ด้อมการเมือง - ประวัติรุ่นแก้ไข

Trikao เมื่อ 07:18, 6 สิงหาคม 2567

2024-08-06T07:18:22Z

←รุ่นแก้ไขก่อนหน้า		รุ่นแก้ไขเมื่อ 14:18, 6 สิงหาคม 2567
บรรทัดที่ 26:		บรรทัดที่ 26:
	ในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 24 มีนาคม 2562 สื่อสังคมออนไลน์ (social media) ได้กลายเป็น '''“ตัวเปลี่ยนเกม”''' (game changer) ที่สำคัญในการเมืองไทยจนสามารถมีอิทธิพลต่อคะแนนเสียงในการเลือกตั้งได้[[#_ftn5\|<sup><sup>[5]</sup></sup>]] ซึ่งในการเลือกตั้งครั้งนั้นเอง การเกิดขึ้นของ[[พรรคอนาคตใหม่\|พรรคอนาคตใหม่]]ก็ได้กลายเป็นหมุดหมายสำคัญ เพราะมุ่งเน้นไปที่การหาเสียงบนโลกออนไลน์ ปรากฏการณ์ที่กลายเป็นหมุดหมายของการเกิดขึ้นของด้อมการเมืองของพรรคอนาคตใหม่ คือ ปรากฏการณ์ #ฟ้ารักพ่อ อันเกิดจากการที่แกนนำพรรคคนสำคัญอย่าง นายธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ, นายปิยบุตร แสงกนกกุล, นางสาวพรรณิการ์ วานิช และนายพิธา ลิ้มเจริญรัตน์ ได้เดินทางมาร่วมงานฟุตบอลประเพณีธรรมศาสตร์-จุฬาฯ ครั้งที่ 73 ซึ่งมีเสียงตะโกนจากผู้สนับสนุนว่า '''“แด๊ดดี้ที่แปลว่าพ่อ ฟ้ารักพ่อค่ะ ฟ้ารักพ่อ ฟ้ารักพ่อที่สุด”''' จนเมื่อคลิปวิดีโอดังกล่าวถูกเผยแพร่บนสื่อสังคมออนไลน์ ก็กลายเป็นกระแสที่ถูกพูดถึงอย่างกว้างขวาง จนกลายเป็นกระแส #ฟ้ารักพ่อ เกิดขึ้น[[#_ftn6\|<sup><sup>[6]</sup></sup>]]		ในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 24 มีนาคม 2562 สื่อสังคมออนไลน์ (social media) ได้กลายเป็น '''“ตัวเปลี่ยนเกม”''' (game changer) ที่สำคัญในการเมืองไทยจนสามารถมีอิทธิพลต่อคะแนนเสียงในการเลือกตั้งได้[[#_ftn5\|<sup><sup>[5]</sup></sup>]] ซึ่งในการเลือกตั้งครั้งนั้นเอง การเกิดขึ้นของ[[พรรคอนาคตใหม่\|พรรคอนาคตใหม่]]ก็ได้กลายเป็นหมุดหมายสำคัญ เพราะมุ่งเน้นไปที่การหาเสียงบนโลกออนไลน์ ปรากฏการณ์ที่กลายเป็นหมุดหมายของการเกิดขึ้นของด้อมการเมืองของพรรคอนาคตใหม่ คือ ปรากฏการณ์ #ฟ้ารักพ่อ อันเกิดจากการที่แกนนำพรรคคนสำคัญอย่าง นายธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ, นายปิยบุตร แสงกนกกุล, นางสาวพรรณิการ์ วานิช และนายพิธา ลิ้มเจริญรัตน์ ได้เดินทางมาร่วมงานฟุตบอลประเพณีธรรมศาสตร์-จุฬาฯ ครั้งที่ 73 ซึ่งมีเสียงตะโกนจากผู้สนับสนุนว่า '''“แด๊ดดี้ที่แปลว่าพ่อ ฟ้ารักพ่อค่ะ ฟ้ารักพ่อ ฟ้ารักพ่อที่สุด”''' จนเมื่อคลิปวิดีโอดังกล่าวถูกเผยแพร่บนสื่อสังคมออนไลน์ ก็กลายเป็นกระแสที่ถูกพูดถึงอย่างกว้างขวาง จนกลายเป็นกระแส #ฟ้ารักพ่อ เกิดขึ้น[[#_ftn6\|<sup><sup>[6]</sup></sup>]]

