Suksan: หน้าที่ถูกสร้างด้วย ''''ผู้เรียบเรียง''' นารีลักษณ์ ศิริวรรณ '''ผู้ทรงคุณว...'

2014-01-07T06:27:30Z

หน้าที่ถูกสร้างด้วย ''''ผู้เรียบเรียง''' นารีลักษณ์ ศิริวรรณ '''ผู้ทรงคุณว...'

หน้าใหม่

'''ผู้เรียบเรียง''' นารีลักษณ์ ศิริวรรณ

'''ผู้ทรงคุณวุฒิประจำบทความ''' รองเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร จเร พันธุ์เปรื่อง

----

การปกครองระบอบประชาธิปไตยในระบบรัฐสภาของไทยได้แบ่ง[[อำนาจอธิปไตย]]ออกเป็น ๓ ฝ่ายคือ [[ฝ่ายนิติบัญญัติ]] [[ฝ่ายบริหาร]] และ[[ฝ่ายตุลาการ]] ทั้งนี้ การแบ่งแยกอำนาจนิติบัญญัติและอำนาจบริหารตามรัฐธรรมนูญของไทยนั้นมิได้แยกอำนาจกันอย่างเด็ดขาด แต่มี[[การถ่วงดุลอำนาจ]]ซึ่งกันและกัน โดย[[รัฐบาล]]ใช้อำนาจบริหารประเทศผ่านกลไก[[ระบบราชการ]]ให้เป็นไปตามแนวนโยบายของรัฐบาลที่ได้แถลงไว้ต่อ[[รัฐสภา]] ส่วนฝ่ายนิติบัญญัติจะทำหน้าที่[[ควบคุมการบริหารราชการแผ่นดิน]]ของรัฐบาล ได้แก่ การรับทราบคำแถลงนโยบายของ[[คณะรัฐมนตรี]] [[การตั้งกระทู้ถาม]] [[การเปิดอภิปรายทั่วไป]] และ[[การตั้งคณะกรรมาธิการ]] โดยฝ่ายตุลาการมีอำนาจหน้าที่ในการพิพากษาคดี

[[รัฐสภา]]เป็นองค์กรนิติบัญญัติตาม[[รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐]] ได้กำหนดอำนาจหน้าที่ของรัฐสภาไว้ สรุปได้ดังนี้<ref>สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร, ระบบงานรัฐสภา ๒๕๕๒, กรุงเทพฯ : สำนักการพิมพ์
สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร, ๒๕๕๕, หน้า ๒๙–๓๑.</ref>

๑. อำนาจในการตรา[[กฎหมาย]] หมายถึง อำนาจในการพิจารณา[[พระราชบัญญัติ]] และ[[พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ]] การแก้ไขเพิ่มเติมหรือยกเลิกพระราชบัญญัติ และพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ การแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายต่าง ๆ และการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญเพื่อให้มีผลใช้บังคับเป็นกฎหมาย

๒. อำนาจในการควบคุม[[การบริหารราชการแผ่นดิน]] หมายถึง การสอดส่องดูแลการปฏิบัติงานของ[[คณะรัฐมนตรี]] หรือฝ่ายบริหารด้วยวิธีการที่รัฐธรรมนูญได้กำหนดไว้ โดยการตั้งกระทู้ถาม การขอเปิดอภิปรายทั่วไปเพื่อให้คณะรัฐมนตรีแถลงข้อเท็จจริงหรือชี้แจงปัญหาสำคัญเกี่ยวกับการบริหารราชการแผ่นดินโดยไม่มีการลงมติ และการขอเปิดอภิปรายทั่วไปเพื่อ[[ลงมติ]]ไม่ไว้วางใจ[[นายกรัฐมนตรี]]หรือ[[รัฐมนตรี]]เป็นรายบุคคล อันอาจส่งผลให้รัฐมนตรีหรือคณะรัฐมนตรีต้องพ้นจากตำแหน่งได้ ซึ่งนับเป็นหลักการสำคัญอีกประการหนึ่งของการปกครองในระบอบประชาธิปไตยที่ให้มีการถ่วงดุลอำนาจระหว่างกัน เพื่อป้องกันไม่ให้ฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดใช้อำนาจเกินขอบเขตจนอาจทำให้ประชาชนได้รับความเดือดร้อน

