูญบางมาตราเป็นการชั่วคราว '''<ref>“คำแถลงการณ์ของรัฐบาล”, เสถียร ลายลักษณ์ (รวบรวม), ประชุมกฎหมายประจำศก เล่มที่ 46 (พระนคร: โรงพิมพ์นิติเวชช์, 2476), หน้า 5–6. </ref> \|}}

	พร้อมกันนี้ได้มีประกาศตั้งคณะรัฐมนตรีชุดใหม่ โดยให้บุคคลที่เป็นนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงต่างๆ ทั้ง 7 กระทรวงในรัฐบาลชุดเก่ายังคงอยู่ในตำแหน่งเดิมในรัฐบาลชุดใหม่ แต่ให้รัฐมนตรีลอยอื่นๆ จำนวน 13 คน พ้นสภาพการเป็นรัฐมนตรี โดยนายกรัฐมนตรีจะเป็นผู้แต่งตั้งรัฐมนตรีลอยชุดใหม่ โดยคณะรัฐมนตรีชุดใหม่นี้จะเป็นผู้ใช้อำนาจทั้ง “บริหาร” และ “นิติบัญญัติ” คือสามารถตราพระราชบัญญัติบังคับใช้เองหรือเป็นผู้ใช้อำนาจนิติบัญญัติแทนสภาผู้แทนราษฎร แต่การใช้อำนาจใดๆ ยังคงอ้างอิงพระบรมเดชานุภาพและพระปรมาภิไธยของพระมหากษัตริย์<ref>ตามมาตรา 4 ของพระราชกฤษฎีกาให้ปิดสภาผู้แทนราษฎรและตั้งคณะรัฐมนตรีชุดใหม่ (เสถียร ลายลักษณ์ (รวบรวม), ประชุมกฎหมายประจำศก เล่มที่ 46, หน้า 3.) และ ธำรงศักดิ์ เพชรเลิศอนันต์, 2475 และ 1 ปีหลังการปฏิวัติ, (กรุงเทพฯ: สถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2543), หน้า 289.</ref>		พร้อมกันนี้ได้มีประกาศตั้งคณะรัฐมนตรีชุดใหม่ โดยให้บุคคลที่เป็นนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงต่างๆ ทั้ง 7 กระทรวงในรัฐบาลชุดเก่ายังคงอยู่ในตำแหน่งเดิมในรัฐบาลชุดใหม่ แต่ให้รัฐมนตรีลอยอื่นๆ จำนวน 13 คน พ้นสภาพการเป็นรัฐมนตรี โดยนายกรัฐมนตรีจะเป็นผู้แต่งตั้งรัฐมนตรีลอยชุดใหม่ โดยคณะรัฐมนตรีชุดใหม่นี้จะเป็นผู้ใช้อำนาจทั้ง “บริหาร” และ “[[นิติบัญญัติ]]” คือสามารถตรา[[พระราชบัญญัติ]]บังคับใช้เองหรือเป็นผู้ใช้อำนาจนิติบัญญัติแทนสภาผู้แทนราษฎร แต่การใช้อำนาจใดๆ ยังคงอ้างอิงพระบรมเดชานุภาพและพระปรมาภิไธยของพระมหากษัตริย์<ref>ตามมาตรา 4 ของพระราชกฤษฎีกาให้ปิดสภาผู้แทนราษฎรและตั้งคณะรัฐมนตรีชุดใหม่ (เสถียร ลายลักษณ์ (รวบรวม), ประชุมกฎหมายประจำศก เล่มที่ 46, หน้า 3.) และ ธำรงศักดิ์ เพชรเลิศอนันต์, 2475 และ 1 ปีหลังการปฏิวัติ, (กรุงเทพฯ: สถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2543), หน้า 289.</ref>

