การบริหารราชการส่วนกลาง - ประวัติรุ่นแก้ไข

Suksan เมื่อ 04:44, 6 ธันวาคม 2557

2014-12-06T04:44:30Z

←รุ่นแก้ไขก่อนหน้า		รุ่นแก้ไขเมื่อ 11:44, 6 ธันวาคม 2557
บรรทัดที่ 136:		บรรทัดที่ 136:
	==อ้างอิง==		==อ้างอิง==

	<references\>		<references/>

	==หนังสืออ่านประกอบ==		==หนังสืออ่านประกอบ==

Suksan เมื่อ 04:44, 6 ธันวาคม 2557

2014-12-06T04:44:09Z

←รุ่นแก้ไขก่อนหน้า		รุ่นแก้ไขเมื่อ 11:44, 6 ธันวาคม 2557
บรรทัดที่ 133:		บรรทัดที่ 133:

	5. [[สถาบันการเรียนรู้และพัฒนาประชาสังคม]]		5. [[สถาบันการเรียนรู้และพัฒนาประชาสังคม]]

			==อ้างอิง==

			<references\>

	==หนังสืออ่านประกอบ==		==หนังสืออ่านประกอบ==

Suksan เมื่อ 04:42, 6 ธันวาคม 2557

2014-12-06T04:42:55Z

←รุ่นแก้ไขก่อนหน้า		รุ่นแก้ไขเมื่อ 11:42, 6 ธันวาคม 2557
บรรทัดที่ 6:		บรรทัดที่ 6:
	การบริหารราชการส่วนกลางเป็นการบริหารราชการแผ่นดินตามหลัก[[การรวมอำนาจ]] (Centralization) ที่รวมอำนาจการตัดสินใจ การกำหนดนโยบาย การวางแผนการจัดสรรงบประมาณ การควบคุมตรวจสอบ และการบริหารราชการในกิจการสำคัญไว้ให้เป็นภาระรับผิดชอบของหน่วยงานต่างๆที่สังกัดราชการบริหารส่วนกลาง การจัดระเบียบบริหารราชการส่วนกลางตาม[[พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534]] ได้จำแนกออกเป็น 4 ส่วน คือ [[สำนักนายกรัฐมนตรี]] [[กระทรวง]] [[ทบวง]] [[กรม]] หรือส่วนราชการที่เรียกชื่ออย่างอื่นที่มีฐานะเป็นกรม		การบริหารราชการส่วนกลางเป็นการบริหารราชการแผ่นดินตามหลัก[[การรวมอำนาจ]] (Centralization) ที่รวมอำนาจการตัดสินใจ การกำหนดนโยบาย การวางแผนการจัดสรรงบประมาณ การควบคุมตรวจสอบ และการบริหารราชการในกิจการสำคัญไว้ให้เป็นภาระรับผิดชอบของหน่วยงานต่างๆที่สังกัดราชการบริหารส่วนกลาง การจัดระเบียบบริหารราชการส่วนกลางตาม[[พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534]] ได้จำแนกออกเป็น 4 ส่วน คือ [[สำนักนายกรัฐมนตรี]] [[กระทรวง]] [[ทบวง]] [[กรม]] หรือส่วนราชการที่เรียกชื่ออย่างอื่นที่มีฐานะเป็นกรม

	==ความสำคัญการบริหารราชการส่วนกลาง==		==ความสำคัญการบริหารราชการส่วนกลาง<ref>มานิตย์ จุมปา, คำอธิบายกฎหมายปกครองว่าด้วยการจัดระเบียบราชการบริหาร, (กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2548)หน้า 2-3</ref>==

	1.การรวมอำนาจไว้ที่ส่วนกลางเพื่อให้ส่วนกลางสามารถใช้อำนาจในการบังคับบัญชาได้อย่างเด็ดขาดและทันต่อสถานการณ์ ในการแก้ปัญหาหรือการตัดสินใจในเรื่องต่างๆ		1.การรวมอำนาจไว้ที่ส่วนกลางเพื่อให้ส่วนกลางสามารถใช้อำนาจในการบังคับบัญชาได้อย่างเด็ดขาดและทันต่อสถานการณ์ ในการแก้ปัญหาหรือการตัดสินใจในเรื่องต่างๆ
บรรทัดที่ 16:		บรรทัดที่ 16:
	==ความเป็นมาของการบริหารราชการส่วนกลางในประเทศไทย==		==ความเป็นมาของการบริหารราชการส่วนกลางในประเทศไทย==