นอกจากนี้ รัฐสภามีอำนาจหน้าที่ในการควบคุมการบริหารราชการแผ่นดินของคณะรัฐมนตรี ตามบทบัญญัติรัฐธรรมนูญที่ได้กำหนดให้คณะรัฐมนตรีต้องแถลงนโยบายต่าง ๆ ที่จะใช้ในการบริหารประเทศต่อรัฐสภาภายใน ๑๕ วัน นับแต่วันเข้ารับหน้าที่ ซึ่งการแถลงนโยบายดังกล่าวคณะรัฐมนตรีต้องชี้แจงให้ชัดเจนว่า การดำเนินการตามแนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐนี้จะดำเนินการอย่างไร ในระยะเวลาใด และต้องจัดทำรายงานแถลงผลการดำเนินงาน ปัญหาและอุปสรรคเสนอต่อรัฐสภาปีละครั้ง นอกจากนี้ ในแต่ละปีคณะรัฐมนตรีต้องจัดทำ[[แผนการบริหารราชการแผ่นดิน]] เพื่อแสดงมาตรการและวิธีการในการปฏิบัติตาม[[แนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐ]]ในแต่ละเรื่อง รวมทั้งต้องมีแผนการตรากฎหมายที่จำเป็นต่อการดำเนินการตามนโยบายและแผนการบริหารราชการแผ่นดิน ซึ่งการกำหนดให้ชัดเจนนี้ทำให้สามารถตรวจสอบการปฏิบัติหน้าที่ตามแนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐของคณะรัฐมนตรีได้ง่ายขึ้น

๓. อำนาจหน้าที่ในการให้ความเห็นชอบ โดยรัฐธรรมนูญกำหนดให้สมาชิกรัฐสภาเป็นผู้มีอำนาจในการพิจารณาให้ความเห็นชอบในเรื่องสำคัญ ๆ ที่เกี่ยวข้องกับผลประโยชน์ของแผ่นดินในกรณีต่าง ๆ ในที่ประชุมของรัฐสภา ได้แก่ การให้ความเห็นชอบในการแต่งตั้ง[[ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์]] การให้ความเห็นชอบใน[[การสืบราชสมบัติ]] การให้ความเห็นชอบใน[[การปิดสมัยประชุมสมัยสามัญของรัฐสภา]]ก่อนครบกำหนดเวลา ๑๒๐ วัน การให้ความเห็นชอบให้พิจารณาร่างรัฐธรรมนูญแก้ไขเพิ่มเติม ร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญหรือร่างพระราชบัญญัติที่รัฐสภายังมิได้ให้ความเห็นชอบต่อไปได้ กรณีอายุของสภาผู้แทนราษฎรสิ้นสุดลงหรือมี[[การยุบสภา]]ผู้แทนราษฎร การให้ความเห็นชอบในการประกาศสงคราม และการให้ความเห็นชอบในการทำหนังสือสัญญาที่มีบทเปลี่ยนแปลงอาณาเขตไทยหรือเขตพื้นที่นอกอาณาเขตซึ่งไทยมีสิทธิอธิปไตยหรือมีเขตอำนาจตามหนังสือสัญญาหรือตามกฎหมายระหว่างประเทศ หรือจะต้องออกพระราชบัญญัติเพื่อให้มีการเป็นไปตามหนังสือสัญญา หรือมีผลกระทบต่อความมั่นคงทางเศรษฐกิจหรือสังคมของประเทศอย่างกว้างขวาง หรือมีผลผูกพันด้านการค้า การลงทุน หรืองบประมาณของประเทศอย่างมีนัยสำคัญ

๔. อำนาจหน้าที่ในการสรรหา และถอดถอนบุคคลสำคัญในองค์กรต่าง ๆ ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด ซึ่งรัฐธรรมนูญกำหนดให้รัฐสภามีอำนาจหน้าที่ในการสรรหาบุคคลในองค์กรต่าง ๆ โดย[[พระมหากษัตริย์]]ทรงแต่งตั้งตามคำแนะนำของ[[วุฒิสภา]] และ[[ถอดถอนผู้ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี]] รัฐมนตรี [[สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร]] [[สมาชิกวุฒิสภา]] [[ประธานศาลฎีกา]] [[ประธานศาลรัฐธรรมนูญ]] [[ประธานศาลปกครองสูงสุด]] [[อัยการสูงสุด]] [[ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ]] [[กรรมการการเลือกตั้ง]] [[ผู้ตรวจการแผ่นดิน]] [[กรรมการตรวจเงินแผ่นดิน]] [[ผู้พิพากษา]]หรือตุลาการ พนักงานอัยการ หรือผู้ดำรงตำแหน่งระดับสูงออกจากตำแหน่งในกรณีมีพฤติกรรมร่ำรวยผิดปกติ ทุจริตต่อหน้าที่ กระทำผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ในการยุติธรรม จงใจใช้อำนาจหน้าที่ขัดต่อบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญหรือกฎหมายหรือไม่ปฏิบัติตามมาตรฐานทางจริยธรรมอย่างร้ายแรง