	การที่อำนาจด้านการบริหารและนิติบัญญัติถูกโอนมาไว้ที่คณะรัฐมนตรี โดยอาศัยอำนาจของพระมหากษัตริย์ในรูปของพระราชกฤษฎีกาเช่นนี้ เป็นผลให้มีข้อเขียนบางชิ้นวิเคราะห์และให้ความหมายยุคสมัยรัฐบาลพระยามโนปกรณ์นิติธาดาว่าเป็นยุค ~~“มโนเครซี”~~ หรือเป็น “นักเผด็จการคนแรกแห่งประเทศไทย” <ref>วิเทศกรณีย์, ความเป็นมาแห่งระบอบประชาธิปไตยไทย (พระนคร: ผ่านฟ้าพิทยา, 2511), หน้า 48.</ref> เหตุการณ์นี้ยังถูกมองว่าเป็น ~~“รัฐประหาร”~~ ในรูปแบบหนึ่ง ซึ่งข้ออ้างในการยึดอำนาจและการใช้อำนาจใหม่นั้นดูจะคล้ายกับที่สิ่งปรากฏเป็นวัฏจักรในการเมืองไทยชั้นหลังลงมา<ref>ชาญวิทย์ เกษตรศิริ, ประวัติการเมืองไทย 2475 – 2500, หน้า 126 .</ref>		การที่อำนาจด้านการบริหารและนิติบัญญัติถูกโอนมาไว้ที่คณะรัฐมนตรี โดยอาศัยอำนาจของพระมหากษัตริย์ในรูปของพระราชกฤษฎีกาเช่นนี้ เป็นผลให้มีข้อเขียนบางชิ้นวิเคราะห์และให้ความหมายยุคสมัยรัฐบาลพระยามโนปกรณ์นิติธาดาว่าเป็นยุค “[[มโนเครซี]]” หรือเป็น “นักเผด็จการคนแรกแห่งประเทศไทย” <ref>วิเทศกรณีย์, ความเป็นมาแห่งระบอบประชาธิปไตยไทย (พระนคร: ผ่านฟ้าพิทยา, 2511), หน้า 48.</ref> เหตุการณ์นี้ยังถูกมองว่าเป็น “[[รัฐประหาร]]” ในรูปแบบหนึ่ง ซึ่งข้ออ้างในการยึดอำนาจและการใช้อำนาจใหม่นั้นดูจะคล้ายกับที่สิ่งปรากฏเป็นวัฏจักรในการเมืองไทยชั้นหลังลงมา<ref>ชาญวิทย์ เกษตรศิริ, ประวัติการเมืองไทย 2475 – 2500, หน้า 126 .</ref>