	ในสมัยอยุธยาตอนต้น [[สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1]] (พระเจ้าอู่ทอง) ได้วางระบอบการปกครองในส่วนกลางตามแบบอย่างของขอม โดยมีกษัตริย์เป็นศูนย์กลาง และมีเสนาบดี 4 ฝ่าย คือ [[ขุนเมือง]] [[ขุนวัง]] [[ขุนคลัง]] [[ขุนนา]]		ในสมัยอยุธยาตอนต้น [[สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1]] (พระเจ้าอู่ทอง) ได้วางระบอบการปกครองในส่วนกลางตามแบบอย่างของขอม โดยมีกษัตริย์เป็นศูนย์กลาง และมีเสนาบดี 4 ฝ่าย คือ [[ขุนเมือง]] [[ขุนวัง]] [[ขุนคลัง]] [[ขุนนา]]<ref>สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี, บันทึกเรื่องการปกครองของไทยสมัยอยุธยาและต้นรัตนโกสินทร์, (กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2549), หน้า 11-16. </ref>

	1.'''[[กรมเวียง]]'''มีหน้าที่ปกครองเมืองหลวง ดูแลสถานที่สำคัญ รักษาความสงบในราชธานี มีกองตระเวนและศาลขึ้นอยู่ใต้การบังคับบัญชา มี[[ศาลนครบาล]]สำหรับการพิพากษาคดีในพระนคร มี[[เสภาพระนคร]] (เรือนจำ)		1.'''[[กรมเวียง]]'''มีหน้าที่ปกครองเมืองหลวง ดูแลสถานที่สำคัญ รักษาความสงบในราชธานี มีกองตระเวนและศาลขึ้นอยู่ใต้การบังคับบัญชา มี[[ศาลนครบาล]]สำหรับการพิพากษาคดีในพระนคร มี[[เสภาพระนคร]] (เรือนจำ)
บรรทัดที่ 30:		บรรทัดที่ 30:
	ผลของการปฏิรูปที่แยกอำนาจของฝ่ายทหารและพลเรือนออกจากกันจึงเป็นการรวมอำนาจเข้าสู่ศูนย์กลาง ทำให้ราชธานีเป็นศูนย์กลางแห่งอำนาจ		ผลของการปฏิรูปที่แยกอำนาจของฝ่ายทหารและพลเรือนออกจากกันจึงเป็นการรวมอำนาจเข้าสู่ศูนย์กลาง ทำให้ราชธานีเป็นศูนย์กลางแห่งอำนาจ

	ในสมัย[[พระเพทราชา]] ปัญหาจากการที่เสนาบดีฝ่ายกลาโหมและมหาดไทยแย่งชิงอำนาจกัน พระเพทราชาได้ปรับปรุงการปกครอง โดยให้สมุหพระกลาโหม บังคับบัญชากิจการทางด้านทหารและพลเรือนใน[[หัวเมืองฝ่ายเหนือ]] สมุหนายกบังคับบัญชากิจการทางด้านทหารและพลเรือนในหัวเมืองฝ่ายใต้ เจ้าพระยาพระคลังบังคับบัญชา[[หัวเมืองชายทะเลตะวันออก]] ซึ่งเป็นเมืองท่าการค้า		ในสมัย[[พระเพทราชา]] ปัญหาจากการที่เสนาบดีฝ่ายกลาโหมและมหาดไทยแย่งชิงอำนาจกัน พระเพทราชาได้ปรับปรุงการปกครอง โดยให้สมุหพระกลาโหม บังคับบัญชากิจการทางด้านทหารและพลเรือนใน[[หัวเมืองฝ่ายเหนือ]] สมุหนายกบังคับบัญชากิจการทางด้านทหารและพลเรือนในหัวเมืองฝ่ายใต้ เจ้าพระยาพระคลังบังคับบัญชา[[หัวเมืองชายทะเลตะวันออก]] ซึ่งเป็นเมืองท่าการค้า<ref>ศุภรัตน์ เลิศพาณิชย์กุล , “อาณาจักรอยุธยา”. เอกสารการสอนมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช,
			(นนทบุรี : มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, 2538), หน้า 282. </ref>


