ทวี บุณยเกตุ (บุญเกียรติ การะเวกพันธุ์)


 

 

ผู้เรียบเรียง : ดร.บุญเกียรติ การะเวกพันธุ์

ผู้ทรงคุณวุฒิประจำบทความ :  รองศาสตราจารย์ ดร.นิยม รัฐอมฤต

 

นายทวี บุณยเกตุ

          นายทวี บุณยเกตุ นายกรัฐมนตรีลำดับที่ 5 ของไทย เป็นสมาชิกคณะราษฎรสายพลเรือน เคยดำรงตำแหน่งเลขาธิการคณะรัฐมนตรี รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตราธิการ ประธานสภานิติบัญญัติแห่งชาติ และเลขาธิการคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน เป็นผู้รับสนองพระบรมราชโองการประกาศสันติภาพ

 

ประวัติส่วนบุคคล        

          นายทวี บุณยเกตุ เกิดเมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2447 ที่จังหวัดพระนคร เป็นบุตรของพระยารณชัยชาญยุทธ์ (ถนอม บุณยเกตุ) กับคุณหญิงรณชัยชาญยุทธ์ (ทับทิม)[1]

          นายทวี บุณยเกตุเข้าศึกษาที่โรงเรียนเบญจมราชูทิศ จังหวัดจันทบุรี โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย และโรงเรียนราชวิทยาลัย จังหวัดนนทบุรี จนจบชั้นมัธยมปีที่ 7 ต่อมาได้ไปศึกษาต่อที่ King's College ประเทศอังกฤษเป็นเวลา 2 ปี 6 เดือน จึงย้ายไปศึกษาต่อด้านวิชากสิกรรมที่ Greenyon University ประเทศฝรั่งเศส[2]

          ในระหว่างที่เรียนที่ประเทศฝรั่งเศส แม้นายทวีจะเรียนทางด้านการเกษตร แต่มีความสนใจในการบ้านการเมือง ได้พบกับนายปรีดี_พนมยงค์ซึ่งคุ้นเคยกันที่กรุงปารีส ได้ปรึกษาหารือในการจะนำระบอบรัฐธรรมนูญมาใช้ในประเทศไทย[3]

          เมื่อกลับมาประเทศไทยนายทวี ได้เข้ารับราชการเมื่อ พ.ศ. 2475 เป็นพนักงานบำรุงพันธุ์สัตว์ชั้น 2 กรมเพาะปลูก กระทรวงเกษตราธิการ

 

เหตุการณ์สำคัญ

          นายทวีเข้าร่วมการเปลี่ยนแปลงการปกครอง_พ.ศ_2475 เป็นสมาชิกคณะราษฎรสายพลเรือน ภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง วันที่ 28 มิถุนายน พ.ศ. 2475 เมื่อพระราชบัญญัติธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยามชั่วคราว_พ.ศ.2475 ประกาศใช้ นายทวีได้รับการแต่งตั้งให้เป็นผู้แทนราษฎรชั่วคราวจากคณะผู้รักษาพระนครฝ่ายทหารซึ่งเป็นผู้ใช้อำนาจประกาศตั้งผู้แทนราษฎรชั่วคราวซึ่งมีจำนวน 70 นาย[4]และต่อมาได้รับการแต่งตั้งให้เป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่สอง โดยนายทวียังคงรับราชการอยู่ในกระทรวงเกษตราธิการ จนถึง พ.ศ. 2482 ในสมัยที่จอมพล_ป.พิบูลสงครามเป็นนายกรัฐมนตรีจึงได้โอนมาเป็นผู้ช่วยเลขาธิการคณะรัฐมนตรีและขึ้นเป็นเลขาธิการคณะรัฐมนตรีเมื่อ พ.ศ.2483[5]

