Apirom: สร้างหน้าด้วย " ผู้เรียบเรียง ผศ.ดร. พนารัตน์ มาศฉมาดล ผู้ทรงคุณวุ..."

2021-02-01T09:42:39Z

สร้างหน้าด้วย " ผู้เรียบเรียง ผศ.ดร. พนารัตน์ มาศฉมาดล ผู้ทรงคุณวุ..."

หน้าใหม่

ผู้เรียบเรียง  ผศ.ดร. พนารัตน์ มาศฉมาดล 

ผู้ทรงคุณวุฒิประจำบทความ รศ. ดร. นิยม รัฐอมฤต

----

'''การควบรวมพรรคการเมือง'''

'''1''''''. ความนำ'''

          รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 จัดทำขึ้นโดยมุ่งหวังให้เกิดการปฏิรูปในหลายด้าน หนึ่งในความมุ่งหวังในการปฏิรูป คือ ด้านการเมือง ให้ประเทศไทยมีระบบการเมืองที่เข้มแข็งเกิดประชาธิปไตยที่ประชาชนมีส่วนร่วมได้อย่างแท้จริง รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยจึงได้รับรองเสรีภาพของประชาชนในการรวมกันจัดตั้งพรรคการเมืองตามวิถีทางการปกครอง ระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข[[#_ftn1|[1]]] ในขณะเดียวกันหากปล่อยให้มีพรรคการเมืองจำนวนมากในสภาผู้แทนราษฎร ย่อมทำให้ไม่มีพรรคการเมืองใดได้เสียงข้างมากพอที่จะจัดตั้งรัฐบาลได้เพียงพรรคเดียว ต้องจัดตั้งรัฐบาลผสมหลายพรรค ย่อมก่อให้เกิดปัญหาเสถียรภาพของรัฐบาลในท้ายที่สุด กฎหมายจึงกำหนดมาตรการที่ไม่เป็นการจำกัดเสรีภาพในการตั้งพรรคการเมือง แต่ส่งเสริมให้ระบบการเมืองมีพรรคการเมืองน้อยพรรค เช่น การสนับสนุนพรรคการเมืองโดยกองทุนพัฒนาทางการเมืองที่จะให้เงินสนับสนุนการจัดกิจกรรมทางการเมืองแก่พรรคการเมือง โดยคำนึงถึงจำนวนสมาชิกของพรรคการเมืองซึ่งดำรงตำแหน่งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร หรือกล่าวอีกนัยหนึ่งว่าพรรคใดมีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรมากก็ย่อมที่จะได้รับการสนับสนุนทางการเงินจากรัฐมากไปด้วยเช่นกัน[[#_ftn2|[2]]] หรือ การกำหนดให้พรรคการเมืองสิ้นสภาพหากไม่สามารถดำเนินการได้ตามที่กฎหมายกำหนด ดังเช่น ภายในระยะเวลาหนึ่งปีพรรคการเมืองไม่สามารถจัดตั้งสาขาของพรรคการเมืองได้ครบทุกภาค (4 ภาค) หรือ ไม่มีการประชุมใหญ่พรรคการเมืองหรือไม่มีการดำเนินกิจกรรมใดทางการเมือง เป็นระยะเวลาติดต่อกัน 1 ปี โดยมิได้มีเหตุอันจะอ้างได้ตามกฎหมาย เป็นต้น

          มาตรการเหล่านี้ย่อมจะมีผลให้พรรคการเมืองมีจำนวนไม่มากจนเกินไป แต่ในขณะเดียวกันก็ไม่ได้กีดกันเสรีภาพในการรวมตัวทางการเมืองของประชาชน กฎหมายว่าด้วยพรรคการเมืองจึงมีวัตถุประสงค์ที่จะให้พรรคการเมืองมีขนาดใหญ่ขึ้นไม่มีพรรคเล็กพรรคน้อยจนคะแนนเสียงของประชาชนกระจายไปโดยไร้ทิศทาง เป็นการสร้างโอกาสให้รัฐบาลมีเสถียรภาพสามารถบริหารประเทศได้อย่างต่อเนื่อง