	ส่วนพรรคเพื่อไทยนั้น ก็มีด้อมการเมืองที่สำคัญ คือ แฟนด้อมของ นางสาวธีรรัตน์ สำเร็จวาณิชย์ ~~ส.ส~~. กรุงเทพมหานคร หรือ '''~~“ส.ส~~. อิ่ม”''' และนางสาวจิราพร สินธุไพร ~~ส.ส~~. จังหวัดสกลนคร หรือ '''~~“ส.ส~~. น้ำ”''' ซึ่งแฟนด้อมทั้งหลายเรียกว่า '''“คูมธีคูมจิ”''' เริ่มต้นขึ้นในปี 2564 เมื่อทั้งคู่ได้ให้สัมภาษณ์ทางสื่อออนไลน์ถึงความสนิทสนมกันจากการทำงานร่วมกันในหลายคณะกรรมการของพรรค จนทำให้เจอกันทุกวันและสนิทกัน[[#_ftn7\|<sup><sup>[7]</sup></sup>]] จนต่อมากลายเป็นแฟนด้อมของพรรคเพื่อไทยที่เรียกว่า #พี่อิ่มน้องน้ำ แฟนคลับได้ตัดต่อคลิปของทั้งคู่ลง Tiktok และมีการแพร่หลายมากจนมี Instagram ของแฟนคลับลงรูปช่วงเวลาความน่ารักของทั้งคู่ มีกลุ่ม Line Openchat ที่มีสมาชิกกว่า 500 คน และกลุ่ม Facebook ซึ่งมีสมาชิกกว่า 3,000 คน ซึ่งมีอายุเฉลี่ยอยู่ที่ 18-24 ปี รวมทั้งมีกิจกรรมแจกรูป แก้ว กระเป๋า หรือเสื้อที่มีรูป ~~ส.ส~~. อิ่ม และ ~~ส.ส~~. น้ำ รวมตัวไปต้อนรับเวลาลงพื้นที่ และขยายไปยัง ~~ส.ส~~. คนอื่นในพรรคเพื่อไทยจนทำให้มีผู้ติดตาม Instagram มากยิ่งขึ้นอีกด้วย[[#_ftn8\|<sup><sup>[8]</sup></sup>]]		ส่วนพรรคเพื่อไทยนั้น ก็มีด้อมการเมืองที่สำคัญ คือ แฟนด้อมของ นางสาวธีรรัตน์ สำเร็จวาณิชย์ สส. กรุงเทพมหานคร หรือ '''“สส. อิ่ม”''' และนางสาวจิราพร สินธุไพร สส. จังหวัดสกลนคร หรือ '''“สส. น้ำ”''' ซึ่งแฟนด้อมทั้งหลายเรียกว่า '''“คูมธีคูมจิ”''' เริ่มต้นขึ้นในปี 2564 เมื่อทั้งคู่ได้ให้สัมภาษณ์ทางสื่อออนไลน์ถึงความสนิทสนมกันจากการทำงานร่วมกันในหลายคณะกรรมการของพรรค จนทำให้เจอกันทุกวันและสนิทกัน[[#_ftn7\|<sup><sup>[7]</sup></sup>]] จนต่อมากลายเป็นแฟนด้อมของพรรคเพื่อไทยที่เรียกว่า #พี่อิ่มน้องน้ำ แฟนคลับได้ตัดต่อคลิปของทั้งคู่ลง Tiktok และมีการแพร่หลายมากจนมี Instagram ของแฟนคลับลงรูปช่วงเวลาความน่ารักของทั้งคู่ มีกลุ่ม Line Openchat ที่มีสมาชิกกว่า 500 คน และกลุ่ม Facebook ซึ่งมีสมาชิกกว่า 3,000 คน ซึ่งมีอายุเฉลี่ยอยู่ที่ 18-24 ปี รวมทั้งมีกิจกรรมแจกรูป แก้ว กระเป๋า หรือเสื้อที่มีรูป สส. อิ่ม และ สส. น้ำ รวมตัวไปต้อนรับเวลาลงพื้นที่ และขยายไปยัง สส. คนอื่นในพรรคเพื่อไทยจนทำให้มีผู้ติดตาม Instagram มากยิ่งขึ้นอีกด้วย[[#_ftn8\|<sup><sup>[8]</sup></sup>]]

	การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 14 พฤษภาคม 2566 เป็นการเลือกตั้งอีกครั้งหนึ่งที่สื่อสังคมออนไลน์ได้เข้ามามีบทบาทอย่างสำคัญ ไม่เพียงแต่การโพสต์หรือสร้างแฮชแท็กเท่านั้น แต่ยังกลายเป็นพื้นที่สร้างกระแสความนิยมให้กับพรรคการเมืองหรือนักการเมือง จนเกิดเป็นปรากฏการณ์ '''“หัวคะแนนธรรมชาติ”''' ขึ้นมา ซึ่งแฟนคลับของพรรคการเมืองและนักการเมืองก็สร้างคอนเทนต์เพื่อสนับสนุน และมีการผลิตซ้ำไปมาจากผู้ใช้และประชาชนจนกลายเป็นไวรัล กลายเป็นกระแสในวงกว้างขึ้นมา[[#_ftn9\|<sup><sup>[9]</sup></sup>]] ปรากฏการณ์ด้อมการเมืองที่สำคัญที่เกิดขึ้นในการเลือกตั้งครั้งนี้ คือ '''“ด้อมส้ม”''' ซึ่งเป็นแฟนคลับของพรรคก้าวไกล โดยใช้สีส้มซึ่งเป็นสีของพรรคก้าวไกลเป็นสัญลักษณ์ ประกาศตัวเป็น “หัวคะแนนธรรมชาติ” โดยการทำแคมเปญต่าง ๆ ลงสื่อสังคมออนไลน์โดยใช้เลข 31 ซึ่งเป็นหมายเลขของพรรคก้าวไกลแบบบัญชีรายชื่อและใช้สีส้มในการสร้างคอนเทนต์ โดยยึดโยงกับกระแสที่เกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวันให้เห็นเนื้อหาและเรื่องเดียวกัน คือ รูปส้มและสีส้ม[[#_ftn10\|<sup><sup>[10]</sup></sup>]] “ด้อมส้ม” เริ่มกลายเป็นปรากฏการณ์ในช่วงการรณรงค์หาเสียงเลือกตั้ง และมีการวิเคราะห์จากแกนนำคนนำสำคัญของพรรคว่า ด้อมส้มเกิดจาก		การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 14 พฤษภาคม 2566 เป็นการเลือกตั้งอีกครั้งหนึ่งที่สื่อสังคมออนไลน์ได้เข้ามามีบทบาทอย่างสำคัญ ไม่เพียงแต่การโพสต์หรือสร้างแฮชแท็กเท่านั้น แต่ยังกลายเป็นพื้นที่สร้างกระแสความนิยมให้กับพรรคการเมืองหรือนักการเมือง จนเกิดเป็นปรากฏการณ์ '''“หัวคะแนนธรรมชาติ”''' ขึ้นมา ซึ่งแฟนคลับของพรรคการเมืองและนักการเมืองก็สร้างคอนเทนต์เพื่อสนับสนุน และมีการผลิตซ้ำไปมาจากผู้ใช้และประชาชนจนกลายเป็นไวรัล กลายเป็นกระแสในวงกว้างขึ้นมา[[#_ftn9\|<sup><sup>[9]</sup></sup>]] ปรากฏการณ์ด้อมการเมืองที่สำคัญที่เกิดขึ้นในการเลือกตั้งครั้งนี้ คือ '''“ด้อมส้ม”''' ซึ่งเป็นแฟนคลับของพรรคก้าวไกล โดยใช้สีส้มซึ่งเป็นสีของพรรคก้าวไกลเป็นสัญลักษณ์ ประกาศตัวเป็น “หัวคะแนนธรรมชาติ” โดยการทำแคมเปญต่าง ๆ ลงสื่อสังคมออนไลน์โดยใช้เลข 31 ซึ่งเป็นหมายเลขของพรรคก้าวไกลแบบบัญชีรายชื่อและใช้สีส้มในการสร้างคอนเทนต์ โดยยึดโยงกับกระแสที่เกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวันให้เห็นเนื้อหาและเรื่องเดียวกัน คือ รูปส้มและสีส้ม[[#_ftn10\|<sup><sup>[10]</sup></sup>]] '''“ด้อมส้ม”''' เริ่มกลายเป็นปรากฏการณ์ในช่วงการรณรงค์หาเสียงเลือกตั้ง และมีการวิเคราะห์จากแกนนำคนนำสำคัญของพรรคว่า ด้อมส้มเกิดจาก

	1) การเปิดรับบริจาคแบบไมโครโดเนชัน (micro donation) ของพรรคก้าวไกล ที่ทำให้ประชาชนรู้สึกถึงความเป็นเจ้าของพรรค		1) การเปิดรับบริจาคแบบไมโครโดเนชัน (micro donation) ของพรรคก้าวไกล ที่ทำให้ประชาชนรู้สึกถึงความเป็นเจ้าของพรรค
บรรทัดที่ 38:		บรรทัดที่ 38:
	4) รูปแบบการหาเสียงที่น่าสนใจ เช่น การสแกนคิวอาร์โค้ดอ่านหนังสือพิมพ์ '''“ก้าวไกลพอร์ตเตอร์”''' และการรับชมวิดีโอการปราศรัยและเนื้อหาอื่น ๆ ได้แบบ AR (augmented reality)		4) รูปแบบการหาเสียงที่น่าสนใจ เช่น การสแกนคิวอาร์โค้ดอ่านหนังสือพิมพ์ '''“ก้าวไกลพอร์ตเตอร์”''' และการรับชมวิดีโอการปราศรัยและเนื้อหาอื่น ๆ ได้แบบ AR (augmented reality)

	5) ผู้สมัคร ~~ส.ส~~. ที่เป็น '''“อินฟลูเอนเซอร์”''' ของพรรค ผ่านการเคลื่อนไหวบนสื่อสังคมออนไลน์ จนเกิดเป็นฐานแฟนคลับย่อย (sub-dom)		5) ผู้สมัคร สส. ที่เป็น '''“อินฟลูเอนเซอร์”''' ของพรรค ผ่านการเคลื่อนไหวบนสื่อสังคมออนไลน์ จนเกิดเป็นฐานแฟนคลับย่อย (sub-dom)