==[[การเปิดอภิปรายทั่วไป]]==

อภิปราย หมายถึง การกล่าวถ้อยคำในเชิงแสดงความคิดเห็นและปรึกษาในที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎรหรือวุฒิสภา โดยมีข้อบังคับการประชุมสภาเป็นกรอบกติกาบังคับการอภิปรายและมีประธานในที่ประชุมสภาเป็นผู้ควบคุมดูแลให้การอภิปรายเป็นไปโดยเรียบร้อย ตามปกติเมื่อเสร็จสิ้นการอภิปรายหรือที่เรียกว่าการปิดอภิปรายแล้ว ก็จะมีการลงมติอย่างใดอย่างหนึ่งสุดแล้วแต่จะได้ระบุไว้ในญัตติที่เสนอต่อสภาเพื่อผลการอภิปรายเกิดขึ้น เช่น ลงมติส่งรายงานของ[[คณะกรรมาธิการ]]ไปให้รัฐบาลพิจารณาดำเนินการ หรือลงมติไว้วางใจหรือไม่ไว้วางใจนายกรัฐมนตรีหรือรัฐมนตรี เป็นต้น

ในการอภิปรายทั่วไปตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ เป็นวิธีการหนึ่งในการควบคุมการบริหารราชการแผ่นดินตามระบบรัฐสภา ซึ่งดำเนินการ ๒ วิธีคือ

'''๑. การอภิปรายทั่วไปแบบมีการลงมติ''' ซึ่งมีอยู่ด้วยกัน ๒ วิธีคือ

๑.๑ การอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจนายกรัฐมนตรี

[[ญัตติอภิปรายไม่ไว้วางใจนายกรัฐมนตรี]] ตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ มาตรา ๑๕๘ วรรคแรก<ref>สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร, รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐, กรุงเทพฯ : สำนักการพิมพ์ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร, ๒๕๕๕, หน้า ๑๕๒.</ref> กำหนดให้สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวนไม่น้อยกว่าหนึ่งในห้าของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของสภาผู้แทนราษฎร มีสิทธิเข้าชื่อเสนอญัตติขอเปิดอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจนายกรัฐมนตรี [[ญัตติ]]ดังกล่าวต้องเสนอชื่อผู้สมควรดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีคนต่อไป และเมื่อได้มีการเสนอญัตติแล้วจะมีการ[[ยุบสภา]]ผู้แทนราษฎรมิได้ เว้นแต่จะมีการถอนญัตติหรือการลงมตินั้นไม่ได้คะแนนเสียงมากกว่ากึ่งหนึ่งของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของสภาผู้แทนราษฎร

๑.๒ การอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจรัฐมนตรีเป็นรายบุคคล

[[ญัตติอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจรัฐมนตรีเป็นรายบุคคล]] ตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ มาตรา ๑๕๙<ref>เรื่องเดียวกัน หน้า ๑๕๔.</ref> กำหนดให้ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวนไม่น้อยกว่าหนึ่งในหกของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของสภาผู้แทนราษฎร มีสิทธิเข้าชื่อเสนอญัตติขอเปิดอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจรัฐมนตรีเป็นรายบุคคล