          อย่างไรก็ดี เมื่อมีการจัดตั้งสภาพความเป็นบุคคลให้แก่พรรคการเมืองแล้ว กฎหมายจึงได้กำหนดให้สภาพความเป็นนิติบุคคลของพรรคการเมืองย่อมสามารถสิ้นสุดได้ด้วยเหตุ 3 ประการ[[#_ftn3|[3]]] คือ (1) สิ้นสภาพความเป็นพรรคการเมืองตามที่กฎหมายบัญญัติ (2) ศาลรัฐธรรมนูญสั่งยุบพรรคการเมือง และ (3) มีการควบรวมพรรคการเมือง ทั้งนี้ เพื่อป้องกันปัญหาที่เคยเกิดขึ้นจากการที่พรรครัฐบาลใช้วิธีควบรวมพรรคอื่น ๆ เข้ามา เพื่อหลีกเลี่ยงมิให้ฝ่ายค้านมีคะแนนเสียงเพียงพอที่จะเปิดอภิปรายไม่ไว้วางใจรัฐบาล

 

'''2''''''. ปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้น'''

          ประสบการณ์ในอดีตของไทย ในกรณีของรัฐบาลผสม เมื่อพรรคการเมืองขนาดใหญ่ต้องการเสียงสนับสนุนในสภา มักจะใช้รูปแบบของการควบรวมพรรคการเมืองที่มีขนาดเล็กเข้ารวมกัน เป็นเหตุให้รัฐธรรมนูญและกฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญได้บัญญัติห้ามการควบรวมพรรคการเมืองไว้เป็นการเฉพาะ อย่างไรก็ดี ปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นภายหลังประกาศใช้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 และ พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ. 2560 ภายหลังการเลือกตั้งทั่วไปครั้งแรกในปี พ.ศ. 2562 พรรคประชาชนปฏิรูป โดยนายไพบูลย์ นิติตะวัน หัวหน้าพรรคพร้อมด้วยคณะกรรมการบริหารพรรคการเมืองได้ยื่นขอยุบพรรคการเมืองต่อคณะกรรมการการเลือกตั้งเพื่อให้พรรคสิ้นสภาพความเป็นนิติบุคคลตามที่กฎหมายบัญญัติ ส่งผลให้เกิดการวิพากษ์ถึงกฎหมายว่าด้วยพรรคการเมืองที่แม้จะบัญญัติห้ามมิให้มีการควบรวมพรรคการเมือง แต่หากในกรณีที่พรรคการเมืองขนาดเล็กยื่นความประสงค์สิ้นสภาพความเป็นนิติบุคคล โดยกฎหมายได้ให้ความคุ้มครองสถานภาพของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเมื่อพรรคถูกยุบแล้ว ต้องสังกัดพรรคการเมืองภายใน 60 วัน นำมาสู่ปัญหาที่ต้องพิเคราะห์กันในเชิงของกฎหมายในแง่ของคะแนนเสียงที่ประชาชนได้ลงคะแนนให้กับพรรคการเมืองขนาดเล็กที่ยื่นขอยุบพรรคการเมืองแล้วต้องหาสังกัดใหม่นั้น คะแนนในส่วนดังกล่าวจะนำไปนับรวมกับคะแนนของพรรคการเมืองใหม่หรือไม่อย่างไร[[#_ftn4|[4]]]

 

'''3''''''. การควบรวมพรรคการเมือง'''

          รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา 99 วรรคสอง บัญญัติ “ในระหว่างอายุของสภาผู้แทนราษฎร จะมีการควบรวมพรรคการเมืองที่มีสมาชิกเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรมิได้” ต่อมาพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ. 2560 ได้ขยายรายละเอียดของการควบรวมพรรคการเมือง ไว้ในหมวด 9 เป็นการเฉพาะ รายละเอียดที่สำคัญเกี่ยวกับการควบรวมพรรคการเมืองไว้ดังนี้ พรรคการเมืองสามารถดำเนินการควบรวมพรรคการเมืองได้ แต่ต้องเป็นการควบรวมเฉพาะจัดตั้งเป็นพรรคการเมืองใหม่[[#_ftn5|[5]]] แต่ในระหว่างอายุของสภาผู้แทนราษฎรจะมีการควบรวมพรรคการเมืองที่มีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรมิได้[[#_ftn6|[6]]]