	ด้อมส้มเป็นปรากฏการณ์สำคัญภายหลังพรรคก้าวไกลชนะการเลือกตั้ง และมีข่าวว่ามีการเจรจาจัดตั้งรัฐบาลกับพรรคชาติพัฒนากล้า จนทำให้เกิดกระแสต่อต้านในหมู่แฟนด้อมอย่างกว้างขวางบนสื่อสังคมออนไลน์ กลายเป็นแฮชแท็ก #มีกรณ์ไม่มีกู และพรรคก้าวไกลต้องยุติการเจรจากับพรรคชาติพัฒนากล้าในเวลาเพียงไม่ถึง 24 ชั่วโมง[[#_ftn11\|<sup><sup>[11]</sup></sup>]]		ด้อมส้มเป็นปรากฏการณ์สำคัญภายหลังพรรคก้าวไกลชนะการเลือกตั้ง และมีข่าวว่ามีการเจรจาจัดตั้งรัฐบาลกับพรรคชาติพัฒนากล้า จนทำให้เกิดกระแสต่อต้านในหมู่แฟนด้อมอย่างกว้างขวางบนสื่อสังคมออนไลน์ กลายเป็นแฮชแท็ก #มีกรณ์ไม่มีกู และพรรคก้าวไกลต้องยุติการเจรจากับพรรคชาติพัฒนากล้าในเวลาเพียงไม่ถึง 24 ชั่วโมง[[#_ftn11\|<sup><sup>[11]</sup></sup>]]

Trikao: สร้างหน้าด้วย " '''ผู้เรียบเรียง''' ''':''' ดร.ปุรวิชญ์ วัฒนสุข '''ผู้ทรงคุณวุฒิ..."

2024-08-06T03:26:55Z

สร้างหน้าด้วย " '''ผู้เรียบเรียง''' ''':''' ดร.ปุรวิชญ์ วัฒนสุข '''ผู้ทรงคุณวุฒิ..."

หน้าใหม่

'''ผู้เรียบเรียง''' ''':''' ดร.ปุรวิชญ์ วัฒนสุข

'''ผู้ทรงคุณวุฒิประจำบทความ''' ''': '''ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ปริญญา เทวานฤมิตรกุล

 

          '''ด้อมการเมือง''' '''(political fandom)''' กลายเป็นปรากฏการณ์ทางการเมืองร่วมสมัยที่สำคัญที่เกิดขึ้นในหลายประเทศทั่วโลก รวมถึงในประเทศไทยในช่วงเวลาที่ผ่านมา เป็นปรากฏการณ์ที่แสดงถึงความคลั่งไคล้และการสนับสนุนอย่างแรงกล้าและเข้มข้นที่มีต่อนักการเมือง พรรคการเมือง หรืออุดมการณ์ทางการเมือง ในลักษณะเช่นเดียวกับความคลั่งไคล้ในบุคคลที่มีชื่อเสียง (celebrity) ในวงการบันเทิง

 

'''<span style="font-size:x-large;">ความหมายและลักษณะของ “ด้อมการเมือง” (political fandom)</span>'''

          ด้อมการเมือง (political fandom) หมายถึง การมีอารมณ์ร่วมและการสนับสนุนนักการเมือง พรรคการเมือง หรืออุดมการณ์ทางการเมืองอย่างแข็งขัน[[#_ftn1|<sup><sup>[1]</sup></sup>]] ซึ่งด้อมการเมืองนั้นก็จะมีลักษณะคล้ายกับแฟนด้อมของวัฒนธรรมป๊อป (pop culture) เช่น แฟนด้อมศิลปิน แฟนด้อมทีมกีฬา โดยที่แต่ละแฟนด้อมก็จะมีพื้นที่แลกเปลี่ยนพูดคุยในหมู่แฟนด้อมเอง เรียกว่า ชุมชน (community) ซึ่งสามารถเกิดขึ้นได้ทั้งบนโลกออนไลน์ เช่น สื่อสังคมออนไลน์ การสร้างแฮชแท็ก หรือออฟไลน์ เช่น การจัดกิจกรรมพบปะ ซึ่งเกิดขึ้นโดยความตั้งใจและความสมัครใจของแฟนคลับเอง ปรากฏการณ์แฟนด้อมการเมืองไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เป็นผลพวงของปรากฏการณ์การเมืองแบบเซเลบริตี้ (celebrity politics) ที่มุ่งเน้นการทำการเมืองผ่านมุมมองแบบวงการบันเทิง เน้นการสื่อสารและใช้เทคนิคทางการตลาด เช่น การชักชวนดารานักแสดงช่วยรณรงค์ การขายภาพลักษณ์ของนักการเมือง การออกรายการเพื่อพูดคุยเรื่องอื่นที่ไม่ใช่การเมือง ซึ่งการเมืองแบบนี้ก็เกิดจากสองปัจจัยสำคัญ คือ ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีการสื่อสาร โดยเฉพาะสื่อสังคมออนไลน์ (social media) ทำให้นักการเมืองสามารถสื่อสารกับประชาชนได้โดยตรงโดยที่ไม่ต้องผ่านสื่อมวลชนรายใหญ่ และความรู้สีกเบื่อหน่ายทางการเมือง (anti-political sentiment) ที่ทำให้นักการเมืองต้องปรับตัวเพื่อดึงดูดให้คนกลับมาสนใจมากยิ่งขึ้น[[#_ftn2|<sup><sup>[2]</sup></sup>]] ทั้งนี้ คำว่าแฟนด้อม (fandom) มาจากคำสองคำ คือ คำว่า fanclub และ kingdom[[#_ftn3|<sup><sup>[3]</sup></sup>]]