	การปกครองแบบ[[จตุสดมภ์]]ที่ใช้ในการบริหารราชการแผ่นดินตั้งแต่เริ่มอาณาจักรอยุธยาได้สิ้นสุดในรัชสมัย[[พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว]] เมื่อพระองค์ทรงปฏิรูปการปกครองแผ่นดินในปี พ.ศ.2435ทรงยกเลิกการปกครองแบบจตุสดมภ์และตั้งกระทรวงจำนวน 12กระทรวงในวันที่ 1 เมษายน 2435 เพื่อทำหน้าที่บริหารราชการแผ่นดิน คือ		การปกครองแบบ[[จตุสดมภ์]]ที่ใช้ในการบริหารราชการแผ่นดินตั้งแต่เริ่มอาณาจักรอยุธยาได้สิ้นสุดในรัชสมัย[[พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว]] เมื่อพระองค์ทรงปฏิรูปการปกครองแผ่นดินในปี พ.ศ.2435ทรงยกเลิกการปกครองแบบจตุสดมภ์และตั้งกระทรวงจำนวน 12กระทรวงในวันที่ 1 เมษายน 2435 เพื่อทำหน้าที่บริหารราชการแผ่นดิน คือ

Suksan เมื่อ 04:31, 6 ธันวาคม 2557

2014-12-06T04:31:13Z

←รุ่นแก้ไขก่อนหน้า		รุ่นแก้ไขเมื่อ 11:31, 6 ธันวาคม 2557
บรรทัดที่ 76:		บรรทัดที่ 76:
	3. รูปแบบของส่วนราชการที่ทำหน้าที่กำกับดูแลราชการประจำทั่วไปของสำนักนายกรัฐมนตรี และราชการอื่นที่มิได้กำหนดให้เป็นหน้าที่ของส่วนราชการใดในสำนักนายกรัฐมนตรี เป็นการเฉพาะ ส่วนราชการนี้ คือ สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี ซึ่งทำหน้าที่เป็นสำนักงานปลัดกระทรวง มีปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี ในฐานะปลัดกระทรวงดูแลรับผิดชอบ		3. รูปแบบของส่วนราชการที่ทำหน้าที่กำกับดูแลราชการประจำทั่วไปของสำนักนายกรัฐมนตรี และราชการอื่นที่มิได้กำหนดให้เป็นหน้าที่ของส่วนราชการใดในสำนักนายกรัฐมนตรี เป็นการเฉพาะ ส่วนราชการนี้ คือ สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี ซึ่งทำหน้าที่เป็นสำนักงานปลัดกระทรวง มีปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี ในฐานะปลัดกระทรวงดูแลรับผิดชอบ

	4. รูปแบบที่หัวหน้าส่วนราชการขึ้นตรงต่อปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี ได้แก่ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการ สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน		4. รูปแบบที่หัวหน้าส่วนราชการขึ้นตรงต่อปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี ได้แก่ [[สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ]] [[สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค]] [[สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการ]] [[สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน]]

	นอกจากนี้ ~~สำนักนายกรัฐมนตรียังมีรัฐวิสาหกิจในสังกัดอีก~~ 7 แห่ง ~~และหน่วยงานอิสระที่ไม่ใช้กฎระเบียบของทางราชการอีก~~ 1 แห่ง คือ สำนักงานกองทุนสนับสนุนงานวิจัย		นอกจากนี้ สำนักนายกรัฐมนตรียังมี[[รัฐวิสาหกิจ]]ในสังกัดอีก 7 แห่ง และ[[หน่วยงานอิสระ]]ที่ไม่ใช้กฎระเบียบของทางราชการอีก 1 แห่ง คือ [[สำนักงานกองทุนสนับสนุนงานวิจัย]]

	''' กระทรวง'''~~ตามพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง~~ ทบวง กรม พ.ศ. 2545 ได้กำหนดให้มีกระทรวงต่างๆ นอกเหนือจากสำนักนายกรัฐมนตรีรวม 19 กระทรวง กระทรวงต่างๆ เหล่านี้อยู่ภายใต้การดูแลบังคับบัญชาของรัฐมนตรีว่าการกระทรวง		''' กระทรวง'''ตาม[[พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545]] ได้กำหนดให้มีกระทรวงต่างๆ นอกเหนือจากสำนักนายกรัฐมนตรีรวม 19 กระทรวง กระทรวงต่างๆ เหล่านี้อยู่ภายใต้การดูแลบังคับบัญชาของรัฐมนตรีว่าการกระทรวง