ในการควบรวมพรรคการเมืองนี้ให้พรรคการเมืองที่จะควบรวมขอความเห็นชอบจากที่ประชุมใหญ่ของแต่ละพรรคการเมือง เมื่อที่ประชุมใหญ่ของแต่ละพรรคการเมืองเห็นชอบให้รวมกันแล้ว ให้หัวหน้าพรรคการเมืองและกรรมการบริหารพรรคการเมือง จำนวนพรรคการเมืองละ 10 คนประชุมร่วมกันเพื่อดำเนินการร่างข้อบังคับของพรรคการเมืองที่จะจัดตั้งขึ้นใหม่

เมื่อได้ร่างข้อบังคับของพรรคการเมืองใหม่แล้วให้จัดการประชุมร่วมกันระหว่างสมาชิกทุกพรรคการเมืองที่จะรวมกันเพื่อประชุมจัดตั้งพรรค โดยการเรียกประชุมตั้งพรรคการเมืองต้องแจ้งให้สมาชิกของพรรคการเมืองที่จะรวมกันทราบก่อนวันประชุมไม่น้อยกว่าเจ็ดวัน และต้องมีสมาชิกผู้เข้าร่วมประชุมไม่น้อยกว่า 250 คน เพื่อดำเนินการกำหนดชื่อ ชื่อย่อ ภาพเครื่องหมายพรรค เลือกหัวหน้าพรรคการเมือง เลขาธิการพรรคการเมือง เหรัญญิกพรรคการเมือง นายทะเบียนสมาชิกและกรรมการบริหารอื่นของพรรคการเมือง<br/> และมอบให้หัวหน้าพรรคการเมืองใหม่ที่ได้รับเลือกเป็นผู้ทำหน้าที่ในการยื่นคำขอต่อนายทะเบียนพรรคการเมืองเพื่อจดทะเบียนพรรคการเมือง[[#_ftn7|[7]]]

เมื่อนายทะเบียนรับจดทะเบียนจัดตั้งพรรคการเมือง ให้คณะกรรมการการเลือกตั้งมีคำสั่งให้พรรคการเมืองเดิมที่รวมเข้ากันเป็นอันสิ้นสุดลง โดยให้สมาชิกพรรคการเมืองเดิมเป็นสมาชิกพรรคการเมืองใหม่ที่จัดตั้งขึ้น และให้บรรดาทรัพย์สิน หนี้สิน สิทธิ และความรับผิดของพรรคการเมืองเดิมโอนไปเป็นของพรรคการเมืองใหม่ตั้งแต่วันที่นายทะเบียนรับจดทะเบียนจัดตั้งพรรคการเมือง[[#_ftn8|[8]]]

          จากบทบัญญัติของกฎหมายในเรื่องการควบรวมพรรคการเมืองดังกล่าวข้างต้น ผู้เขียนเห็นว่าบทบัญญัติของกฎหมายมีความชัดเจนและเป็นไปเพื่อให้เกิดความเข้มแข็งในทางการเมือง แต่หากมีความจำเป็นต้องควบรวมพรรคการเมืองกฎหมายก็ได้เปิดช่องทางให้ดำเนินการได้ อย่างไรก็ดี ในแง่ของสมาชิกภาพของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรนั้น รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ไม่รองรับสมาชิกภาพของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรในกรณีของ “ควบรวมพรรคการเมือง” หมายความว่า ตลอดระยะเวลาของการดำรงตำแหน่งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรหากมีการควบรวมพรรคการเมือง สมาชิกภาพของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรก็จะสิ้นสุดลง ทั้งนี้ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยฯ รับรองเฉพาะในกรณีของการ “ยุบพรรคการเมือง” ที่สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรผู้นั้นเป็นสมาชิก ให้สมาชิกภาพของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรสามารถดำรงอยู่ต่อไปได้หากหาพรรคการเมืองใหม่สังกัดภายใน 60 วัน นับแต่วันที่มีคำสั่งยุบพรรคการเมืองเท่านั้น[[#_ftn9|[9]]]