	การประกาศใช้พระราชกฤษฎีกาให้ปิดประชุมสภาผู้แทนราษฎรและงดใช้รัฐธรรมนูญบางมาตรา หรือรัฐประหารโดยพระราชกฤษฎีกาทำให้พระยามโนปกรณ์นิติธาดาและกลุ่มอนุรักษ์นิยมสามารถครอบครองอำนาจเด็ดขาดในคณะรัฐบาลไว้ได้ เห็นได้จากการที่พระยามโนปกรณ์นิติธาดายังคงกลุ่มอนุรักษ์นิยมของตนไว้ในตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการทุกกระทรวง รัฐประหารโดยพระราชกฤษฎีกายังเป็นการขจัดบทบาทและอิทธิพลของคณะราษฎรสายพลเรือนที่มีหลวงประดิษฐ์มนูธรรมเป็นแกนนำออกไปจากวงการเมือง นั่นคือนอกจากหลวงประดิษฐ์มนูธรรมจะถูกบังคับให้เดินทางออกนอกประเทศแล้ว คณะราษฎรสายพลเรือนคนอื่นๆ ที่เคยดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีลอยในรัฐบาลชุดก่อนต่างไม่ได้รับแต่งตั้งให้กลับเข้ารับตำแหน่งอีกครั้ง ส่วนผู้ที่เป็นข้าราชการก็ถูกโยกย้ายให้ไปรับตำแหน่งหน้าที่ที่สำคัญน้อยลง<ref>ธำรงศักดิ์ เพชรเลิศอนันต์, 2475 และ 1 ปีหลังการปฏิวัติ, หน้า 306–307.</ref>		การประกาศใช้พระราชกฤษฎีกาให้ปิดประชุมสภาผู้แทนราษฎรและงดใช้รัฐธรรมนูญบางมาตรา หรือรัฐประหารโดยพระราชกฤษฎีกาทำให้พระยามโนปกรณ์นิติธาดาและกลุ่มอนุรักษ์นิยมสามารถครอบครองอำนาจเด็ดขาดในคณะรัฐบาลไว้ได้ เห็นได้จากการที่พระยามโนปกรณ์นิติธาดายังคงกลุ่มอนุรักษ์นิยมของตนไว้ในตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการทุกกระทรวง รัฐประหารโดยพระราชกฤษฎีกายังเป็นการขจัดบทบาทและอิทธิพลของคณะราษฎรสายพลเรือนที่มีหลวงประดิษฐ์มนูธรรมเป็นแกนนำออกไปจากวงการเมือง นั่นคือนอกจากหลวงประดิษฐ์มนูธรรมจะถูกบังคับให้เดินทางออกนอกประเทศแล้ว คณะราษฎรสายพลเรือนคนอื่นๆ ที่เคยดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีลอยในรัฐบาลชุดก่อนต่างไม่ได้รับแต่งตั้งให้กลับเข้ารับตำแหน่งอีกครั้ง ส่วนผู้ที่เป็นข้าราชการก็ถูกโยกย้ายให้ไปรับตำแหน่งหน้าที่ที่สำคัญน้อยลง<ref>ธำรงศักดิ์ เพชรเลิศอนันต์, 2475 และ 1 ปีหลังการปฏิวัติ, หน้า 306–307.</ref>

Teeraphan: การเปลี่ยนแปลงทางการเมืองโดยพระราชกฤษฎีกา 1 เมษายน พ.ศ.2476 ถูกเปลี่ยนชื่อเป็น [[พระราชกฤษฎีก

2010-09-03T09:14:23Z

การเปลี่ยนแปลงทางการเมืองโดยพระราชกฤษฎีกา 1 เมษายน พ.ศ.2476 ถูกเปลี่ยนชื่อเป็น [[พระราชกฤษฎีก

←รุ่นแก้ไขก่อนหน้า	รุ่นแก้ไขเมื่อ 16:14, 3 กันยายน 2553
(ไม่แตกต่าง)

Apirom: สร้างหน้าใหม่: '''ผู้เรียบเรียง''' สุวัสดี โภชน์พันธุ์ ---- '''ผู้ทรงคุณวุฒิปร...

2010-08-31T10:54:01Z

สร้างหน้าใหม่: '''ผู้เรียบเรียง''' สุวัสดี โภชน์พันธุ์ ---- '''ผู้ทรงคุณวุฒิปร...

หน้าใหม่

'''ผู้เรียบเรียง''' สุวัสดี โภชน์พันธุ์

----

'''ผู้ทรงคุณวุฒิประจำบทความ''' รองศาสตราจารย์นรนิติ เศรษฐบุตร และ รองศาสตราจารย์ ดร.นิยม รัฐอมฤต