ทั้งนี้ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ มาตรา ๑๖๐<ref>เรื่องเดียวกัน หน้า ๑๕๔.</ref> กำหนดให้ในกรณีที่สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่มิได้อยู่ใน[[พรรคการเมือง]]ที่สมาชิกในสังกัดพรรคนั้นดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีมีจำนวนไม่ถึงเกณฑ์ที่จะเสนอญัตติขอเปิดอภิปรายทั่วไปตามมาตรา ๑๕๘ หรือมาตรา ๑๕๙ ให้สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวนมากกว่ากึ่งหนึ่งของจำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรดังกล่าวทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ มีสิทธิเข้าชื่อเสนอญัตติขอเปิดอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจนายกรัฐมนตรีหรือรัฐมนตรีเป็นรายบุคคลตามมาตรา ๑๕๘ หรือ มาตรา ๑๕๙ ได้ เมื่อคณะรัฐมนตรีได้บริหารราชการแผ่นดินมาเกินกว่าสองปีแล้ว

'''๒. การอภิปรายทั่วไปโดยไม่มีการลงมติ'''

การเปิดอภิปรายทั่วไปโดยไม่มีการลงมติ มีได้ 2 กรณี คือ

๒.๑ กรณีสมาชิกวุฒิสภาเข้าชื่อเสนอญัตติเพื่อขอเปิดอภิปรายทั่วไปในวุฒิสภา เพื่อให้คณะรัฐมนตรี แถลงข้อเท็จจริง หรือ ชี้แจ้งปัญหาสำคัญเกี่ยวกับการบริหารราชการแผ่นดินตามมาตรา ๑๖๑ ของรัฐธรรมนูญ

๒.๒ การอภิปรายทั่วไปโดยไม่มีการลงมติ เป็นอีกกระบวนการหนึ่งที่รัฐธรรมนูญกำหนดไว้เพื่อให้สมาชิกรัฐสภาได้มีโอกาสแสดงความคิดเห็นในกรณีที่มีปัญหาสำคัญเกี่ยวกับการบริหารราชการแผ่นดินที่คณะรัฐมนตรีสมควรจะฟังความคิดเห็นของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และสมาชิกวุฒิสภา นายกรัฐมนตรีจะแจ้งไปยัง[[ประธานรัฐสภา]]ขอให้มีการเปิดอภิปรายทั่วไปในที่ประชุมร่วมกันของรัฐสภาก็ได้ ในกรณีเช่นว่านี้ รัฐสภาจะลงมติในปัญหาที่อภิปรายมิได้ ทั้งนี้ ใน[[ข้อบังคับการประชุมรัฐสภา พ.ศ. ๒๕๕๓]] ข้อ ๑๑๑<ref>สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร, ข้อบังคับ, กรุงเทพฯ : สำนักการพิมพ์ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร, ๒๕๕๕, หน้า ๒๑๗.</ref> ได้กำหนดให้เมื่อนายกรัฐมนตรีขอให้มีการเปิดอภิปรายทั่วไปในที่ประชุมรัฐสภาตามมาตรา ๑๗๙<ref>สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร, รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐, กรุงเทพฯ : สำนักการพิมพ์ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร, ๒๕๕๒, หน้า ๑๗๑.</ref> ของรัฐธรรมนูญ ให้ประธานรัฐสภาบรรจุเข้า[[ระเบียบวาระการประชุมรัฐสภา]]เป็นเรื่องด่วน

ทั้งนี้ คณะรัฐมนตรีในสมัยรัฐบาลนาย[[อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ]] เป็นนายกรัฐมนตรี เป็นผู้เสนอญัตติขอเปิดอภิปรายทั่วไปในที่ประชุมร่วมกันของรัฐสภาตามมาตรา ๑๗๙ ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ พิจารณาแนวทางในการสร้างความ[[สมานฉันท์]]ในบ้านเมือง [[การปฏิรูปการเมือง]] และการแก้ไขปัญหารัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ และคณะรัฐมนตรีในสมัยรัฐบาลนางสาว[[ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร]] เป็นนายกรัฐมนตรี ได้เสนอญัตติขอเปิดอภิปรายทั่วไปในที่ประชุมร่วมกันของรัฐสภา พิจารณากรณีประเทศสหรัฐอเมริกาขอใช้สนามบินอู่ตะเภา เป็นต้น

==อ้างอิง==

<references/>

[[หมวดหมู่: กิจกรรมที่เกี่ยวกับกระบวนการทางนิติบัญญัติ]]

การขอเปิดอภิปรายทั่วไป - ประวัติรุ่นแก้ไข

Suksan: หน้าที่ถูกสร้างด้วย ''''ผู้เรียบเรียง''' นารีลักษณ์ ศิริวรรณ '''ผู้ทรงคุณว...'