          กฎหมายพรรคการเมืองได้กำหนดเรื่องการยุบพรรคการเมือง ภายใต้คำสั่งให้ยุบพรรคการเมืองโดยศาลรัฐธรรมนูญเท่านั้น ตามนัยแห่งมาตรา 92 93 94 และ 95 แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ. 2560 ดังนั้น หากตีความตามกฎหมายจะพบว่าในกรณีของการยื่นขอสิ้นสุดสภาพพรรคประชาชนปฏิรูป โดยนายไพบูลย์ นิติตะวัน มิใช่การยุบพรรคการเมืองแต่เป็นการขอสิ้นสุดสภาพพรรคการเมืองตามมาตรา 91 แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ. 2560 กล่าวคือ เมื่อพรรคการเมืองเลิกตามข้อบังคับ เมื่อนั้นสภาพความเป็นนิติบุคคลของพรรคการเมืองจึงสิ้นสุดลง สำหรับสมาชิกภาพความเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรของนายไพบูลย์ นิติตะวัน ในปัจจุบันได้ดำรงตำแหน่งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อ และรองหัวหน้าพรรคพลังประชารัฐ กรณีของปัญหาในเชิงของกฎหมายข้างต้นนี้จึงเป็นบทสะท้อนถึงประเด็นความรับผิดชอบทางการเมืองและประเด็นทางกฎหมายที่ต้องพิจารณาปรับปรุงหรือแก้ไขต่อไปหรือไม่เพียงใด ภายใต้แนวคิดของความเข้มแข็งในระบบประชาธิปไตยโดยผู้แทน เจตจำนงของประชาชนที่เลือกตั้ง และความมีเสถียรภาพของรัฐบาล

 

'''4''''''. บรรณานุกรม'''

ผู้จัดการออนไลน์. "'''สติธร" ระบุโมเดล "ไพบูลย์" ชี้นำพรรคเล็กชิ่งซบพรรคใหญ่ เพื่อกลายเป็นส.ส.อมตะ'''. ออนไลน์จาก https://mgronline.com/politics/detail/9620000080927. เมื่อ 10 มิถุนายน 2563

ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 134/ตอนที่ 105 ก/7 ตุลาคม 2560. พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ. 2560

ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 134/ตอนที่ 40 ก/6 เมษายน 2560. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560

สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. '''สาระสังเขปประเด็นการปฏิรูปประเทศไทยด้านการเมือง '''''': การควบรวมพรรคการเมือง'''. ออนไลน์จาก https://www.parliament.go.th/ewtcommittee/ewt<br/> /drive_politic/download/article/article_20170109100754.pdf. เมื่อ 10 มิถุนายน 2563

 
<div>อ้างอิง
----
<div id="ftn1">
[[#_ftnref1|[1]]] มาตรา 45 แห่งรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560
</div> <div id="ftn2">
[[#_ftnref2|[2]]] สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร, '''สาระสังเขปประเด็นการปฏิรูปประเทศไทยด้านการเมือง '''''': การควบรวมพรรคการเมือง''', ออนไลน์จาก https://www.parliament.go.th/ewtcommittee/ewt/<br/> drive_politic/download/article/article_20170109100754.pdf, เมื่อ 10 มิถุนายน 2563
</div> <div id="ftn3">
[[#_ftnref3|[3]]] มาตรา 92 แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ. 2560
</div> <div id="ftn4">
[[#_ftnref4|[4]]] ผู้จัดการออนไลน์, "สติธร" ระบุโมเดล "ไพบูลย์" ชี้นำพรรคเล็กชิ่งซบพรรคใหญ่ เพื่อกลายเป็นส.ส.อมตะ, ออนไลน์จาก https://mgronline.com/politics/detail/9620000080927, เมื่อ 10 มิถุนายน 2563
</div> <div id="ftn5">
[[#_ftnref5|[5]]] มาตรา 97 แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ. 2560
</div> <div id="ftn6">
[[#_ftnref6|[6]]] มาตรา 96 แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ. 2560
</div> <div id="ftn7">
[[#_ftnref7|[7]]] มาตรา 98 แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ. 2560
</div> <div id="ftn8">
[[#_ftnref8|[8]]] มาตรา 99 แห่งพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ. 2560
</div> <div id="ftn9">
[[#_ftnref9|[9]]] มาตรา 101 (10) แห่งรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560
</div> </div>
[[Category:การเลือกตั้ง]]

การควบรวมพรรคการเมือง - ประวัติรุ่นแก้ไข

Apirom: สร้างหน้าด้วย " ผู้เรียบเรียง ผศ.ดร. พนารัตน์ มาศฉมาดล ผู้ทรงคุณวุ..."