----

== การเปลี่ยนแปลงทางการเมืองโดยพระราชกฤษฎีกา 1 เมษายน พ.ศ.2476 ==

การเสนอเค้าโครงเศรษฐกิจของหลวงประดิษฐ์มนูธรรมก่อให้เกิดความแตกแยกในคณะรัฐบาลและสภาผู้แทนราษฎร ความพยายามของพระยาพหลพลพยุหเสนาที่เข้ามาไกล่เกลี่ยปัญหาทำให้ดูเหมือนว่าปัญหาความขัดแย้งเรื่องเค้าโครงเศรษฐกิจจะยุติลงได้ชั่วคราว แต่ในระหว่างวันที่ 30 และ 31 มีนาคม พ.ศ.2475 สถานการณ์ความขัดแย้งทางการเมืองกลับทวีความรุนแรงมากยิ่งขึ้น เมื่อมีข่าวลือเกี่ยวกับการพกพาอาวุธเข้ามาประชุมสภาผู้แทนราษฎรของสมาชิกบางท่าน ส่งผลให้ฝ่ายรัฐบาลนำทหารเข้ามาตรวจค้นอาวุธและควบคุมสมาชิกสภาฯ การที่พระยามโนปกรณ์นิติธาดาและพระยาทรงสุรเดช นำทหารประมาณ 1 กองร้อยเข้ามาในบริเวณพระที่นั่งอนันตสมาคม ทำให้เกิดการต่อว่าต่อขานและโจมตีความเป็น “ดิ๊กเตเตอร์” ของนายกรัฐมนตรี<ref>ชาญวิทย์ เกษตรศิริ, ประวัติการเมืองไทย 2475 – 2500 (กรุงเทพฯ: มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 2538), หน้า 125.</ref> และในท้ายที่สุดรัฐบาลพระยามโนปกรณ์นิติธาดาประกาศใช้พระราชกฤษฎีกาให้ปิดประชุมสภาผู้แทนราษฎรและงดใช้รัฐธรรมนูญบางมาตราในวันที่ 1 เมษายน พ.ศ.2476 ซึ่งในเวลานั้นเป็นวันขึ้นปีใหม่

รัฐบาลได้ออกแถลงการณ์ชี้แจงเหตุผลของการประกาศพระราชกฤษฎีกาฉบับดังกล่าวซึ่งมีสาระสำคัญดังนี้ คือ

{{Cquote|'''เกิดความแตกแยกในคณะรัฐมนตรีออกเป็น 2 ฝ่าย ด้วยเรื่องนโยบายเศรษฐกิจของประเทศ ฝ่ายหนึ่งซึ่งเป็นเสียงส่วนน้อยต้องการวางนโยบายเศรษฐกิจใหม่ตามแนวทางอันเป็นคอมมิวนิสต์ แต่อีกฝ่ายซึ่งมีเสียงส่วนมากไม่ปรารถนาจะให้เป็นเช่นนั้น เพราะจะเป็นอันตรายต่อความมั่นคงของประเทศชาติและความสงบสุขของประชาชน การที่สภาผู้แทนราษฎรพยายามดำเนินการวางนโยบายเศรษฐกิจใหม่โดยมีลักษณะประดุจการพลิกแผ่นดินเช่นนี้ เป็นการผิดต่อบทบัญญัติตามรัฐธรรมนูญ และดูเสมือนมีความเลื่อมใสในรัฐมนตรีผู้มีเสียงส่วนน้อยโดยตรง เนื่องจากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรขณะนั้นเป็นสมาชิกที่ได้รับการแต่งตั้งชั่วคราวตามรัฐธรรมนูญไม่มีหน้าที่ในทางนิติบัญญัติ เมื่อสภาและคณะรัฐมนตรีมีความเห็นแตกแยกกันเช่นนี้ ย่อมเป็นอันตรายต่อความมั่นคงของประเทศชาติ จึงไม่ควรปล่อยให้สถานการณ์เป็นดังนี้ต่อไป ด้วยรัฐบาลถือว่าความปลอดภัยของประชาชนเป็นกฎหมายสูงสุด ฉะนั้นจำเป็นต้องปิดสภา ตั้งคณะรัฐมนตรีใหม่และงดใช้รัฐธรรมนูญบางมาตราเป็นการชั่วคราว '''<ref>“คำแถลงการณ์ของรัฐบาล”, เสถียร ลายลักษณ์ (รวบรวม), ประชุมกฎหมายประจำศก เล่มที่ 46 (พระนคร: โรงพิมพ์นิติเวชช์, 2476), หน้า 5–6. </ref> |}}