	อำนาจหน้าที่ของกระทรวง กระทรวงต่างๆ มีหน้าที่โดยทั่วไปคือ การกำหนดนโยบาย และวางแผนดำเนินงานของกระทรวง รวมทั้งกำกับ เร่งรัด ติดตาม การดำเนินงานตามแผนและนโยบายที่กำหนดไว้		อำนาจหน้าที่ของกระทรวง กระทรวงต่างๆ มีหน้าที่โดยทั่วไปคือ การกำหนดนโยบาย และวางแผนดำเนินงานของกระทรวง รวมทั้งกำกับ เร่งรัด ติดตาม การดำเนินงานตามแผนและนโยบายที่กำหนดไว้
บรรทัดที่ 100:		บรรทัดที่ 100:
	ยังมีส่วนราชการที่ไม่สังกัดสำนักนายกรัฐมนตรี กระทรวง หรือทบวง และมีฐานะเป็นกรม ตามพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545 กำหนดให้มี 9 หน่วยงาน ดังนี้		ยังมีส่วนราชการที่ไม่สังกัดสำนักนายกรัฐมนตรี กระทรวง หรือทบวง และมีฐานะเป็นกรม ตามพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545 กำหนดให้มี 9 หน่วยงาน ดังนี้

	1. สำนักราชเลขาธิการ		1. [[สำนักราชเลขาธิการ]]

	2. สำนักพระราชวัง		2. [[สำนักพระราชวัง]]

	3. สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ		3. [[สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ]]

	4. สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อการประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ		4. [[สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อการประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ]]

	5. สำนักคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ		5. [[สำนักคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ]]

	6. ราชบัณฑิตยสถาน		6. [[ราชบัณฑิตยสถาน]]

	7. สำนักงานตำรวจแห่งชาติ		7. [[สำนักงานตำรวจแห่งชาติ]]

	8. สำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน		8. [[สำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน]]

	9. สำนักงานอัยการสูงสุด		9. [[สำนักงานอัยการสูงสุด]]

	โดยส่วนราชการในลำดับที่ 1-7 อยู่ในบังคับบัญชาของนายกรัฐมนตรี สำหรับส่วนราชการในลำดับที่ 8 และ 9 อยู่ในบังคับบัญชาของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม		โดยส่วนราชการในลำดับที่ 1-7 อยู่ในบังคับบัญชาของนายกรัฐมนตรี สำหรับส่วนราชการในลำดับที่ 8 และ 9 อยู่ในบังคับบัญชาของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม
บรรทัดที่ 122:		บรรทัดที่ 122:
	นอกจากนี้ ยังมีองค์กรส่งเสริมการเมืองภาคพลเมืองตามกฎหมายอื่นๆ ได้แก่		นอกจากนี้ ยังมีองค์กรส่งเสริมการเมืองภาคพลเมืองตามกฎหมายอื่นๆ ได้แก่

	1. สำนักงานคณะกรรมการข้อมูลข่าวสารของราชการ		1. [[สำนักงานคณะกรรมการข้อมูลข่าวสารของราชการ]]

	2. สถาบันพระปกเกล้า		2. [[สถาบันพระปกเกล้า]]

	3. สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน		3. [[สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน]]

	4. สถาบันชุมชนท้องถิ่นพัฒนา		4. [[สถาบันชุมชนท้องถิ่นพัฒนา]]

	5. สถาบันการเรียนรู้และพัฒนาประชาสังคม		5. [[สถาบันการเรียนรู้และพัฒนาประชาสังคม]]

	==หนังสืออ่านประกอบ==		==หนังสืออ่านประกอบ==

Suksan เมื่อ 04:27, 6 ธันวาคม 2557

2014-12-06T04:27:46Z

แสดงการเปลี่ยนแปลง

Suksan เมื่อ 04:17, 6 ธันวาคม 2557

2014-12-06T04:17:48Z

←รุ่นแก้ไขก่อนหน้า		รุ่นแก้ไขเมื่อ 11:17, 6 ธันวาคม 2557
บรรทัดที่ 134:		บรรทัดที่ 134:
	==หนังสืออ่านประกอบ==		==หนังสืออ่านประกอบ==

	มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, สาขาวิทยาการจัดการ, การบริหารราชการไทย, พิมพ์ครั้งที่ 5, (นนทบุรี: สำนักพิมพ์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, 2551).		มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, สาขาวิทยาการจัดการ, '''การบริหารราชการไทย''', พิมพ์ครั้งที่ 5, (นนทบุรี: สำนักพิมพ์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, 2551).