 

<span style="font-size:x-large;">'''ตัวอย่างด้อมการเมืองในต่างประเทศ'''</span>

          ปรากฏการณ์ด้อมการเมืองในปัจจุบันสามารถสืบย้อนกลับไปได้ในช่วงทศวรรษ 2010 ซึ่งตัวอย่างที่โด่งดังที่สุดในโลกตะวันตก คือ ในสหราชอาณาจักร เอ็ดเวิร์ด มิลิแบนด์ (Edward Miliband) อดีตหัวหน้าพรรคแรงงานของสหราชอาณาจักรในปี 2015 ซึ่งมีแฟนด้อมที่เรียกว่า '''“Milifandom”''' ซึ่งกลายเป็นแฮชแท็กยอดนิยมในการเลือกตั้งสหราชอาณาจักรในปีนั้น ซึ่งเริ่มต้นจากการริเริ่มโดยเด็กสาวชาวอังกฤษวัยเพียง 17 ปี ที่ต้องการสนับสนุนเขา จึงสร้าง Milifandom โดยมีวัยรุ่นจำนวนมากร่วมสร้างเนื้อหา มีม ภาพตัดต่อ วิดีโอต่าง ๆ จนกลายเป็นกระแสไปทั่วทั้งโลกออนไลน์ การเกิดขึ้นของ Milifandom ได้ทำให้เกิดแฟนด้อมการเมืองอื่น ๆ ตามมา เช่น แฟนด้อมของ เจเรมี คอร์บิน (Jeremy Corbyn) อดีตหัวหน้าพรรคแรงงานที่มีแฟนด้อมของตัวเองที่เรียกว่า '''“Corbynmania”''' ซึ่งมีการสร้างแฮชแท็กเฉพาะกลุ่มแฟนคลับพูดถึงการปราศรัย ผลิตสินค้า ภาพวาด การ์ตูน และเพลงเชียร์ หรือแฟนด้อมของ เจคอบ รีส์-ม็อกก์ (Jacob Rees-Mogg) นักการเมืองพรรคอนุรักษ์นิยมที่เรียกว่า Moggmentum ซึ่งผลักดันสนับสนุนให้ม็อกก์ขึ้นเป็นหัวหน้าพรรคอนุรักษ์นิยมคนใหม่ในปี 2017 บรรดาแฟนคลับได้ช่วยกันสร้างมีมและระดมเงินสนับสนุนได้กว่า 7,000 ปอนด์ และลงรายชื่อสนับสนุนได้ถึง 13,000 คน ในระยะเวลาเพียง 2 วัน ในขณะเดียวกัน ปรากฏการณ์ด้อมการเมืองก็เกิดขึ้นในเกาหลีใต้เช่นกัน มุนแจอิน (Moon Jae-in) อดีตประธานาธิบดีเกาหลีใต้ ก็มีแฟนด้อมที่เรียกว่า '''“Moonoppa”''' สนับสนุนอดีตประธานาธิบดีและแก้ไขประเด็นที่สื่อโจมตีอยู่เสมอ รวมทั้งผลิตสินค้า คอนเทนต์ มีมต่าง ๆ เพื่อแลกเปลี่ยนในหมู่แฟนด้อมกันเองและสื่อสารไปยังภายนอกให้ได้รับรู้ด้วยเช่นกัน[[#_ftn4|<sup><sup>[4]</sup></sup>]]

 