พร้อมกันนี้ได้มีประกาศตั้งคณะรัฐมนตรีชุดใหม่ โดยให้บุคคลที่เป็นนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงต่างๆ ทั้ง 7 กระทรวงในรัฐบาลชุดเก่ายังคงอยู่ในตำแหน่งเดิมในรัฐบาลชุดใหม่ แต่ให้รัฐมนตรีลอยอื่นๆ จำนวน 13 คน พ้นสภาพการเป็นรัฐมนตรี โดยนายกรัฐมนตรีจะเป็นผู้แต่งตั้งรัฐมนตรีลอยชุดใหม่ โดยคณะรัฐมนตรีชุดใหม่นี้จะเป็นผู้ใช้อำนาจทั้ง “บริหาร” และ “นิติบัญญัติ” คือสามารถตราพระราชบัญญัติบังคับใช้เองหรือเป็นผู้ใช้อำนาจนิติบัญญัติแทนสภาผู้แทนราษฎร แต่การใช้อำนาจใดๆ ยังคงอ้างอิงพระบรมเดชานุภาพและพระปรมาภิไธยของพระมหากษัตริย์<ref>ตามมาตรา 4 ของพระราชกฤษฎีกาให้ปิดสภาผู้แทนราษฎรและตั้งคณะรัฐมนตรีชุดใหม่ (เสถียร ลายลักษณ์ (รวบรวม), ประชุมกฎหมายประจำศก เล่มที่ 46, หน้า 3.) และ ธำรงศักดิ์ เพชรเลิศอนันต์, 2475 และ 1 ปีหลังการปฏิวัติ, (กรุงเทพฯ: สถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2543), หน้า 289.</ref>

การที่อำนาจด้านการบริหารและนิติบัญญัติถูกโอนมาไว้ที่คณะรัฐมนตรี โดยอาศัยอำนาจของพระมหากษัตริย์ในรูปของพระราชกฤษฎีกาเช่นนี้ เป็นผลให้มีข้อเขียนบางชิ้นวิเคราะห์และให้ความหมายยุคสมัยรัฐบาลพระยามโนปกรณ์นิติธาดาว่าเป็นยุค “มโนเครซี” หรือเป็น “นักเผด็จการคนแรกแห่งประเทศไทย” <ref>วิเทศกรณีย์, ความเป็นมาแห่งระบอบประชาธิปไตยไทย (พระนคร: ผ่านฟ้าพิทยา, 2511), หน้า 48.</ref> เหตุการณ์นี้ยังถูกมองว่าเป็น “รัฐประหาร” ในรูปแบบหนึ่ง ซึ่งข้ออ้างในการยึดอำนาจและการใช้อำนาจใหม่นั้นดูจะคล้ายกับที่สิ่งปรากฏเป็นวัฏจักรในการเมืองไทยชั้นหลังลงมา<ref>ชาญวิทย์ เกษตรศิริ, ประวัติการเมืองไทย 2475 – 2500, หน้า 126 .</ref>

การประกาศใช้พระราชกฤษฎีกาให้ปิดประชุมสภาผู้แทนราษฎรและงดใช้รัฐธรรมนูญบางมาตรา หรือรัฐประหารโดยพระราชกฤษฎีกาทำให้พระยามโนปกรณ์นิติธาดาและกลุ่มอนุรักษ์นิยมสามารถครอบครองอำนาจเด็ดขาดในคณะรัฐบาลไว้ได้ เห็นได้จากการที่พระยามโนปกรณ์นิติธาดายังคงกลุ่มอนุรักษ์นิยมของตนไว้ในตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการทุกกระทรวง รัฐประหารโดยพระราชกฤษฎีกายังเป็นการขจัดบทบาทและอิทธิพลของคณะราษฎรสายพลเรือนที่มีหลวงประดิษฐ์มนูธรรมเป็นแกนนำออกไปจากวงการเมือง นั่นคือนอกจากหลวงประดิษฐ์มนูธรรมจะถูกบังคับให้เดินทางออกนอกประเทศแล้ว คณะราษฎรสายพลเรือนคนอื่นๆ ที่เคยดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีลอยในรัฐบาลชุดก่อนต่างไม่ได้รับแต่งตั้งให้กลับเข้ารับตำแหน่งอีกครั้ง ส่วนผู้ที่เป็นข้าราชการก็ถูกโยกย้ายให้ไปรับตำแหน่งหน้าที่ที่สำคัญน้อยลง<ref>ธำรงศักดิ์ เพชรเลิศอนันต์, 2475 และ 1 ปีหลังการปฏิวัติ, หน้า 306–307.</ref>