          เมื่อจอมพล ป.พิบูลสงครามยื่นใบลาออกจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรี นายทวีในฐานะเลขาธิการคณะรัฐมนตรีได้ยื่นใบลาออกของจอมพล ป.พิบูลสงคราม ต่อพระองค์เจ้าอาทิตย์ทิพย์อาภา ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ และนายทวีในฐานะเลขาธิการคณะรัฐมนตรีได้ส่งใบลาออกไปประกาศทางวิทยุกระจายเสียงให้ประชาชนรับทราบ ซึ่งเป็นการชิงไหวชิงพริบทางการเมืองระหว่างกลุ่มทหารที่นำโดยจอมพล ป.พิบูลสงครามกับกลุ่มพลเรือนของนายปรีดี[6] เรื่องดังกล่าว จอมพล ป. พิบูลสงคราม ไม่พอใจมากโดยอ้างว่าเรื่องดังกล่าวยังไม่ถึงเวลาเผยแพร่และตนเองไม่ได้ต้องการลาออกจริง เพียงแต่ต้องการลองพระทัยพระองค์เจ้าอาทิตย์ทิพย์อาภาเท่านั้น[7]

          วันที่ 26 มิถุนายน พ.ศ. 2486 ที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎรได้เลือกนายทวีให้เป็นประธานสภาผู้แทนราษฎรและนายควง_อภัยวงศ์เป็นรองประธานฯ แต่จอมพล ป.พิบูลสงครามในฐานะนายกรัฐมนตรีไม่ยอมลงนามรับสนองพระบรมราชโองการ ทำให้นายทวีและนายควงได้ลาออกจากตำแหน่งที่ได้รับเลือก[8]

          เมื่อจอมพล ป.พิบูลสงครามลาออกจากจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรีในวันที่ 1 สิงหาคม พ.ศ.2487  นายควง อภัยวงศ์ได้รับการโปรดเกล้าฯให้ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีแทน นายทวีได้รับตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ[9]

          วันที่ 16 สิงหาคม พ.ศ.2488 นายปรีดี พนมยงค์ ในฐานะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ฯ ได้ออกประกาศสันติภาพในพระปรมาภิไธยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล ให้การประกาศสงครามต่อสหรัฐอเมริกาและบริเตนใหญ่เมื่อวันที่ 25 มกราคม พ.ศ. 2485 เป็นโมฆะ เนื่องจากเป็นการกระทำอันขัดต่อเจตจำนงของประชาชนและขัดต่อรัฐธรรมนูญ ซึ่งประชาชนชาวไทยทั้งในและนอกประเทศได้ร่วมกันแสดงเจตจำนงไม่ยอมรับคำประกาศดังกล่าวด้วยการจัดตั้งขบวนการเสรีไทยช่วยเหลือฝ่ายสัมพันธมิตรในการต่อสู้กับกองทัพญี่ปุ่นที่ยึดครองประเทศไทยอยู่ในระหว่างสงคราม โดยที่ประเทศไทยประกาศว่าจะร่วมมือเต็มที่ทุกทางกับองค์การสหประชาชาติในการสถาปนาเสถียรภาพในโลกนี้ ประกาศสันติภาพนี้มีนายทวี บุณยเกตุ รัฐมนตรีกระทรวงศึกษาธิการเป็นผู้ลงนามรับสนองพระบรมราชโองการแทนที่จะเป็นนายควง อภัยวงศ์นายกรัฐมนตรี[10]

          เมื่อสงครามโลกครั้งที่สองยุติ นายควง อภัยวงศ์ได้ลาออกจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรีในวันที่ 31 สิงหาคม พ.ศ.2488 ที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎรได้ตกลงในที่ประชุมว่าผู้ที่เหมาะสมจะเป็นนายกรัฐมนตรีควรจะเป็น หม่อมราชวงศ์เสนีย์_ปราโมช เอกอัครราชทูตไทยประจำสหรัฐอเมริกาและหัวหน้าขบวนการเสรีไทยในประเทศสหรัฐอเมริกา แต่เพราะเหตุที่ยังเดินางมาไม่ถึงประเทศไทย จึงเห็นควรให้นายทวี บุณยเกตุดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี[11] นายทวี บุณยเกตุได้รับการโปรดเกล้าฯแต่งตั้งให้เป็นนายกรัฐมนตรีในวันที่ 31 สิงหาคมและมีการแต่งตั้งคณะรัฐมนตรีในวันที่ 1 กันยายน โดยบริหารประเทศถึงวันที่ 17 กันยายน 2488 รวมระยะเวลา 17 วัน