<span style="font-size:x-large;">'''ปรากฏการณ์ด้อมการเมืองในประเทศไทย'''</span>

          ในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 24 มีนาคม 2562 สื่อสังคมออนไลน์ (social media) ได้กลายเป็น '''“ตัวเปลี่ยนเกม”''' (game changer) ที่สำคัญในการเมืองไทยจนสามารถมีอิทธิพลต่อคะแนนเสียงในการเลือกตั้งได้[[#_ftn5|<sup><sup>[5]</sup></sup>]] ซึ่งในการเลือกตั้งครั้งนั้นเอง การเกิดขึ้นของ[[พรรคอนาคตใหม่|พรรคอนาคตใหม่]]ก็ได้กลายเป็นหมุดหมายสำคัญ เพราะมุ่งเน้นไปที่การหาเสียงบนโลกออนไลน์ ปรากฏการณ์ที่กลายเป็นหมุดหมายของการเกิดขึ้นของด้อมการเมืองของพรรคอนาคตใหม่ คือ ปรากฏการณ์ #ฟ้ารักพ่อ อันเกิดจากการที่แกนนำพรรคคนสำคัญอย่าง นายธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ, นายปิยบุตร แสงกนกกุล, นางสาวพรรณิการ์ วานิช และนายพิธา ลิ้มเจริญรัตน์ ได้เดินทางมาร่วมงานฟุตบอลประเพณีธรรมศาสตร์-จุฬาฯ ครั้งที่ 73 ซึ่งมีเสียงตะโกนจากผู้สนับสนุนว่า '''“แด๊ดดี้ที่แปลว่าพ่อ ฟ้ารักพ่อค่ะ ฟ้ารักพ่อ ฟ้ารักพ่อที่สุด”''' จนเมื่อคลิปวิดีโอดังกล่าวถูกเผยแพร่บนสื่อสังคมออนไลน์ ก็กลายเป็นกระแสที่ถูกพูดถึงอย่างกว้างขวาง จนกลายเป็นกระแส #ฟ้ารักพ่อ เกิดขึ้น[[#_ftn6|<sup><sup>[6]</sup></sup>]]

          ส่วนพรรคเพื่อไทยนั้น ก็มีด้อมการเมืองที่สำคัญ คือ แฟนด้อมของ นางสาวธีรรัตน์ สำเร็จวาณิชย์ ส.ส. กรุงเทพมหานคร หรือ '''“ส.ส. อิ่ม”''' และนางสาวจิราพร สินธุไพร ส.ส. จังหวัดสกลนคร หรือ '''“ส.ส. น้ำ”''' ซึ่งแฟนด้อมทั้งหลายเรียกว่า '''“คูมธีคูมจิ”''' เริ่มต้นขึ้นในปี 2564 เมื่อทั้งคู่ได้ให้สัมภาษณ์ทางสื่อออนไลน์ถึงความสนิทสนมกันจากการทำงานร่วมกันในหลายคณะกรรมการของพรรค จนทำให้เจอกันทุกวันและสนิทกัน[[#_ftn7|<sup><sup>[7]</sup></sup>]] จนต่อมากลายเป็นแฟนด้อมของพรรคเพื่อไทยที่เรียกว่า #พี่อิ่มน้องน้ำ แฟนคลับได้ตัดต่อคลิปของทั้งคู่ลง Tiktok และมีการแพร่หลายมากจนมี Instagram ของแฟนคลับลงรูปช่วงเวลาความน่ารักของทั้งคู่ มีกลุ่ม Line Openchat ที่มีสมาชิกกว่า 500 คน และกลุ่ม Facebook ซึ่งมีสมาชิกกว่า 3,000 คน ซึ่งมีอายุเฉลี่ยอยู่ที่ 18-24 ปี รวมทั้งมีกิจกรรมแจกรูป แก้ว กระเป๋า หรือเสื้อที่มีรูป ส.ส. อิ่ม และ ส.ส. น้ำ รวมตัวไปต้อนรับเวลาลงพื้นที่ และขยายไปยัง ส.ส. คนอื่นในพรรคเพื่อไทยจนทำให้มีผู้ติดตาม Instagram มากยิ่งขึ้นอีกด้วย[[#_ftn8|<sup><sup>[8]</sup></sup>]]

          การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 14 พฤษภาคม 2566 เป็นการเลือกตั้งอีกครั้งหนึ่งที่สื่อสังคมออนไลน์ได้เข้ามามีบทบาทอย่างสำคัญ ไม่เพียงแต่การโพสต์หรือสร้างแฮชแท็กเท่านั้น แต่ยังกลายเป็นพื้นที่สร้างกระแสความนิยมให้กับพรรคการเมืองหรือนักการเมือง จนเกิดเป็นปรากฏการณ์ '''“หัวคะแนนธรรมชาติ”''' ขึ้นมา ซึ่งแฟนคลับของพรรคการเมืองและนักการเมืองก็สร้างคอนเทนต์เพื่อสนับสนุน และมีการผลิตซ้ำไปมาจากผู้ใช้และประชาชนจนกลายเป็นไวรัล กลายเป็นกระแสในวงกว้างขึ้นมา[[#_ftn9|<sup><sup>[9]</sup></sup>]] ปรากฏการณ์ด้อมการเมืองที่สำคัญที่เกิดขึ้นในการเลือกตั้งครั้งนี้ คือ '''“ด้อมส้ม”''' ซึ่งเป็นแฟนคลับของพรรคก้าวไกล โดยใช้สีส้มซึ่งเป็นสีของพรรคก้าวไกลเป็นสัญลักษณ์ ประกาศตัวเป็น “หัวคะแนนธรรมชาติ” โดยการทำแคมเปญต่าง ๆ ลงสื่อสังคมออนไลน์โดยใช้เลข 31 ซึ่งเป็นหมายเลขของพรรคก้าวไกลแบบบัญชีรายชื่อและใช้สีส้มในการสร้างคอนเทนต์ โดยยึดโยงกับกระแสที่เกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวันให้เห็นเนื้อหาและเรื่องเดียวกัน คือ รูปส้มและสีส้ม[[#_ftn10|<sup><sup>[10]</sup></sup>]] “ด้อมส้ม” เริ่มกลายเป็นปรากฏการณ์ในช่วงการรณรงค์หาเสียงเลือกตั้ง และมีการวิเคราะห์จากแกนนำคนนำสำคัญของพรรคว่า ด้อมส้มเกิดจาก

          1) การเปิดรับบริจาคแบบไมโครโดเนชัน (micro donation) ของพรรคก้าวไกล ที่ทำให้ประชาชนรู้สึกถึงความเป็นเจ้าของพรรค

          2) การทำให้ผู้สนับสนุนกลายเป็น '''“แอคทีฟ โหวตเตอร์”''' (active voter) ที่ช่วยกระจายนโยบายของพรรค ที่เรียกว่า “หัวคะแนนธรรมชาติ”

          3) ยุทธศาสตร์การหาเสียงของพรรคที่พยายามให้ประชาชนมีส่วนร่วม เช่น ระบบติดตาม GPS ของคาราวานก้าวไกล

          4) รูปแบบการหาเสียงที่น่าสนใจ เช่น การสแกนคิวอาร์โค้ดอ่านหนังสือพิมพ์ '''“ก้าวไกลพอร์ตเตอร์”''' และการรับชมวิดีโอการปราศรัยและเนื้อหาอื่น ๆ ได้แบบ AR (augmented reality)

          5) ผู้สมัคร ส.ส. ที่เป็น '''“อินฟลูเอนเซอร์”''' ของพรรค ผ่านการเคลื่อนไหวบนสื่อสังคมออนไลน์ จนเกิดเป็นฐานแฟนคลับย่อย (sub-dom)

          ด้อมส้มเป็นปรากฏการณ์สำคัญภายหลังพรรคก้าวไกลชนะการเลือกตั้ง และมีข่าวว่ามีการเจรจาจัดตั้งรัฐบาลกับพรรคชาติพัฒนากล้า จนทำให้เกิดกระแสต่อต้านในหมู่แฟนด้อมอย่างกว้างขวางบนสื่อสังคมออนไลน์ กลายเป็นแฮชแท็ก #มีกรณ์ไม่มีกู และพรรคก้าวไกลต้องยุติการเจรจากับพรรคชาติพัฒนากล้าในเวลาเพียงไม่ถึง 24 ชั่วโมง[[#_ftn11|<sup><sup>[11]</sup></sup>]]

          '''“ด้อมการเมือง”''' จึงกลายเป็นปรากฏการณ์ทางการเมืองใหม่ในการเมืองไทย ซึ่งสะท้อนให้เห็นอย่างชัดเจนในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2 ครั้งที่ผ่านมาในปี 2562 และ 2566 ปรากฏการณ์นี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ หากแต่เป็นผลพวงมาจากปรากฏการณ์การเมืองแบบเซเลบริตี้ (celebrity politics) ซึ่งส่วนหนึ่งที่สำคัญอย่างยิ่งต่อการเกิดปรากฏการณ์นี้ คือ ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีการสื่อสาร โดยเฉพาะสื่อสังคมออนไลน์ (social media) ทำให้นักการเมืองต้องปรับตัวต่อความเปลี่ยนแปลงนี้เพื่อช่วงชิงความนิยมของตนเอง ปรากฏการณ์นี้จะยังคงดำรงอยู่ต่อไปและและจะมีการพัฒนาเทคนิคให้มีความน่าสนใจมากยิ่งขึ้น ทั้งนี้ เพราะสื่อสังคมออนไลน์มีบทบาทอย่างสำคัญต่อการเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์การเมืองไทย