	ธันยวัฒน์ รัตนสัค, การบริหารราชการไทย,เชียงใหม่ (เชียงใหม่ : คณะรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, มปป.).		ธันยวัฒน์ รัตนสัค, '''การบริหารราชการไทย''',เชียงใหม่ (เชียงใหม่ : คณะรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, มปป.).

	มานิตย์ จุมปา, คำอธิบายกฎหมายปกครองว่าด้วยการจัดระเบียบราชการบริหาร, (กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2548).		มานิตย์ จุมปา, '''คำอธิบายกฎหมายปกครองว่าด้วยการจัดระเบียบราชการบริหาร''', (กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2548).

	พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534 และที่แก้ไขเพิ่มเติม		พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534 และที่แก้ไขเพิ่มเติม

	[[หมวดหมู่:การบริหารราชการแผ่นดิน]]		[[หมวดหมู่:การบริหารราชการแผ่นดิน]]

Suksan: หน้าที่ถูกสร้างด้วย ''''เรียบเรียงโดย''' : อาจารย์บุญเกียรติ การะเวกพันธุ...'

2014-12-06T04:16:19Z

หน้าที่ถูกสร้างด้วย ''''เรียบเรียงโดย''' : อาจารย์บุญเกียรติ การะเวกพันธุ...'

หน้าใหม่

'''เรียบเรียงโดย''' : อาจารย์บุญเกียรติ การะเวกพันธุ์ และคณะ

'''ผู้ทรงคุณวุฒิประจำบทความ''' : รศ.ดร.ปธาน สุวรรณมงคล
----

การบริหารราชการส่วนกลางเป็นการบริหารราชการแผ่นดินตามหลักการรวมอำนาจ (Centralization) ที่รวมอำนาจการตัดสินใจ การกำหนดนโยบาย การวางแผนการจัดสรรงบประมาณ การควบคุมตรวจสอบ และการบริหารราชการในกิจการสำคัญไว้ให้เป็นภาระรับผิดชอบของหน่วยงานต่างๆที่สังกัดราชการบริหารส่วนกลาง การจัดระเบียบบริหารราชการส่วนกลางตามพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534 ได้จำแนกออกเป็น 4 ส่วน คือ สำนักนายกรัฐมนตรี กระทรวง ทบวง กรม หรือส่วนราชการที่เรียกชื่ออย่างอื่นที่มีฐานะเป็นกรม

==ความสำคัญการบริหารราชการส่วนกลาง==

1.การรวมอำนาจไว้ที่ส่วนกลางเพื่อให้ส่วนกลางสามารถใช้อำนาจในการบังคับบัญชาได้อย่างเด็ดขาดและทันต่อสถานการณ์ ในการแก้ปัญหาหรือการตัดสินใจในเรื่องต่างๆ

2.การรวมอำนาจในการวินิจฉัยสั่งการไว้ที่ส่วนกลางเพื่อให้เกิดเอกภาพในการบริหารราชการแผ่นดิน

3.ทำให้เกิดความมั่นคง มีเอกภาพ เพราะการรวมอำนาจการบังคับบัญชาไว้ที่ส่วนกลาง จะทำให้ผู้อยู่ใต้การปกครองได้รับการปฏิบัติอย่างเสมอภาค ไม่มีการเลือกปฏิบัติเป็นพิเศษในที่ใดที่หนึ่ง

==ความเป็นมาของการบริหารราชการส่วนกลางในประเทศไทย==

ในสมัยอยุธยาตอนต้น สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 (พระเจ้าอู่ทอง) ได้วางระบอบการปกครองในส่วนกลางตามแบบอย่างของขอม โดยมีกษัตริย์เป็นศูนย์กลาง และมีเสนาบดี 4 ฝ่าย คือ ขุนเมือง ขุนวัง ขุนคลัง ขุนน

1.'''กรมเวียง'''มีหน้าที่ปกครองเมืองหลวง ดูแลสถานที่สำคัญ รักษาความสงบในราชธานี มีกองตระเวนและศาลขึ้นอยู่ใต้การบังคับบัญชา มีศาลนครบาลสำหรับการพิพากษาคดีในพระนคร มีเสภาพระนคร (เรือนจำ)