          ในรัฐบาลของหม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช นายทวีได้รับตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย และในรัฐบาลของนายปรีดี พนมยงค์ นายทวีได้รับตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตราธิการ

          เมื่อจอมพลสฤษดิ์_ธนะรัชต์เป็นนายกรัฐมนตรี ได้ปรับปรุงแก้ไขกฎหมายส่งเสริมการลงทุนใหม่ โดยยกเลิกพระราชบัญญัติเดิมและตราพระราชบัญญัติส่งเสริมการลงทุนเพื่อกิจการอุตสาหกรรม พ.ศ. 2503 แทน และมีการแต่งตั้ง "คณะกรรมการส่งเสริมการลงทุนเพื่อกิจการอุตสาหกรรม" มีอำนาจหน้าที่ให้การส่งเสริมการลงทุน มีกรรมการทั้งหมด 36 คน จอมพลสฤษดิ์ได้เชิญนายทวีมาเป็นประธานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน และอยู่ในตำแหน่งดังกล่าวเกือบ 10 ปี[12] นอกจากนี้เมื่อพลเอกหลวงสุทธิสารรณกร ประธานสภานิติบัญญัติแห่งชาติได้ถึงแก่อนิจกรรม จอมพลสฤษดิ์ได้แต่งตั้งนายทวีให้เป็นประธานสภานิติบัญญัติแห่งชาติแทน[13]

ผลงานอื่น ๆ

          นายทวี บุณยเกตุ ในขณะที่ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตราธิการได้เป็นนายกสภามหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์โดยตำแหน่ง นับเป็นนายกสภามหาวิทยาลัย คนที่ 2 ซึ่งดำรงตำแหน่ง 3 วาระ และดำรงตำแหน่งอธิการบดีมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์  ตั้งแต่ 28 กันยายน 2488 - 5 พฤษภาคม 2489[14]

          นายทวี บุณยเกตุ ถึงแก่อสัญกรรมเมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน 2514 ณ บ้านเลขที่ 102 ถนนเศรษฐศิริ อำเภอดุสิต กรุงเทพมหานคร รวมอายุได้ 67 ปี

 

หนังสือแนะนำ

บุญชนะ อัตถากร.(2526).บันทึกวิเคราะห์และวิจารณ์ 16 นายกรัฐมนตรีไทย.กรุงเทพฯ : มูลนิธิศาสตราจารย์บุญชนะ อัตถากร เพื่อการศึกษาและวิจัย.

 

บรรณานุกรม

 

นรนิติ เศรษฐบุตร, วันการเมือง, (กรุงเทพฯ: สถาบันพระปกเกล้า, 2555), หน้า 159.

นรนิติ เศรษฐบุตร, เกิดมาเป็นนายก, (กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2554), หน้า 94.

รัฐบาลไทย,นายกรัฐมนตรีคนที่ 5 นายทวี บุณยเกตุ, เข้าถึงจาก http://www.thaigov.go.th/index.php/th/primeminster/item/78211-นายกรัฐมนตรีคนที่-5-นายทวี-บุณยเกตุเมื่อ 6 กันยายน 2559

บุญชนะ อัตถากร,บันทึกวิเคราะห์และวิจารณ์ 16 นายกรัฐมนตรีไทย, (กรุงเทพฯ : มูลนิธิศาสตราจารย์บุญชนะ อัตถากร เพื่อการศึกษาและวิจัย, 2526), หน้า 41.

วีรชาติ ชุ่มสนิท, 24 นายกรัฐมนตรีไทย, (กรุงเทพฯ: ออลบุ๊คส์พับลิสชิ่ง,2549), หน้า 41.

วิชิตวงศ์ ณ ป้อมเพชร,รัฐบุรุษอาวุโสปรีดี พนมยงค์กับขบวนการเสรีไทยใน คือวิญญาณเสรี ปรีดี พนมยงค์, (กรุงเทพฯ : กองบรรณาธิการนิตยสารสารคดี, 2543 พิมพ์ครั้งที่ 2), หน้า 90.

วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี, สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน,เข้าถึงจาก https://th.wikipedia.org/wiki/สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน  เมื่อ 6 กันยายน 2559

หอจดหมายเหตุมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์,  นายทวี บุณยเกตุ, เข้าถึงจากhttp://archives.psd.ku.ac.th/kuout/p042.html เมื่อ 5 กันยายน 2559

หอจดหมายเหตุมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์,  นายทวี บุณยเกตุ, เข้าถึงจากhttp://archives.psd.ku.ac.th/kuout/p042.html เมื่อ 5 กันยายน 2559

อ้างอิง

[1] รัฐบาลไทย,นายกรัฐมนตรีคนที่ 5 นายทวี บุณยเกตุ, เข้าถึงจาก http://www.thaigov.go.th/index.php/th/primeminster/item/78211-นายกรัฐมนตรีคนที่-5-นายทวี-บุณยเกตุเมื่อ 6 กันยายน 2559

[2] หอจดหมายเหตุมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์,  นายทวี บุณยเกตุ, เข้าถึงจากhttp://archives.psd.ku.ac.th/kuout/p042.html เมื่อ 5 กันยายน 2559

[3] บุญชนะ อัตถากร,บันทึกวิเคราะห์และวิจารณ์ 16 นายกรัฐมนตรีไทย, (กรุงเทพฯ : มูลนิธิศาสตราจารย์บุญชนะ อัตถากร เพื่อการศึกษาและวิจัย, 2526), หน้า 41.

[4] นรนิติ เศรษฐบุตร, วันการเมือง, (กรุงเทพฯ: สถาบันพระปกเกล้า, 2555), หน้า 159.

[5] วีรชาติ ชุ่มสนิท, 24 นายกรัฐมนตรีไทย, (กรุงเทพฯ: ออลบุ๊คส์พับลิสชิ่ง,2549), หน้า 41.

[6] บุญชนะ อัตถากร,บันทึกวิเคราะห์และวิจารณ์ 16 นายกรัฐมนตรีไทย, (กรุงเทพฯ : มูลนิธิศาสตราจารย์บุญชนะ อัตถากร เพื่อการศึกษาและวิจัย, 2526), หน้า 40.

[7] วีรชาติ ชุ่มสนิท,หน้า 41.

[8] วีรชาติ ชุ่มสนิท,หน้า 42..

[9] รัฐบาลไทย,นายกรัฐมนตรีคนที่ 5 นายทวี บุณยเกตุ, เข้าถึงจาก http://www.thaigov.go.th/index.php/th/primeminster/item/78211-นายกรัฐมนตรีคนที่-5-นายทวี-บุณยเกตุเมื่อ 6 กันยายน 2559

[10] วิชิตวงศ์ ณ ป้อมเพชร,รัฐบุรุษอาวุโสปรีดี พนมยงค์กับขบวนการเสรีไทยใน คือวิญญาณเสรี ปรีดี พนมยงค์, (กรุงเทพฯ : กองบรรณาธิการนิตยสารสารคดี, 2543 พิมพ์ครั้งที่ 2), หน้า 90.

[11] นรนิติ เศรษฐบุตร, เกิดมาเป็นนายก, (กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2554), หน้า 94.

[12] วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี, สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน,เข้าถึงจาก https://th.wikipedia.org/wiki/สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน  เมื่อ 6 กันยายน 2559

[13] บุญชนะ อัตถากร,บันทึกวิเคราะห์และวิจารณ์ 16 นายกรัฐมนตรีไทย, (กรุงเทพฯ : มูลนิธิศาสตราจารย์บุญชนะ อัตถากร เพื่อการศึกษาและวิจัย, 2526), หน้า 40.

[14] หอจดหมายเหตุมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์,  นายทวี บุณยเกตุ, เข้าถึงจากhttp://archives.psd.ku.ac.th/kuout/p042.html เมื่อ 5 กันยายน 2559