 
<div>
'''<span style="font-size:x-large;">อ้างอิง</span>'''
<div id="ftn1">
[[#_ftnref1|<sup><sup>[1]</sup></sup>]] Cornel Sandvoss, 2005. Fans: The Mirror of Consumption. Malden, Massachusetts. Polity Press, p. 3.
</div> <div id="ftn2">
[[#_ftnref2|<sup><sup>[2]</sup></sup>]] "‘Political Fandom’ ปรากฏการณ์แฟนด้อมและความมีส่วนร่วมในการเมืองสมัยใหม่."The Matter (5 พฤษภาคม 2566). เข้าถึงจาก <[https://thematter.co/social/political-fandom/202560 https://thematter.co/social/political-fandom/202560]>. เมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม 2567.
</div> <div id="ftn3">
[[#_ftnref3|<sup><sup>[3]</sup></sup>]] "โดนตกจนเป็นติ่ง!: สำรวจความรักและวัฒนธรรม ‘แฟนด้อม’ นักการเมืองไทย." The101.World (2 พฤศจิกายน 2566). เข้าถึงจาก <[https://www.the101.world/political-fandom/ https://www.the101.world/political-fandom/]>. เมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม 2567
</div> <div id="ftn4">
[[#_ftnref4|<sup><sup>[4]</sup></sup>]] "‘Political Fandom’ ปรากฏการณ์แฟนด้อมและความมีส่วนร่วมในการเมืองสมัยใหม่."The Matter (5 พฤษภาคม 2566). เข้าถึงจาก <[https://thematter.co/social/political-fandom/202560 https://thematter.co/social/political-fandom/202560]>. เมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม 2567.
</div> <div id="ftn5">
[[#_ftnref5|<sup><sup>[5]</sup></sup>]] "‘และนี่คือเสียงของชาวเน็ต’ : เมื่อโซเชียลมีเดียคือ game changer การเมืองไทย?." The101.World (2 ตุลาคม 2566). เข้าถึงจาก <[https://www.the101.world/social-media-game-changer https://www.the101.world/social-media-game-changer]>. เมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม 2567.
</div> <div id="ftn6">
[[#_ftnref6|<sup><sup>[6]</sup></sup>]] "‘Political Fandom’ ปรากฏการณ์แฟนด้อมและความมีส่วนร่วมในการเมืองสมัยใหม่."The Matter (5 พฤษภาคม 2566). เข้าถึงจาก <[https://thematter.co/social/political-fandom/202560 https://thematter.co/social/political-fandom/202560]>. เมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม 2567.
</div> <div id="ftn7">
[[#_ftnref7|<sup><sup>[7]</sup></sup>]] "ส่องประวัติ "คูมธีคูมจิ" คู่จิ้นนักการเมืองที่กำลังมาแรงในด้อมคนรุ่นใหม่." PPTV Online (4 พฤศจิกายน 2564). เข้าถึงจาก <[https://www.pptvhd36.com/news/การเมือง/159858 https://www.pptvhd36.com/news/การเมือง/159858]>. เมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม 2567.
</div> <div id="ftn8">
[[#_ftnref8|<sup><sup>[8]</sup></sup>]] "#พี่อิ่มน้องน้ำ คู่จิ้นการเมือง! ในวันที่ Shipper กลายเป็น Voter." Sanook (5 พฤศจิกายน 2564). เข้าถึงจาก <[https://www.sanook.com/news/8469450/ https://www.sanook.com/news/8469450/]>. เมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม 2567.
</div> <div id="ftn9">
[[#_ftnref9|<sup><sup>[9]</sup></sup>]] "‘การเมือง’ หลังเลือกตั้ง 66 การเปลี่ยนแปลงกับ ‘พลังสื่อโซเชียล’." มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (7 มิถุนายน 2566). เข้าถึงจาก <[https://tu.ac.th/thammasat-070666-politics-after-the-election https://tu.ac.th/thammasat-070666-politics-after-the-election]>. เมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม 2567
</div> <div id="ftn10">
[[#_ftnref10|<sup><sup>[10]</sup></sup>]] "เลือกตั้ง2566 : “ด้อมส้ม” ระดมแคมเปญ “31” สะเทือนโลกออนไลน์ ดัน “ก้าวไกล” เข้าสภาฯ." ThaiPBS (16 พฤษภาคม 2566). เข้าถึงจาก <[https://www.thaipbs.or.th/news/content/327872 https://www.thaipbs.or.th/news/content/327872]>. เมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม 2567.
</div> <div id="ftn11">
[[#_ftnref11|<sup><sup>[11]</sup></sup>]] "บทเรียนจาก #มีกรณ์ไม่มีกู พรรคก้าวไกลควรบริหาร "ด้อมส้ม" อย่างไร เมื่อแฟนด้อมกลายเป็นดาบสองคม." BBC News ไทย (2 มิถุนายน 2566). เข้าถึงจาก <[https://www.bbc.com/thai/articles/c848w4elj4lo https://www.bbc.com/thai/articles/c848w4elj4lo]>. เมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม 2567.
</div> </div>
[[Category:สารานุกรม คำศัพท์ต่าง ๆ]] [[Category:ว่าด้วยเหตุการณ์สำคัญทางการเมือง]] [[Category:เหตุการณ์สำคัญทางการเมืองไทย สมัย พ.ศ. 2520-ปัจจุบัน]]