2.'''กรมวัง'''มีหน้าที่บังคับกิจการในพระราชวังดูแลพระราชฐานควบคุมการรับจ่ายในวัง รับผิดชอบ พระราชพิธี และรับผิดชอบในเรื่องการยุติธรรมมีหน้าที่ดูแลศาลหลวง และการแต่งตั้งยกกระบัตรไปทำหน้าที่ดูและความยุติธรรมหรือเป็นหัวหน้าศาลในหัวเมือง

3.'''กรมคลัง''' มีหน้าที่หน้าที่ควบคุมรายรับ รายจ่าย มีหน้าที่รับผิดชอบดูแลการค้าสำเภา ติดต่อการค้ากับต่างประเทศ คือกรมพระคลังสินค้า กรมท่าซ้ายและท่าขวา และดูแลรับรองคณะทูตจากต่างประเทศและควบคุมดูแลชาวต่างชาติที่เข้ามาอาศัยอยู่ในอยุธยา

4.'''กรมนา''' มีหน้าที่ ดูแลที่ดิน รังวัด ถือทะเบียนที่ดิน ใบเหยียบย่ำ ตราจอง โฉนด คอยควบคุมการทำนา รวมสถิติน้ำฝน ต้นข้าวและหาพันธ์ข้าวและควายให้ราษฎร

ในสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถมีการปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน สำหรับราชการบริหารส่วนกลางทรงโปรดให้ตั้งกรมใหญ่อีก 2 กรมคือ กรมกลาโหมและกรมมหาดไทยโดยทั้งสองกรมมีอัครมหาเสนาบดีเป็นผู้บังคับบัญชาและมีอำนาจเหนือ เสนาบดีจตุสดมภ์

ผลของการปฏิรูปที่แยกอำนาจของฝ่ายทหารและพลเรือนออกจากกันจึงเป็นการรวมอำนาจเข้าสู่ศูนย์กลาง ทำให้ราชธานีเป็นศูนย์กลางแห่งอำนาจ

ในสมัยพระเพทราชา ปัญหาจากการที่เสนาบดีฝ่ายกลาโหมและมหาดไทยแย่งชิงอำนาจกัน พระเพทราชาได้ปรับปรุงการปกครอง โดยให้สมุหพระกลาโหม บังคับบัญชากิจการทางด้านทหารและพลเรือนในหัวเมืองฝ่ายเหนือ สมุหนายกบังคับบัญชากิจการทางด้านทหารและพลเรือนในหัวเมืองฝ่ายใต้ เจ้าพระยาพระคลังบังคับบัญชาหัวเมืองชายทะเลตะวันออก ซึ่งเป็นเมืองท่าการค้า

การปกครองแบบจตุสดมภ์ที่ใช้ในการบริหารราชการแผ่นดินตั้งแต่เริ่มอาณาจักรอยุธยาได้สิ้นสุดในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อพระองค์ทรงปฏิรูปการปกครองแผ่นดินในปี พ.ศ.2435ทรงยกเลิกการปกครองแบบจตุสดมภ์และตั้งกระทรวงจำนวน 12กระทรวงในวันที่ 1 เมษายน 2435 เพื่อทำหน้าที่บริหารราชการแผ่นดิน คือ

1.กระทรวงมหาดไทย

2.กระทรวงนครบาล

3.กระทรวงโยธาธิการ

4.กระทรวงธรรมการ

5.กระทรวงเกษตรพานิชการ

6.กระทรวงยุติธรรม

7.กระทรวงมุรธาธร

8.กระทรวงยุทธนาธิการ

9.กระทรวงพระคลังมหาสมบัติ

10.กระทรวงการต่างประเทศ

11.กระทรวงกลาโหม

12.กระทรวงวัง

หลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ.2475 ได้มีการตราพระราชบัญญัติว่าด้วยระเบียบบริหาราชการแห่งราชอาณาจักรสยาม พ.ศ.2476 เพื่อวางโครงสร้างการบริหารราชแผ่นดินภายใต้ระบอบการปกครองใหม่ โดยแบ่งการบริหารราชการออกเป็น ราชการบริหารส่วนกลาง ส่วนภูมิภาคและส่วนท้องถิ่น