ในวันที่ 2 เมษายน พ.ศ.2476 พระยามโนปกรณ์นิติธาดาได้อาศัยอำนาจตามพระราชกฤษฎีกาให้ปิดสภาผู้แทนราษฎรและตั้งคณะรัฐมนตรีชุดใหม่ตรา “พระราชบัญญัติว่าด้วยคอมมิวนิสต์ พุทธศักราช 2476” เพื่อมุ่งห้ามปรามการเคลื่อนไหวของหลวงประดิษฐ์มนูธรรมนอกสภา วันเดียวกันนั้นเองพระยามโนปกรณ์นิติธาดายังได้ออกพระราชบัญญัติห้ามจัดตั้งสมาคมการเมือง ทำให้สมาคมคณะราษฎรซึ่งมุ่งหวังส่งสมาชิกเข้าสมัครรับการเลือกตั้งต้องเปลี่ยนเป็น “สโมสรคณะราษฎร” ซึ่งเป็นองค์กรที่มีวัตถุประสงค์ไม่เกี่ยวกับการเมือง

ความพยายามในการขจัดบทบาทของหลวงประดิษฐ์มนูธรรมซึ่งเป็นแกนนำของคณะราษฎรสายพลเรือนยังมีอยู่อย่างต่อเนื่อง โดยในวันที่ 12 เมษายน พ.ศ.2476 ก็มีการเผยแพร่หนังสือชื่อ “บันทึกพระบรมราชวินิจฉัยเรื่องเค้าโครงการเศรษฐกิจของหลวงประดิษฐ์มนูธรรม” ส่งผลให้หลวงประดิษฐ์มนูธรรมซึ่งเคยกล่าวว่าตนเองจะประกาศและเผยแพร่เค้าโครงเศรษฐกิจในนามตนเองตามลำพังไม่อาจกระทำเช่นนั้นได้ และจำเป็นต้องยอมรับคำสั่งของฝ่ายรัฐบาลที่ขอให้เดินทางออกนอกประเทศในวันเดียวกันกับที่มีการเผยแพร่หนังสือบันทึกพระบรมราชวินิจฉัยฯ<ref>ไสว สุทธิพิทักษ์, ดร.ปรีดี พนมยงค์ (กรุงเทพฯ: บพิธการพิมพ์, 2526), หน้า 274.</ref>

พระยามโนปกรณ์นิติธาดาและกลุ่มอนุรักษ์นิยมไม่เพียงต้องการขจัดบทบาทของคณะราษฎรสายพลเรือนเท่านั้น แต่มีความพยายามที่จะลดบทบาทและอิทธิพลของคณะราษฎรสายทหารอีกด้วย แม้ว่ารัฐบาลพระยามโนปกรณ์นิติธาดายังคงต้องพึ่งพาทหารซึ่งเป็นผู้คุมอำนาจในกองทัพอย่างแท้จริงและสมาชิกคณะราษฎรสายทหารยังคงได้รับตำแหน่งรัฐมนตรีในรัฐบาลชุดใหม่ของพระยามโนปกรณ์นิติธาดา แต่การดำเนินความพยายามขจัดบทบาทของคณะราษฎรสายทหารยังคงดำเนินต่อไปและไปสู่ความขัดแย้งและเหตุการณ์การรัฐประหาร 20 มิถุนายน พ.ศ.2476

==อ้างอิง==
<references/>

[[หมวดหมู่:เหตุการณ์สำคัญทางการเมืองไทย สมัย พ.ศ. 2475-2500]]