พ.ศ.2534 ได้มีการตราพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ.2534 เพื่อปรับปรุงการบริหารราชการให้มีประสิทธิผลมากยิ่งขึ้น เช่นการบัญญัติการปฏิบัติราชการแทนให้ชัดเจนและครบถ้วนมากยิ่งขึ้น

==การจัดระเบียบบริหารราชการส่วนกลาง==

การบริหารราชการส่วนกลางประกอบด้วยสำนักนายกรัฐมนตรี กระทรวง ทบวง กรม

'''สำนักนายกรัฐมนตรี''' มีฐานะเป็นกระทรวงอยู่ภายใต้การบังคับบัญชาของนายกรัฐมนตรี มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับราชการทั่วไปของนายกรัฐมนตรีและคณะรัฐมนตรี กิจการเกี่ยวกับการทำงบประมาณแผ่นดินและราชการอื่นตามที่มีกฎหมายกำหนดให้เป็นอำนาจและหน้าที่ของสำนักนายกรัฐมนตรี หรือส่วนราชการซึ่งสังกัดสำนักนายกรัฐมนตรีหรือราชการอื่นๆ ซึ่งมิได้อยู่ภายใต้อำนาจและหน้าที่ของกระทรวงหนึ่งกระทรวงใดโดยเฉพาะ

สำนักนายกรัฐมนตรีแบ่งส่วนราชการภายในออกเป็นกรม (ก่อนมีการประกาศใช้พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545) ส่วนราชการที่มีฐานะเป็นกรมเหล่านี้ จำแนกได้เป็น 4 รูปแบบ คือ

1. รูปแบบที่หัวหน้าส่วนราชการเป็นข้าราชการการเมือง ได้แก่ สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี ซึ่งทำหน้าที่ลักษณะเดียวกันกับสำนักงานเลขานุการรัฐมนตรีในกระทรวงต่างๆ ส่วนราชการนี้มีเลขาธิการนายกรัฐมนตรี ซึ่งเป็นข้าราชการการเมืองดูแลรับผิดชอบ

2. รูปแบบที่หัวหน้าส่วนราชการมีฐานะเทียบเท่าปลัดกระทรวง และขึ้นตรงต่อนายกรัฐมนตรี ส่วนราชการเหล่านี้ ได้แก่ สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี สำนักงบประมาณ สำนักงานสภาความมั่นคงแห่งชาติ สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน สำนักข่าวกรองแห่งชาติ สำนักงานคณะกรรมการจัดระบบการจราจรทางบก สำนักงานคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน

3. รูปแบบของส่วนราชการที่ทำหน้าที่กำกับดูแลราชการประจำทั่วไปของสำนักนายกรัฐมนตรี และราชการอื่นที่มิได้กำหนดให้เป็นหน้าที่ของส่วนราชการใดในสำนักนายกรัฐมนตรี เป็นการเฉพาะ ส่วนราชการนี้ คือ สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี ซึ่งทำหน้าที่เป็นสำนักงานปลัดกระทรวง มีปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี ในฐานะปลัดกระทรวงดูแลรับผิดชอบ

4. รูปแบบที่หัวหน้าส่วนราชการขึ้นตรงต่อปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี ได้แก่ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการ สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน

นอกจากนี้ สำนักนายกรัฐมนตรียังมีรัฐวิสาหกิจในสังกัดอีก 7 แห่ง และหน่วยงานอิสระที่ไม่ใช้กฎระเบียบของทางราชการอีก 1 แห่ง คือ สำนักงานกองทุนสนับสนุนงานวิจัย

''' กระทรวง'''ตามพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545 ได้กำหนดให้มีกระทรวงต่างๆ นอกเหนือจากสำนักนายกรัฐมนตรีรวม 19 กระทรวง กระทรวงต่างๆ เหล่านี้อยู่ภายใต้การดูแลบังคับบัญชาของรัฐมนตรีว่าการกระทรวง

อำนาจหน้าที่ของกระทรวง กระทรวงต่างๆ มีหน้าที่โดยทั่วไปคือ การกำหนดนโยบาย และวางแผนดำเนินงานของกระทรวง รวมทั้งกำกับ เร่งรัด ติดตาม การดำเนินงานตามแผนและนโยบายที่กำหนดไว้

''' ทบวง''' หมายถึง ส่วนราชการที่มีสภาพและปริมาณงานยังไม่เหมาะสมที่จะจัดตั้งเป็นกระทรวงได้ กฎหมายกำหนดให้สามารถจัดตั้งเป็นทบวงได้ก่อน โดยจะสังกัดสำนักนายกรัฐมนตรี หรือกระทรวงใดก็ได้ หรือจะจัดตั้งโดยให้มีรัฐมนตรีว่าการทบวงเป็นผู้บังคับบัญชาข้าราชการและรับผิดชอบการปฏิบัติราชการของทบวงก็ได้เช่นเดียวกัน

''' กรม''' หมายถึงส่วนราชการลำดับรองจากกระทรวง ส่วนราชการระดับกรมในกระทรวงต่างๆ อาจจำแนกได้เป็น 3 ประเภท คือ

1.) สำนักงานรัฐมนตรี มีหน้าที่เกี่ยวข้องกับราชการทางการเมืองของกระทรวงมีเลขานุการรัฐมนตรีดูแลรับผิดชอบขึ้นตรงต่อรัฐมนตรีว่าการกระทรวง

2.) สำนักงานปลัดกระทรวง มีหน้าที่เกี่ยวข้องกับราชการประจำทั่วไปของกระทรวง และราชการอื่นที่มิได้กำหนดให้เป็นหน้าที่ของกรมใดกรมหนึ่งในสังกัดกระทรวงโดยเฉพาะ รวมทั้งการกำกับเร่งรัดติดตามผลการปฏิบัติราชการของส่วนราชการในกระทรวง ทั้งนี้โดยอยู่ภายใต้การควบคุมดูแลของปลัดกระทรวง

3.) กรม มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับราชการส่วนใดส่วนหนึ่งของกระทรวงหรือตามกฎหมายว่าด้วยอำนาจหน้าที่ของกรม ทั้งนี้อยู่ภายใต้การรับผิดชอบของอธิบดี หรือตำแหน่งที่เรียกชื่อเป็นอย่างอื่นสำหรับส่วนราชการระดับกรมที่เรียกชื่อเป็นอย่างอื่น

การแบ่งส่วนราชการภายในกรม แบ่งเป็นสำนักงานเลขานุการกรม กอง และแผนก กรมใดที่มีความจำเป็นหรือมีเหตุผลพิเศษจะแบ่งส่วนราชการเป็นอย่างอื่นที่มีฐานะเทียบเท่ากองหรือแผนกก็ได้ การแบ่งส่วนราชการภายในกรมนี้ให้ตราเป็นพระราชกฤษฎีกา

''' ส่วนราชการระดับกรมที่เป็นอิสระ'''

ยังมีส่วนราชการที่ไม่สังกัดสำนักนายกรัฐมนตรี กระทรวง หรือทบวง และมีฐานะเป็นกรม ตามพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545 กำหนดให้มี 9 หน่วยงาน ดังนี้

1. สำนักราชเลขาธิการ

2. สำนักพระราชวัง

3. สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ

4. สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อการประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ

5. สำนักคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ

6. ราชบัณฑิตยสถาน

7. สำนักงานตำรวจแห่งชาติ

8. สำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน

9. สำนักงานอัยการสูงสุด

โดยส่วนราชการในลำดับที่ 1-7 อยู่ในบังคับบัญชาของนายกรัฐมนตรี สำหรับส่วนราชการในลำดับที่ 8 และ 9 อยู่ในบังคับบัญชาของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม

นอกจากนี้ ยังมีองค์กรส่งเสริมการเมืองภาคพลเมืองตามกฎหมายอื่นๆ ได้แก่

1. สำนักงานคณะกรรมการข้อมูลข่าวสารของราชการ

2. สถาบันพระปกเกล้า

3. สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน

4. สถาบันชุมชนท้องถิ่นพัฒนา

5. สถาบันการเรียนรู้และพัฒนาประชาสังคม

==หนังสืออ่านประกอบ==

มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, สาขาวิทยาการจัดการ, การบริหารราชการไทย, พิมพ์ครั้งที่ 5, (นนทบุรี: สำนักพิมพ์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, 2551).

ธันยวัฒน์ รัตนสัค, การบริหารราชการไทย,เชียงใหม่ (เชียงใหม่ : คณะรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, มปป.).

มานิตย์ จุมปา, คำอธิบายกฎหมายปกครองว่าด้วยการจัดระเบียบราชการบริหาร, (กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2548).

พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534 และที่แก้ไขเพิ่มเติม

[[หมวดหมู่:การบริหารราชการแผ่นดิน]]